Étiquette : TRẦN VĂN NGÔ: UNESCO CÔNG NHẬN HÁT THEN LÀ DI SẢN VĂN HOÁ CỦA NHÂN LOẠI

TRẦN VĂN NGÔ: UNESCO CÔNG NHẬN HÁT THEN LÀ DI SẢN VĂN HOÁ CỦA NHÂN LOẠI

VĂN HÓA DÂN TỘC
UNESCO CÔNG NHẬN HÁT THEN LÀ
DI SẢN VĂN HOÁ CỦA NHÂN LOẠI
Từ Nguyên, Paris
UNESCO vừa ghi nhận Bộ môn THEN TÀY NÙNG THÁI vào di sản văn hóa nhân loại trong phiên họp hằng năm của tổ chức này tại Colombia, Trung Mỹ ngày 13.12.2019.

Như vậy là cho tới nay Việt Nam đã có 10 bộ môn ca nhạc được thừa nhận là di sản văn hoá của nhân loại bắt đầu bằng Nhã nhạc Cung Đình Huế được UNESCO công nhận từ năm 2003.
Nhạc Then là gì và của dân tộc nào ở đâu trên đất nước ta ? Giáo sư Trần Quang Hải người từng nghiên cứu, thực hành và giảng dạy các bộ môn nhạc dân tộc tại Việt Nam và trên thế giới sau khi được hỏi, cho biết như sau.
NGHỆ THUẬT DÂN GIAN CỦA CÁC
DÂN TỘC TÀY, NÙNG, THÁI

Hát Then là loại hình nghệ thuật dân gian tổng hợp nhiều yếu tố về ngữ văn, âm nhạc, mỹ thuật, múa, diễn xướng có giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội; cầu nối giữa con người với trời đất và thế giới thần linh.
Then là một nghi thức không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam. phản ánh các quan niệm về con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ. Các lễ Then diễn tả hành trình Thầy Then (Ông Then, Bà Then) điều khiển đoàn âm binh đi từ Mường Đất lên Mường Trời để dâng lễ vật và thỉnh cầu trong lễ: cầu an, chữa bệnh, cầu mùa, chúc mừng năm mới… Khi các Thầy Then cất tiếng hát, gảy tính tẩu là khởi đầu cuộc hành trình. Tùy theo mục đích của việc cầu cúng mà Thầy Then sẽ bày mâm cúng và cầu khấn trước bàn thờ Then những vị thần bản địa khác nhau. Thầy Then thường sử dụng các đồ vật như: kiếm trừ tà, thanh âm dương, chuông…để thực hiện lễ Then tại nhà tín chủ, ở ngoài trời hoặc tại bàn thờ Then ở nhà của Thầy Then.
Thầy Then mặc lễ phục và vừa hát tiếng dân tộc mình vừa gảy tính tẩu, xóc chùm xóc nhạc, phất quạt; có buổi lễ còn có tốp nữ múa phụ họa. Then luôn luôn được trao truyền bằng truyền khẩu khi thực hành nghi lễ Then, thể hiện sự kế tục giữa các thế hệ, và các thầy Then đóng vai trò chính yếu trong việc truyền dạy bí quyết liên quan. Một số thầy Then thực hiện khoảng 200 nghi lễ Then một năm.
Di sản thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc (Bắc Giang, Bắc Kạn, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang), vùng Tây Bắc (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai) và một số địa phương khác ở Việt Nam.
VIỆT NAM ĐÃ CÓ BAO NHIÊU BỘ MÔN
ĐƯỢC UNESCO GHI NHẬN LÀ DI SẢN VĂN HOÁ CỦA NHÂN LOẠI ?

Tới nay Việt Nam có chín bộ môn về âm nhạc dân tộc đưoc UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
1. Nhã nhạc cung đình Huế, năm 2003
2. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên , 2005
3. Dân ca Quan Họ, 2009
4. Nghệ thuật trình diễn Ca Trù, 2009
5. Hát xoan, 2011
6. Đờn ca tài tử Nam bộ, 2013
7. Dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh, 2014
8. Thuc hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt, 2016
9. Nghệ thuật bài chòi Trung bộ Việt Nam, 2017
Và nay,
Thực hành Then của người Tày, Nùng , Thái ở Việt Nam. (Les pratiques du Then par les groupes ethniques Tày , Nung et Thai au Vietnam)

ÍCH LỢI THẾ NÀO ?
Dân gian và nhà nước sẽ bảo tồn và phát triển bộ môn này tích cực hơn, họ sẽ có chương trình cổ động lập câu lạc bộ luyện tâp và phổ biến sâu rông trong học đường và khuyến khích giới trẻ tham gia phát triển bộ môn này.11