Catégorie : TRẦN VĂN KHÊ

Thành lập Quỹ Học bổng theo di nguyện của cố Giáo sư Trần Văn Khê

ANTD.VN – Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố GS Trần Văn Khê, Quỹ Học bổng mang tên ông đã được thành lập tại TP.HCM. 

Quỹ được thành lập theo Quyết định cấp giấy phép thành lập số 680/QĐ-UBND và Quyết định công nhận quỹ đủ điều kiện hoạt động kèm theo danh sách thành viên Hội đồng quản lý quỹ, số 1310/QĐ-UBND ngày 15/4/2021.

Việc thành lập quỹ học bổng để khuyến khích những học sinh, nhà nghiên cứu và nghệ sĩ có thành tựu xuất sắc trong học tập, nghiên cứu, phát huy giá trị nghệ thuật dân tộc truyền thống Việt Nam. Đồng thời, việc thành lập quỹ cũng là di nguyện của cố GS. Trần Văn Khê, người trọn một đời theo đuổi việc nghiên cứu và phát huy sâu rộng ra thế giới giá trị quý báu của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Dịp này, Quỹ Học bổng Trần Văn Khê sẽ tiến hành vận động đóng góp gây quỹ, trong đó có việc bán sách Trần Văn Khê – Tâm và Nghiệp. Trong năm 2021, quỹ sẽ tập trung vào các hoạt động: thành lập Hội đồng chuyên môn để xét trình Hội đồng quản lý quỹ trao giải thưởng và học bổng lần thứ Nvào tháng 7 và tháng 11; tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố GS-TS Trần Văn Khê vào ngày 24/7; tổ chức hội thảo “Trần Văn Khê với các giá trị truyền thống và đương đại” nhân ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11..

Quỹ Học bổng Trần Văn Khê (sau đây gọi là Quỹ Trần Văn Khê) hoạt động theo nguyên tắc không vì lợi nhuận, tự nguyện, tự tạo vốn, tự trang trải kinh phí và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật bằng tài sản của Quỹ. Các hoạt động của quỹ từ khi khởi động cho đến nay luôn có sự đồng hành của GS Trần Quang Hải, con trai Giáo sư Trần Văn Khê.

Giáo sư Trần Văn Khê (1921-2015) sinh ra trong gia đình có bốn đời là nhạc sĩ truyền thống tại Mỹ Tho (nay thuộc Tiền Giang). Năm sáu tuổi, ông đã biết đàn kìm, đàn cò, đàn tranh. Gia đình ông có nhiều nhân vật là những nghệ nhân âm nhạc cổ truyền nổi tiếng, như: ông nội Trần Quang Diệm, cha là ông Trần Quang Chiêu và cô của ông là Trần Ngọc Viện – người sáng lập gánh cải lương Đồng Nữ Ban.

Ông là thành viên của Viện Khoa học Pháp, Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm châu Âu về Khoa học, Văn chương và Nghệ thuật cũng như nhiều hội nghiên cứu âm nhạc quốc tế. Ông là Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện quốc tế nghiên cứu âm nhạc bằng phương pháp đối chiếu của Đức.

Có 43 nước trên thế giới đã mời Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê thuyết trình và biểu diễn âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Trong hơn nửa thế kỷ sinh sống và làm việc ở nước ngoài, Giáo sư Trần Văn Khê luôn đau đáu việc làm thế nào giữ gìn và phát huy âm nhạc dân tộc Việt Nam. Những hoạt động giảng dạy, diễn thuyết không ngừng nghỉ của ông suốt hơn 50 năm góp nhiều công sức đưa âm nhạc dân tộc Việt Nam đi vào bản đồ âm nhạc thế giới.

Thành lập Quỹ Học bổng theo di nguyện của cố Giáo sư Trần Văn Khêµ

https://anninhthudo.vn/thanh-lap-quy-hoc-bong-theo-di-nguyen-cua-co-giao-su-tran-van-khe-post466794.antd

LÊ CÔNG SƠN: Quỹ học bổng Trần Văn Khê ra đời đúng 100 năm ngày sinh của ông

Quỹ học bổng Trần Văn Khê ra đời đúng 100 năm ngày sinh của ông

Lê Công Sơn

lecongsontn@gmail.com 06:13 – 08/03/2021 0 Thanh Niên

UBND TP.HCM quyết định cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ quỹ học bổng mang tên Giáo sư – nhạc sĩ Trần Văn Khê.

 /// Ảnh: GIA KHIÊM

Ảnh: GIA KHIÊM Theo đó, Quỹ học bổng Trần Văn Khê chịu sự quản lý nhà nước của Sở GD-ĐT TP.HCM, đồng thời có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, tự đảm bảo kinh phí, phương tiện hoạt động. GS-TS Trần Văn Khê (ảnh) là nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền Việt Nam nổi tiếng thế giới. Ông từng được tặng thưởng Huân chương Văn hóa nghệ thuật của chính phủ Pháp và tháp tùng Tổng thống Pháp Francois Mitterrand sang thăm Việt Nam, đồng thời là Ủy viên danh dự Hội đồng âm nhạc thế giới của UNESCO. Ông đã đặt chân qua hàng chục quốc gia để nói chuyện và giới thiệu âm nhạc dân tộc Việt Nam đến với bạn bè năm châu. Trước khi qua đời năm 2015, trong di nguyện của mình, ông mong muốn có một quỹ học bổng trao cho các sinh viên âm nhạc dân tộc có thành tích học tập, các nghệ sĩ xuất sắc trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật dân tộc và những công trình nghiên cứu có giá trị về âm nhạc dân tộc. Năm nay, đúng kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê (1921 – 2021), quỹ học bổng mang tên ông đã được chính thức cho phép hoạt động như ước nguyện của “cây đại thụ” âm nhạc dân tộc.

https://thanhnien.vn/van-hoa/quy-hoc-bong-tran-van-khe-ra-doi-dung-100-nam-ngay-sinh-cua-ong-1350707.html

Tin liên quan

Nhạc Sư VĨNH BẢO Hợp Tấu Cùng GS TS TRẦN VĂN KHÊ – ÂM SẮC ĐÀN TRANH

Nhạc Sư VĨNH BẢO Hợp Tấu Cùng GS TS TRẦN VĂN KHÊ – ÂM SẮC ĐÀN TRANH

849 views•Jan 8, 2021141ShareSaveDakao Be 3.09K subscribers

Xin tiễn biệt « Hai Cây Đại Thụ » có ảnh hưởng rất lớn đối với nền Âm Nhạc Việt Nam

TRẦN VĂN KHÊ : ĐỜN CA TÀI TỬ (tóm tắt các điểm chính)

ĐỜN CA TÀI TỬ (tóm tắt các điểm chính)

ĐỜN CA TÀI TỬ

Lời mở đầu:

Đờn Ca Tài tử là một loại nhạc thính phòng đặc biệt với phong cách miền Nam. Theo nhiều tài liệu nghiên cứu về xuất xứ của Đờn Ca Tài tử thì nguồn gốc đi từ Ca Huế. Nghệ sĩ Đờn Ca Huế trong phong trào Cần Vương đã rời miền Trung vào Nam. Trong Nam, nhiều nghệ sĩ nổi danh nhờ học nhạc Huế và được coi là “chủ soái” của Đờn Tài tử trong các tỉnh.

Định nghĩa:

Phần đông khi nhắc đến Đờn Tài Tử thì cho rằng lối nhạc đó không sâu sắc chuyên nghiệp mà mang tính cách giản dị của dân gian và của những người nghiệp dư. Thực ra “Tài Tử” có nghĩa là người có tài (dập dìu tài tử giai nhân … Tài tử giai nhân tế ngộ nan). Người đờn Tài Tử không dùng nhạc Tài Tử làm kế sinh nhai. Khi nào thích đờn thì họp nhau tại nhà một người trong làng rồi cùng nhau đờn chơi. Ai biết đờn cũng có thể đờn ca tham gia được. Dầu vậy mà trình độ nghệ thuật của Đờn Tài Tử không thấp. Muốn trở thành người Đờn Tài Tử đúng nghĩa phải trải qua thời gian tập luyện khá công phu.

Về nhạc khí:

Các nhạc khí dùng trong Đờn Tài Tử đều giống như các nhạc khí dùng trong Ca Huế nhưng trong Nam ít dùng đờn Tỳ Bà. Cây đờn Tam cũng ít người thích học và ngày nay kể như đã thất truyền, chỉ còn nghệ sĩ Nhứt Dũng còn sử dụng được. Và trong Nam từ năm 1927 -1930, có thêm hai cây đờn của phương Tây được dùng để đờn Tài Tử là Mandoline và Violon. Sau một thời gian thể nghiệm thì có thêm hai nhạc khí khác nữa là Guitar Hạ-Uy-Di và Guitar Tây-Ban-Nha.

Từ cây đờn của nước ngoài, nhạc công Việt Nam đã biến thành cây Guitar phím lõm nói được trung thực và nhuần nhuyễn nhạc ngữ Việt Nam. Đến ngày nay, trong một nhóm Đờn Tài tử phải có mặt cây đàn Guitar phím lõm.

Các nhạc khí chánh là đờn Kìm (Nguyệt), đờn Tranh (Thập lục), đờn Cò (đờn Nhị), đờn Độc huyền (đờn Bầu), đờn Guitar phím lõm, có thể đờn độc tấu đờn Kìm hay đờn Tranh. Nếu chỉ có hai cây đờn Kìm và đờn Tranh thì gọi là song tấu. Thêm vào cây đờn Cò là Tam tấu. Ngày trước nếu có cả đờn Tam và Tỳ Bà thì cũng gọi là Ngũ Tuyệt như miền Trung, nhưng sau này thì không dùng hai nhạc khí đó nữa mà thay vào bằng đờn Độc huyền và Guitar phím lõm. Trong những năm gần đây, khi có những cuộc thi Đờn Ca Tài Tử thì dàn nhạc gồm có bốn nhạc khí: Kìm, Tranh, Cò và Guitar phím lõm.

Có nhiều nhạc khí khác được dùng như: cây đờn Sến (hai hoặc ba dây), ống Sáo, ống Tiêu và cây đờn Violon (cách cầm đờn, kéo cung, lên dây khác hơn những bản phương Tây).

Ngôn ngữ âm nhạc:

Thang âm cơ bản có 5 âm chánh: hò-xự-xang-xê-cống (sol-la-đo-rê-mi hay do-re-fa-sol-la) và hai âm phụ: xư (si), phan (fa). Nhưng trong âm nhạc Tài tử, thang âm dính liền với điệu thức và mỗi âm không có cao độ tuyệt đối mà chỉ có cao độ tương đối. Mỗi âm còn có thể gọi là

non

khi cao độ thấp hơn âm thường dùng, và gọi là

già

khi cao độ cao hơn âm thường dùng. Quãng cao hơn không phải bằng ¼ âm hay là bán âm, mà độ cao thấp do nghệ thuật quyết định. Do đó cấu trúc âm thanh là

động

mà không

tịnh

, nét nhạc

mở

mà không

đóng

.

Mỗi điệu thức còn có những

hơi

đặc thù, như trong điệu Bắc có 3 hơi : Bắc – Quảng – Nhạc, điệu Nam có 3 hơi: Xuân – Ai – Đảo.

Tiết tấu thường có nhịp đôi, nhịp tư, nhịp tám, nhịp mười sáu hoặc ba mươi hai, mà không có loại nhịp ba.

Bài bản trong Ca nhạc Tài tử chia ra làm bốn loại

:

– Sáu Bắc: Lưu thủy trường, Phú lục chấn, Tây thi, Cổ bản, Bình bán chấn và Xuân tình chấn (cũng có khi gọi Xuân tình điểu ngữ)

– Ba Nam: Nam xuân, Nam ai và Đảo ngũ cung

– Bốn oán: Tứ đại oán, Phụng hoàng, Phụng cầu và Giang Nam

– Bảy bài lớn: Xàng xê, Ngũ đối thượng, Ngũ đối hạ, Long đăng, Long ngâm, Tiểu khúc, Vạn giá.

Có thêm những bài buồn khác như: Văn thiên tường, Trường tương tư (mà có người nghệ nhân cho rằng thuộc về hơi Ai oán).

Và đặc biệt nhứt là bài Vọng Cổ rất được thông dụng trong nhiều tình huống như trong tỏ tình (tình yêu chân thật hay “trêu hoa, ghẹo nguyệt”), than thân trách phận …

Quan điểm thẩm mỹ

: Có hai quan điểm rất quan trọng

1. Chân phương – hoa lá, tức là khi học đờn phải học bài bản cơ bản, có

lòng bản” cố định không được thay đổi, nhưng khi biểu diễn phải thêm hoa thêm lá cho nét nhạc thêm duyên.

2. Phát triển nét nhạc tuân theo dịch lý: biến dịch (luôn luôn thay đổi), bất dịch (không được thay đổi), giao dịch (thay đổi khi gặp một đối tượng).

Nơi và cách biểu diễn:

Ngày trước nghệ sĩ biểu diễn trong gian phòng nhỏ của một tư gia, trên một chiếc thuyền hay trên một chiếc chiếu trải ngoài sân trong những đêm trăng sáng. Trước khi vào bản thường có những câu Rao. Sau này người ta thường mời Ca Tài tử giúp vui trong những bữa tiệc như đám hỏi, đám cưới hay khao một người thi đậu. Số thính giả đã bắt đầu tăng lên và số người đồng điệu ít đi. Vì vậy trước kia người Đờn Tài Tử thường đờn với cả tâm hồn của mình mà không bao giờ lấy tiền thù lao. Sau này thì người đờn chỉ cốt sao cho đủ bài bản và đáng với số tiền người ta thuê. Như vậy Đờn Tài Tử trước kia là không chuyên nghiệp, bây giờ đã thành bán chuyên nghiệp.

Kết luận:

Đờn Ca Tài Tử là một sinh hoạt nghệ thuật gắn liền với cuộc sống ở miền Nam, không phải chỉ nghệ nhân, nghệ sĩ biết và ưa đờn Tài Tử mà những người lao động, đặc biệt thời đó là những người thợ hớt tóc, những người chèo đò rất thích loại hình nghệ thuật này. Nếu xem xét về mặt nhạc thuật có những điểm rất hay mà trong khuôn khổ bài này không thể giới thiệu trong chi tiết.

Đờn Ca Tài tử là truyền thống nên duy trì và phát triển.

Bình Thạnh, ngày 06-09-2010

GSTS Trần Văn Khê