Catégorie : TRAN VAN KHE

ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (2)(Trần Văn Khê)

ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (2)(Trần Văn Khê)

Năm 1951, Liên Hiệp Quốc tổ chức đại hội tại Paris và tuyển một số chuyên gia Luật Quốc tế. Trường Chánh trị Paris (Sciences Po de Paris) nổi danh là một trường nghiêm túc đào tạo chuyên gia có đủ khả năng về mọi mặt hành chánh, kinh tế và ngoại giao. Ban tuyển dụng nhân viên của Liên Hiệp Quốc đến trường xin tên 15 học viên tốt nghiệp khoa Giao dịch quốc tế (Relations internationales) để phỏng vấn và ký hợp đồng cộng tác dài hạn. Trong khóa đó, tôi tốt nghiệp hạng 5 nên tôi đã đến trụ sở của Liên Hiệp Quốc theo thơ mời.

Sau khi phỏng vấn, ban tuyển dụng thấy tôi nói tiếng Pháp rất trôi chảy, những câu trả lời về Luật quốc tế rất chính xác, lối hành văn có tánh chất văn chương, tôi lại biết nói tiếng Anh, tiếng Việt và đọc được chữ Hán thì tôi đã được họ tuyển làm nhân viên chuyên gia Luật quốc tế của họ. Theo hợp đồng ngày 01-09-1951, tôi sẽ phải trình diện để lãnh nhiệm vụ mới. Các bạn đồng khóa đều cho là tôi thật may mắn. Vừa lãnh bằng tốt nghiệp thì đã có việc làm phù hợp với khả năng và có nhiều triển vọng cho tương lai.

Nhưng ngày 15-08-1951, tôi bị sưng màng bụng nặng, chở cấp cứu vào bịnh viện Cochin Paris. Bác sĩ quyết định phải giải phẫu ngay lúc đó. Bịnh tình của tôi rất nặng vì bị lao màng bụng, chỗ ruột dư sưng lên đầy mủ, sắp bị vỡ ra. Như thế tức là không thoát khỏi tử thần! Bác sĩ lập tức cho tôi tiêm trụ sinh và gởi tôi đi đến một nhà dưỡng lao tại Pessac (Bordeaux – Pháp), nằm đó trong ba tháng để mỗi ngày cho ánh mặt trời rọi vào vết thương và ba lượt cho chiếu tia cực tím. Đến khi vết thương không còn ra mủ thì bác sĩ mới cho khép vết mổ.

Bạn bè vào thăm ai cũng cho rằng tôi bị một cái rủi lớn trong đời! Mất một công việc phù hợp với bằng cấp tốt nghiệp. Lại lâm bịnh nan y chẳng biết có bình phục hay chăng? Tương lai rất đen tối!

Tôi cũng buồn và trong một bài thơ viết ra khi tôi đang nằm dưỡng lao có đoạn chót:

« Chim không hót, hoa không cười, người không hy vọng,

Bốn tường vôi trắng xóa một màu tang.Nhìn cảnh buồn, dạ khách cũng bàng hoàng

Chiều im lặng.

Trăng gần lên.

Lá rụng! »

Nhưng hôm sau, tôi lại cố quên cái buồn, lo dưỡng bịnh và tin rằng mình sẽ thắng bịnh nên có viết mấy câu:

« Nhưng ta phải cố vui,

Vui để cho tiếng cười

Át lên cả tiếng khóc

Đời sẽ được xinh tươi! »

Đúng là một việc không may trong cuộc đời tôi nhưng không ngờ, một buổi chiều, sau khi dạo đờn tranh, tôi bỗng « giác ngộ » rằng tôi đã thừa hưởng kiến thức và nghệ thuật đờn ca tài tử từ trong gia đình, trong làng xã, trong đất nước mà từ mấy năm sau này, tôi lại quay lưng với truyền thống, lo học nhạc phương Tây, phối khí những bản nhạc tài tử theo phong cách phương Tây trong dàn nhạc trường Trung học Trương Vĩnh Ký mà tôi là nhạc trưởng. Tôi lại chỉ huy những nhạc phẩm phương Tây như La Veuve Joyeuse của Franz Lehar, Moment Musical của F. Schubert, La Marche Turque của Mozart trong dàn nhạc trường Đại học Hà Nội. Tôi đã hãnh diện khi báo La Volonté Indochinoise khen tôi chỉ huy đẹp không kém các nhà chỉ huy tên tuổi Âu Mỹ.

Bỗng nhiên hôm nay, tôi cảm thấy ân hận bởi tôi tưởng phải nhờ nhạc phương Tây để đưa Âm nhạc Truyền thống Việt Nam tiến bộ và bước lên một vị trí cao hơn trên trường quốc tế. Tôi đã không thành công và làm biến chất Âm nhạc truyền thống mà không hay biết. Tôi chỉ huy dàn nhạc thì chỉ học được cái ngoại hình là cách vung đũa chỉ huy lên một cách có điệu nghệ, mà thực ra, tôi không biết rõ nội dung bản nhạc mà tôi đang chỉ huy! Vì nào giờ tôi có được học chánh quy khoa chỉ huy đâu! Tôi có cảm giác rõ rệt tôi chỉ là một « con khỉ » bắt chước « con người » mà chưa thật phải là con người!

Nghĩ như vậy tôi quyết tâm phải học lại Âm nhạc Truyền thống ngang qua thơ từ viết cho cậu Năm của tôi là ông Nguyễn Tri Khương để biết thêm về lịch sử và lý thuyết. Tôi luyện tập đờn Tranh, đờn Cò, đờn Kìm. Tôi cho con gái của Mai Thứ bạn tôi cây đờn Piano mà tôi đã mua và đã từng rất yêu quý.

Tôi nhứt định soạn một Luận án Tấn sĩ tại trường Đại học Sorbonne về đề tài Nhạc truyền thống Việt Nam này.

Nhờ dưỡng bịnh tại một Trung tâm dưỡng lao của trường Đại học nên tôi được quyền đọc những quyển sách lưu trữ tại Thư viện Quốc gia mà khỏi xếp hàng vào thư viện mượn và trả sách. Mỗi tuần, có một giáo sư đến nhận danh sách các tư liệu tôi cần tham khảo. Ông đứng tên chịu trách nhiệm để thư viện gởi sách cho ông. Nhờ vậy mà trên giường bịnh tôi bắt đầu đọc những quyển Đại Việt Sử ký Toàn Thư, Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục. Cả hai đều viết bằng chữ Hán. Và một số sách về Dân ca cổ nhạc của Việt Nam do các tác giả Pháp như ông Cordier, Georges De Gironcourt… viết. Cuối tuần, có người đến gói lại các sách để ông giáo sư trách nhiệm gởi bảo đảm trả lại cho thư viện. Mỗi ngày, tôi đều nhận thấy rằng nhờ « cái rủi » mà tôi được « cái may » là đọc sách tham khảo trong Thư viện Quốc gia để soạn Luận án Tấn sĩ mà không phải di chuyển tới Thư viện chịu những thủ tục rườm rà! Chỉ nằm yên trên giường bịnh, thuốc tiêm vào gân tay trái, còn tay mặt thong thả lật từng trang sách! Trong hơn sáu tháng trời, tôi không còn cái buồn của người bịnh phải nằm dưỡng lao dài hạn.

Các bạn thấy không, khi nhìn vào cảnh mất tự do đi lại, phải nằm yên mà buồn cho thân phận mình thì chỉ thấy cái khổ. Khi biết quên cái khổ đó mà thấy cái may được đọc sách, soạn Luận án thì mình lại thấy lạc quan yêu đời. Trong đời, lâm vào một hoàn cảnh khó khăn, nếu biết nhìn vào mặt tích cực của vấn đề, chúng ta sẽ thấy « ánh sáng cuối đường hầm ». Và tôi nhờ vậy đã được cái may mắn đó.

ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (3)(Trần Văn Khê)

ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (3)(Trần Văn Khê)

Trong cuộc đời, nếu muốn tự lực cánh sinh, nhiều khi ta phải làm những công việc không liên quan trực tiếp đến chuyên môn. Tuy vậy, chúng ta cũng nên cố gắng làm với hết lương tâm của mình. Những công việc đó đôi lúc không hao sức, tốn ít thời gian mà có thể đem đến cho chúng ta những lợi tức cao. Tôi xin kể lại một vài câu chuyện để minh chứng cho quan điểm này.

Trước thời gian chuẩn bị văn bản cho luận án Tấn sĩ về Âm nhạc truyền thống Việt Nam (từ năm 1952 đến năm 1958), ngoài công việc chánh là cộng tác viên cho báo Thần Chung và Việt báo tại Sài Gòn, đồng thời là sanh viên Viện Khoa học chánh trị Paris (Sciences Po de Paris), tôi phải làm nhiều việc khác để sanh sống hàng ngày như: đi đờn cho các hiệu ăn Việt Nam trong những đêm cuối tuần, thông dịch viên cho những cơ quan dịch thuật của tòa án, và lồng tiếng phim. Những công việc đó tôi có thể làm trong lúc rảnh rỗi vào buổi tối và những ngày cuối tuần.

Đi đờn cho các hiệu ăn thì mỗi buổi chiều, tôi chỉ đờn độ 45 phút, mà được trả thù lao là 2.000 francs cũ (tức 20 francs mới, lối 3 Euro rưỡi) và được bồi dưỡng thêm một bữa ăn ngon. Chưa kể tiền cho thêm của khách khi hỏi tôi về những nhạc khí dân tộc. Tiền thêm thường là hơn hẳn tiền trả thù lao.

Thông dịch cho tòa án thì từ 1 câu đến một trang giấy 20 câu, tôi phải mất 30 phút mà được trả 1.000 francs cũ.

Lồng tiếng phim thì khi nói xong vai của mình, nếu là chỉ là nói 1 câu đến 20 câu đối thoại thì được trả 8.000 francs cũ.

Trong lúc đó, khi bảo tàng viện Guimet mời tôi thuyết trình một buổi khoảng hai tiếng, những đề tài âm nhạc như « Đờn Tài tử miền Nam », « Dân ca trong đời sống người Việt »… thì tôi phải viết ra văn bản tóm tắt đại ý buổi nói chuyện, đem hình ảnh dưới dạng dương bản (slide) để rọi lên màn hình, đem tư liệu ghi âm dưới dạng dĩa hát hay băng từ, tự trả tiền xe di chuyển và chuyên chở tư liệu mà chỉ được trả 5.000 francs cũ.

Mà muốn có được những tư liệu dùng trong buổi nói chuyện cho bảo tàng viện, và sau này cũng dùng trong luận án Tấn sĩ (tức là công việc chính, lý tưởng chính cho cuộc đời), tôi phải mất rất nhiều thời gian đọc sách, ghi chép, chụp ảnh lưu vào hồ sơ, nghe băng ghi âm, phân tích những bài ca, bản nhạc… mà công việc đó không đem lại lợi nhuận nhiều trong sinh kế

.Điều này làm tôi luôn tự nhắc mình việc kiếm tiền bằng những công việc kia chỉ là phương tiện giúp tôi thực hiện lý tưởng và mục đích cuộc đời. Không thể vì lợi nhuận và sự dễ dàng thuận lợi của những công việc đó mà bỏ quên đi công việc chính ta đang theo đuổi.

Đó là chạy theo phương tiện mà bỏ quên cứu cánh vậy! Nhưng không phải công việc gì đem lại lợi nhuận nhiều mà mình đều làm cả.

Tôi thà đờn cả giờ trong hiệu ăn, vừa đem đến sự êm dịu cho khách hàng mà cũng vừa có cơ hội giới thiệu Âm nhạc truyền thống Việt Nam, dầu cho số tiền 1.000 francs thù lao chẳng có là bao. Trong khi một đài truyền hình nhờ tôi đờn cò trong 5 phút để lấy tiếng đờn đó làm nền cho bộ phim nước Việt Nam dưới thời kỳ bị đô hộ (cảnh phim miêu tả một anh phu xe đổ mồ hôi kéo xe chở một người Pháp to lớn) thì tôi được họ đề nghị trả thù lao là 3.000 francs. Tôi bằng lòng với hãng phim chỉ lấy tiếng đờn của tôi mà không thâu hình người đờn. Đề nghị này không được chấp nhận. Vì vậy tôi rời phim trường và không cần hợp tác.

Các bạn thấy đó, không thể vì nhận đồng tiền mà phải mang nỗi nhục góp sức vào việc tuyên dương chánh sách thực dân và làm nhục nhân cách người Việt thuở ấy, vì kế sanh nhai mà biến thành con ngựa người!

Trong một trường hợp khác, Hiệp hội « Những người Pháp đã từng sống tại Đông Dương » (Association des Anciens Colons en Indochine) tổ chức một tiệc lớn để gặp gỡ nhau nhắc lại chuyện xưa khi các ông còn làm quan lớn trong các cơ quan hành chánh và quan thuế, ban tổ chức có nghe tôi giới thiệu về Âm nhạc truyền thống Việt Nam với thù lao rất thấp nên định trả tôi số tiền gấp 20 lần so với các hiệu ăn. Nhưng tôi đã không nhận lời mời này. Lý do là không muốn đem tiếng đờn của mình làm vui tai cho những người đã từng bóc lột dân tộc tôi. Nếu đêm tiệc tổ chức cho các cựu giáo sư, cựu bác sĩ đã từng sang Đông Dương giúp ích hoặc đem văn hóa đến thì chắc tôi sẽ nhận lời dầu tiền thù lao có ít hơn.

Trong cuộc sinh kế, đối với tôi – một người xa xứ, sống trên đất khách quê người, việc mưu sinh là rất cần thiết, nhưng không phải đồng tiền từ đâu đến ta cũng đều nhận cả.

TRẦN THỊ NGỌC HỒNG và TRẦN QUANG HẢI xướng họa về ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai, BÌNH THẠNH, tp HCM

Cảnh đây người cũ có còn đâu?

Đứng ngắm cô liêu lạnh nỗi sầu.

Trở gót độc hành ai với bóng.

Vườn xưa hoang phế dạ còn đau!

Trần Thị Ngọc Hồng xướng

Trần Quang Hải họa lại

:Đứng nhìn nhà cũ có sao đâu !

Nhớ lại thương cha lắm khổ sầu

Gầy dựng công trình nền nhạc cổ

Nước nhà ngoảnh mặt thật buồn đau !

Trần Quang Hải, 29.06.2017 Limeil Brévannes,

Ngôi nhà ở 32, đường Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh, nơi cha tôi sống từ 2005 tới 2015 bây giờ ra sao ???? Ước mơ được trở thành Nhà lưu niệm Trần Văn Khê đã tan theo mây khói .

BĂNG CHÂU: Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự

Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự

Dân trí

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19 tại TPHCM, lễ tưởng niệm ngày mất lần thứ 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê được tổ chức đơn giản, ấm cúng, với sự tham gia của 3 người.

Cố GS.TS Trần Văn Khê – một tài năng lớn, một nhân cách lớn của âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Ông qua đời ngày 24/6/2015, hôm nay là ngày giỗ lần thứ 6 ông.

Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự - 1
Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của GS Trần Văn Khê tại TPHCM được các học trò thân hữu tổ chức tại đơn giản vào chiều ngày 23/6.

Buổi tưởng niệm chỉ có sự tham dự của 3 người là diễn giả Hồ Nhựt Quang – Chủ nhiệm CLB Vinh danh Văn hóa Nam Bộ; nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng – CLB Tiếng hát Quê hương; anh Văng Vĩnh Nguyên – người đồng hành với các CLB văn hóa trong nhiều năm qua.

Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự - 2
Anh Hồ Nhựt Quang cho biết, vì phải chấp hành nghiêm túc việc phòng chống dịch bệnh nên mỗi CLB chỉ có một đại diện tham dự buổi họp mặt.

« Vì dịch nên chỉ có 3 anh em chúng tôi cùng làm lễ dâng hương, dâng hoa cúng Thầy. Một buổi sáng đầy ý nghĩa và nhiều cảm xúc, nhiều ký ức đẹp sống lại khi nhớ về Thầy. Anh chị em tự động viên lẫn nhau vượt khó và giữ vững niềm tin », anh Hồ Nhựt Quang bày tỏ. 

Tuy không tổ chức hoành tráng được như mọi năm với sự tham dự của đông đảo các nghệ sĩ, học trò, nhưng buổi lễ vẫn được tổ chức chu đáo, ấm cũng.

Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự - 3
Những món ăn dân dã lúc sinh thời mà GS.TS Trần Văn Khê yêu thích được các thành viên trong CLB dâng lên trong lễ giỗ lần thứ 6 của ông, như bánh da lợn, xôi gấc hình chữ Thọ, bánh bao, chả giò…
Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự - 4
Nghệ sĩ Hải Phượng đàn gửi đến người thầy quá cố của mình trong ngày giỗ.

Năm nay cũng là năm thứ 2 mà GS.TS Trần Quang Hải – con trai trưởng của GS Trần Văn Khê đang sống tại Pháp, không thể về Việt Nam để dự giỗ ba.

Từ Pháp, GS Hải chia sẻ cùng Dân trí: « Ba tôi không theo đạo nào, chỉ theo đạo làm người thôi nên việc tổ chức tang lễ, giỗ hàng năm được những người thân hữu của ba lúc sinh thời đề xướng và duy trì ».

Giáo sư Hải chia sẻ, mỗi năm, đến ngày này ông sẽ tới nhà thờ để đọc kinh cầu nguyện. 

Tuy không tổ chức lễ giỗ cho ba, nhưng mỗi năm, khi các thân hữu, các học trò tại Việt Nam tổ chức cho ba mình, GS Trần Quang Hải đều gửi lời cảm tạ chân thành.

Những năm đầu ông đều có mặt, nhưng 2 năm nay do dịch nên không thể về Việt Nam.

Lễ tưởng niệm ngày mất lần 6 của cố GS.TS Trần Văn Khê chỉ có 3 người dự - 5
Trong giỗ đầu của GS.TS Trần Văn Khê được tổ chức tại quê nhà Tiền Giang, GS Trần Quang Hải đã biểu diễn đàn môi, phần trình diễn nổi tiếng mà ông đã thể hiện hơn 60 năm qua trên khắp thế giới.

Băng ChâuanslU4frz&p=https%3A//dantri.com.vn&dtd=5275 Từ khóa:

https://dantri.com.vn/van-hoa/le-tuong-niem-ngay-mat-lan-6-cua-co-gsts-tran-van-khe-chi-co-3-nguoi-du-20210624080653892.htm

cuốn BƯỚC ĐƯỜNG CỦA CẢI LƯƠNG của tác giả Nguyễn Tuấn Khanh.

GS TRẦN VĂN KHÊ: Ngoài cụ Cao Văn Lầu, cũng nên nhắc lại tên vài người đã hợp sức với cụ Sáu Lầu đổi tên DẠ CỔ HOÀI LANG và đặt lời ca.Sáng nay sau khi đọc những dòng tin tưởng niệm 6 năm ngày mất Thầy Khê thì người giao hàng đến gửi bưu phẩm là những cuốn sách mình đã đặt mua, trong đó có cuốn BƯỚC ĐƯỜNG CỦA CẢI LƯƠNG của tác giả Nguyễn Tuấn Khanh.Bởi vì đang đọc tài liệu về bộ môn đờn ca tài tử- cải lương thành ra thấy tựa sách mình đặt mua để tham khảo.

Mở sách ra đọc thật bất ngờ, gần nửa cuốn sách, 111 trang phân tích về bản “Dạ cổ hoài lang”, đây cũng là điều mình trăn trở nhiều năm qua, bởi lúc sinh thời, Thầy Khê có nhắc chuyện này về ông Sáu Lầu, mình tiếc hoài vì bỏ qua dịp hỏi Thầy cặn kẽ. Nay giở cuốn sách, có bài phân tích trọn vẹn của Thầy cũng như sự khảo cứu công phu của tác giả Nguyễn Tuấn Khanh.

Kết luận của Thầy trong bài tham luận “Khi bài Dạ cổ hoài lang trở thành Vọng cổ nhịp tám đến sau, thì đã trở nên một sáng tác “tập thể”, chứ không còn là sáng tác riêng của cụ Cao Văn Lầu. Dầu sao, uống nước vẫn nhớ nguồn, chúng ta vẫn nhớ ơn người sanh ra bài Dạ cổ hoài lang lần đầu. Ngoài cụ Cao Văn Lầu, có lẽ cũng nên nhắc lại tên vài người đã hợp sức với cụ Sáu Lầu đổi tên Dạ cổ hoài lang và đặt lời ca. (Bình Thạnh, 22/7/2009)

Con cảm ơn Thầy nơi cửu tuyền vẫn theo dõi và hỗ trợ con trong sứ mệnh “thiết tha với văn hóa truyền thống Việt Nam”

HƯNG THUẬN: Bán sách online gây Quỹ Học bổng Trần Văn Khê

Bán sách online gây Quỹ Học bổng Trần Văn Khê

24-06-2021 – 07:06 | Văn nghệ Chia sẻ

Ngày 24-6, nhân dịp tưởng niệm 6 năm ngày mất của GS-TS Trần Văn Khê, quỹ học bổng mang tên ông dự định tổ chức sự kiện ra mắt quỹ. Tuy nhiên, do dịch Covid-19 diễn biến phức tạp nên sự kiện thông thể diễn ra.

Thay vào đó, Quỹ Học bổng Trần Văn Khê mở chương trình vận động đóng góp gây quỹ, trong đó có sự kiện bán sách « Trần Văn Khê – Tâm và Nghiệp » qua mạng để tiếp tục thực hiện di nguyện của ông.

Sách dày 296 trang, giá 110.000 đồng, bao gồm 37 bài viết của 35 tác giả như: GS-TS Trần Quang Hải, NSND Bạch Tuyết, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nhà báo Nguyễn Thế Thanh, Trần Trọng Thức, giáo sư triết học Thái Kim Lan, nhà nghiên cứu Hãn Nguyên Nguyễn Nhã, TS-NSƯT Nguyễn Thị Hải Phượng… Phần hình ảnh do nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á thực hiện.

Bán sách online gây Quỹ Học bổng Trần Văn Khê - Ảnh 1.

https://api.dable.io/widgets/id/6XggQDXN/users/86431045.1624503163767?from=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe%2Fban-sach-online-gay-quy-hoc-bong-tran-van-khe-20210623214907856.htm&url=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe%2Fban-sach-online-gay-quy-hoc-bong-tran-van-khe-20210623214907856.htm&ref=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe.htm&cid=86431045.1624503163767&uid=86431045.1624503163767&site=nld.com.vn&id=dablewidget_6XggQDXN&category1=V%C4%83n%20ngh%E1%BB%87&ad_params=%7B%7D&item_id=20210623214907856&pixel_ratio=1.25&client_width=520&lang=en&pre_expose=1&is_top_win=1&top_win_accessible=1

Quyển sách kể rõ những giai đoạn lịch sử mà GS-TS Trần Văn Khê dấn thân vào con đường nghiên cứu âm nhạc; giới thiệu về sự kiện từ năm 2001, ông quyết định rời Pháp về ở hẳn tại Việt Nam… « Mỗi bài viết trong quyển sách này là một nén tâm linh mà người viết dành cho ba tôi. Đối với gia đình, đây là sự kiện để thực hiện những điều mong ước của ba tôi, đó là làm tròn nhiệm vụ phụng sự âm nhạc dân tộc, trao truyền năng lượng tích cực để thế hệ trẻ hôm nay hiểu biết, bảo tồn di sản văn hóa nghệ thuật mà ông cha đã kiến tạo » – GS-TS Trần Quang Hải từng nói.

Hoạt động chính của Quỹ Học bổng Trần Văn Khê là hỗ trợ, tài trợ, xét trao giải thưởng và học bổng thường niên nhằm góp phần cổ vũ việc gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc truyền thống Việt Nam theo di nguyện của ông.

https://nld.com.vn/van-nghe/ban-sach-online-gay-quy-hoc-bong-tran-van-khe-20210623214907856.htm

HỒ NHỰT QUANG : LỄ DÂNG HƯƠNG CÚNG THẦY CỐ GSTS TRẦN VĂN KHÊ, 23.06.2021

Nam Nhut Ho is with Văng Vĩnh Nguyên and 7 others.

tSpon2esolrehdh  · Vì phải nghiêm túc chấp hành phòng chống dịch bệnh nên đại diện của CLB TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG và CLB NGHIÊN CỨU VÀ VINH DANH VĂN HÓA NAM BỘ, mỗi CLB chỉ duy nhất 1 người đã có buổi họp mặt với sự kiểm soát chặt chẽ.

Sau khi qua quá trình phun khử khuẩn và đo thân nhiệt, chúng tôi với 3 anh chị em vốn thân thiết nhau gần 10 năm đã làm lễ dâng hương dâng hoa cúng Thầy – cố GS.TS TRẦN VĂN KHÊ.

Đây là lệ thường niên như một Buổi tưởng niệm Thầy, sau đó bàn bạc ngắn gọn hoạch định cho hướng đi của hai CLB.Một buổi sáng đầy ý nghĩa và nhiều cảm xúc, nhiều ký ức đẹp sống lại khi nhớ về Thầy, anh chị em tự động viên lẫn nhau vượt khó và giữ vững niềm tin.

Hạnh phúc vô biên khi hôm nay được chị Kim Oanh Thi Ho ship đến hoa quả, bánh da lợn, xôi gấc hình chữ Thọ, bánh bao, chả giò cúng Thầy. Ngoài ra còn có cô Nguyễn Thị Hoàng Phượng lo giúp món bánh xèo, chị Hai Phuong Dan Tranh dâng cúng trái cây…

Chúng tôi ao ước dịch bệnh sớm qua đi, mọi người được bình an, cả hai CLB sẽ làm được nhiều điều thuận lợi hơn nữa để góp phần đưa văn hóa nghệ thuật cổ truyền dân tộc đến gần hơn với giới trẻ. Ở nơi nào đó, Thầy hãy an tâm nhe Thầy, hai CLB do Thầy khi xưa đỡ đầu truyền lửa vẫn ấm áp yêu thương, đoàn kết và luôn kính nhớ Thầy.

Kính như tại,

Hồ Nhựt Quang

LÊ CÔNG SƠN: Nhiều hoạt động phong phú kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê

Nhiều hoạt động phong phú kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê

Lê Công Sơn

1

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê (24.7.1921 – 24.7.2021), Quỹ Trần Văn Khê sẽ tổ chức nhiều hoạt động phong phú nhằm cổ vũ và gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc truyền thống Việt Nam theo di nguyện cố nhạc sĩ.

Trước khi giã biệt cuộc đời, GS-TS Trần Văn Khê đã lập vi bằng về di nguyện, trong đó có việc thành lập quỹ học bổng mang tên ông /// Ảnh: Nguyễn Á

Trước khi giã biệt cuộc đời, GS-TS Trần Văn Khê đã lập vi bằng về di nguyện, trong đó có việc thành lập quỹ học bổng mang tên ôngẢnh: Nguyễn Á Trước khi mất vào ngày 24.6.2015, GS-TS Trần Văn Khê đã tiến hành việc lập vi bằng về di nguyện của ông, trong đó có việc thành lập quỹ học bổng mang tên ông để khuyến khích những học sinh, nhà nghiên cứu và nghệ sĩ có nhiều thành tựu xuất sắc trong học tập, nghiên cứu, phát huy giá trị nghệ thuật dân tộc truyền thống Việt Nam. Sau một thời gian dài tìm kiếm nguồn lực, từ năm 2019, Nhóm thân hữu của GS-TS Trần Văn Khê đã nhận được sự hợp tác tâm huyết của Ban lãnh đạo trường Đại học Văn Lang chịu trách nhiệm thành lập quỹ học bổng theo di nguyện của cố GS-TS Trần Văn Khê và đã được cơ quan chức năng cấp phép hoạt động vào năm 2021. Quỹ học bổng mang tên GS-TS Trần Văn Khê được thành lập đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố nhạc sĩ là một việc làm kịp thời và rất có ý nghĩa.

Nhiều hoạt động phong phú kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê   - ảnh 1 GS-TS Trần Văn Khê lúc còn trẻ Ảnh: T.L

Trong sự nghiệp hoạt động âm nhạc dài hơn 60 năm của mình, GS-TS Trần Văn Khê đã nhận nhiều vinh danh cao quý: Giải thưởng âm nhạc của UNESCO (1981), Huân chương nghệ thuật, văn chương của Bộ Văn hóa Pháp (1991), Viện sĩ Thông tấn của Viện Hàn lâm khoa học, văn hóa, nghệ thuật châu Âu (1993), Huân chương Lao động hạng nhất do Chủ tịch nước trao tặng (1999), Giải thưởng Đào Tấn (2005), Giải thưởng Phan Châu Trinh (2011)… Gần 10 năm cuối đời, GS-TS Trần Văn Khê đã chuyển về ở hẳn tại Việt Nam. Từ hàng chục nghìn cuốn sách, báo, sổ ghi chép, băng từ ghi hình và tiếng cùng nhiều kỷ vật ông mang về sau hơn nửa thế kỷ sống ở Pháp, GS-TS Trần Văn Khê đã góp phần quan trọng xây dựng Thư viện Trần Văn Khê và một địa chỉ giao lưu văn hóa có giá trị tại ngôi nhà ông sống ở 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh (TP.HCM).

Xét tặng giải thưởng Trần Văn Khê cho các cá nhân hoạt động âm nhạc truyền thống Nam bộ 

Quỹ học bổng Trần Văn Khê (sau đây gọi là Quỹ Trần Văn Khê) hoạt động theo nguyên tắc không vì lợi nhuận, tự nguyện, tự tạo vốn, tự trang trải kinh phí và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật bằng tài sản của quỹ. Mục đích của quỹ là thông qua các hoạt động hỗ trợ, tài trợ, xét trao giải thưởng và học bổng thường niên sẽ góp phần cổ vũ việc gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc truyền thống Việt Nam theo di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê, phù hợp với đường lối văn hóa của nhà nước Việt Nam. https://api.dable.io/widgets/id/G7ZJbw7W/users/95271722.1624286712285?from=https%3A%2F%2Fthanhnien.vn%2Fvan-hoa%2Fnhieu-hoat-dong-phong-phu-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-gs-ts-tran-van-khe-1395548.html&url=https%3A%2F%2Fthanhnien.vn%2Fvan-hoa%2Fnhieu-hoat-dong-phong-phu-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-gs-ts-tran-van-khe-1395548.html&ref=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F&cid=95271722.1624286712285&uid=95271722.1624286712285&site=thanhnien.vn&id=dablewidget_G7ZJbw7W&category1=V%C4%83n%20h%C3%B3a&category2=C%C3%A2u%20chuy%E1%BB%87n%20v%C4%83n%20h%C3%B3a&ad_params=%7B%7D&item_id=1076094&pixel_ratio=1&client_width=639&lang=fr&is_top_win=1&top_win_accessible=1&inarticle_init=1Bằng việc sử dụng nguồn vốn hiện có của quỹ và tiếp nhận các tài sản được các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tài trợ, hiến tặng hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật, Quỹ Trần Văn Khê sẽ tạo nguồn vốn để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ được quy định trong Điều lệ của quỹ theo nguyên tắc công khai, minh bạch.

Nhiều hoạt động phong phú kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê   - ảnh 2 Quỹ Trần Văn Khê sẽ tiến hành vận động đóng góp gây quỹ, trong đó có việc bán sách Trần Văn Khê – tâm và nghiệp

Trong năm 2021, để kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê, Quỹ Trần Văn Khê sẽ tập trung vào các hoạt động sau: Thành lập Hội đồng chuyên môn để xét trình Hội đồng quản lý quỹ trao giải thưởng và học bổng lần thứ nhất vào tháng 7 và tháng 11. Việc xét tặng giải thưởng Trần Văn Khê cho các cá nhân sẽ được thực hiện luân phiên theo từng khu vực Nam, Trung, Bắc. Năm 2021 sẽ xét tặng giải cho các cá nhân hoạt động âm nhạc truyền thống Nam bộ. Tổ chức hội thảo Trần Văn Khê với các giá trị truyền thống và đương đại nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23.11), đồng thời tổ chức Lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê vào ngày 24.7 với các nội dung: ra mắt Ban sáng lập và Hội đồng quản lý quỹ, tri ân các mạnh thường quân đã có những đóng góp cho quỹ, trao tặng giải thưởng Trần Văn Khê lần thứ nhất, biểu diễn nghệ thuật của các thế hệ nghệ sĩ thuộc lớp học trò của GS-TS Trần Văn Khê. Các hoạt động của Quỹ Trần Văn Khê từ khi khởi động cho đến nay luôn có sự đồng hành của GS-TS Trần Quang Hải, con trai GS-TS Trần Văn Khê. Cũng trong dịp này, Quỹ Trần Văn Khê sẽ tiến hành vận động đóng góp gây quỹ, trong đó có việc bán sách Trần Văn Khê – tâm và nghiệp (giá 110.000 đồng/cuốn).

Tin liên quan

https://thanhnien.vn/van-hoa/nhieu-hoat-dong-phong-phu-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-gs-ts-tran-van-khe-1395548.html

Duyệt Thị Trang: NHỚ THẦY TRẦN VĂN KHÊ.

Duyệt Thị Trang

tYnestehrsgundaysnSposninsstgo aretfnddt 10t:0a6l sAM  · NHỚ THẦY TRẦN VĂN KHÊ.(Ngày này những năm trước)

Nhớ lại năm 1960 trường QGAN Huế do linh mục Ngô Duy Linh làm GĐ ra thông báo: Hôm nay trường chúng ta sẽ hân hạnh đón GS Trần Văn Khê từ Hà Nội ghé thăm và nói chuyện. Lúc đó mình thắc mắc. Tại sao trong chế độ đệ nhất cọng hòa miền Nam lại chấp nhận một người từ Việt Nam dân chủ cọng hòa miền Bắc ghé thăm.

Thì ra thầy Khê nhân chuyến công du châu Á được cụ Hồ mời thăm Hà Nội, cùng lúc được TT Ngô Đình Diệm mời thăm Saigon. Đó là một trường hợp vô cùng ngoạn mục chưa có tiền lệ. Khi biết tin Người nhân dịp này sẽ ghé trường Nhạc Huế đã làm cho lòng mình thêm háo hức.Thật vậy, qua buổi nói chuyện của thầy đã chuyển hóa tâm hồn mình một cách sâu sắc.

Từ một người đam mê chơi nhạc cổ điển Tây Hương nay lại hướng về với nhạc cổ truyền dân tộc với ước mong ngày càng phổ biến và phát huy cái hay, cái đẹp của tổ tiên ta đã dày công để lại.Nhân đây xin kể một chuyện xưa về thầy. Hồi đó mình còn ở trong rừng tại Long Thành. Nửa đêm bổng nghe ĐT trên cột nhà reo. (Phải trèo lên cao mới bắt sóng được). Bên đầu dây – Ai đó, có phải Vĩnh Tuấn không. – Trời, nửa đêm rồi mà thầy chưa ngủ à. – Không ngủ được VT ơi, có việc này thầy muốn nhờ em. – Dạ, có việc gì vậy. – Ngày mai thầy lên đài truyền hình HTV nói chuyện về cây đàn Tỳ Bà mà thầy không tìm ra được người minh họa em à. Em có thể lên SG sớm giúp thầy được không.- Mình áp úng..Dạ… dạ, sáng mai em sẽ có mặt.

Sở dĩ ấp úng là vì suốt thời gian dài quen cầm cuốc hơn cầm đàn. Trong thân ngoài da không có một mãnh giấy tờ lận lưng, ngoài mấy bộ áo quần cũ thì làm sao mà dám đi SG.. Nhưng thầy đã gọi thì mình không thể chối từ. Sáng sớm cơm đùm gạo bới lên xe buýt trực chỉ SG. Đến nơi đứng trước cổng truyền hình bị bảo vệ hỏi: Đi đâu. – Vào đài TH. – Làm gì – Đánh đàn – Cho xem giấy tờ – Không có.- Gặp ai – GS Trần Văn Khê. – Đợi chút để gọi điện. – Một lúc sau có cô nhân viên ra đón vào phòng lạnh, nhìn qua khung kính thấy thầy đang thu hình. Ngồi một mình ngơ ngác chợt có người mở cửa bước vào dúi cho phong bì dày nói là của GS Trần Văn Khê gởi. Mở ra thì là một xấp tiền.

Ôi, thầy của tôi, sợ học trò không có tiền nên đã đề nghị nhà Đài ứng trước hết tiền thù lao của chương trình cho mình yên tâm đánh đàn. Thật ra trước khi lên đường đã nói với mẹ Tần Tranh dắt con bò qua hàng xóm cầm được mấy trăm ngàn làm lộ phí rồi. Nay trở về không chỉ chuộc được bò mà còn dư tiền mua gạo cả năm. Nhớ quá thầy ơi.https://youtu.be/sGdktL8uJVM

NGUYỄN THẾ KHOA : SỰ NGHIỆP TINH THẦN TRAO ĐẤT NƯỚC

SỰ NGHIỆP TINH THẦN TRAO ĐẤT NƯỚC

Nhân sắp đến 100 năm sinh GS Trần Văn Khê (24/7/1921- 24/7/2021

)Như mọi năm, giao thừa năm Quý Mùi 2003, Trần Văn Khê lại khai bút tại tư thất Vitry-Sur-Seine, ngoại ô Paris và gửi đến đồng nghiệp, thân hữu:

Quý Mùi nguyên đán đợi xuân sang

Khai bút đầu năm thảo mấy hàng

Chúc bạn cuộc đời luôn hạnh phúc

Chúc mình sức khoẻ vẫn an khang

Quê nhà, về ở không do dự

Đất khách, rứt đi hết buộc ràng

Sự nghiệp tinh thần trao đất nước

Nâng đàn vui khảy tính tình tang

1-2-2003

Con người đã có một sự nghiệp lừng lẫy ở nơi từng được coi là thủ đô văn hoá của châu Âu, GSTS của Đại học lừng danh Sorbonne, từng được tặng Chương Mỹ Bội Tinh của Chính Phủ Pháp, từng được tháp tùng Tổng thống Pháp Mitterand thăm Việt Nam, Uỷ viên danh dự của Hội đồng Âm nhạc thế giới của UNESCO, người thầy về dân tộc nhạc học được chào đón nồng nhiệt tại hơn 50 quốc gia, bước vào tuổi 83, đã thổ lộ trong bài thơ trên nguyện ước cuối cùng của cuộc đời: được rứt bỏ đất khách, được trở về quê nhà.

Nguyện ước ấy cũng là điều bình thường, dễ hiểu của một người con xa xứ trong buổi hoàng hôn của cuộc đời, nhất là với Trần Văn Khê, con người hơn nửa thế kỷ mưu sinh nơi đất khách quê người vẫn mang một tâm hồn Việt thuần phác, vẫn ngày ngày “Dân ca luôn hát cao hơi vọng/ Quốc nhạc thường đàn rộn tiếng vang” (Thơ hoạ vận bài thơ của nhà nghiên cứu Mịch Quang tặng ông nhân dịp ông được nhà nước VN trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất).

Trần Văn Khê đã sống hơn nửa thế kỷ ở nước Pháp, rất thành công và được trọng vọng, nhưng ở đó, cho tới giờ, ông vẫn chỉ xem mình là khách. Với ông, vấn đề không phải là nơi cư trú mà là văn hoá. Trong một lần nói chuyện trên truyền hình TPHCM, ông từng nhắn nhủ thanh niên VN trước nguy cơ sùng bái văn hoá nước ngoài: “Người VN làm chủ đất nước mình đồng thời văn hoá VN cũng có địa vị văn hoá chủ. Văn hoá nước ngoài chỉ là văn hoá khách. Chúng ta hiếu khách mời khách đến nhà, nhưng phải lưu ý không đưa vào ở trong từ đường hoặc dẹp bàn thờ ông bà để khách ngồi chỗm chệ lên cho mình quỳ lạy”.

Trần Văn Khê sống ở Pháp nhưng ông thuộc về văn hoá VN nên chưa bao giờ thấy mình là “chủ” ở đây là phải lẽ.

Trần Văn Khê sinh ngày 24/7/1921 trong một gia đình bốn đời theo nghiệp đờn ca tài tử ở làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, Mỹ Tho (Tiền Giang ngày nay). Từ nhỏ, ông đã được sống trong không khí âm nhạc của gia đình và năm 6 tuổi, ông được cậu ruột Nguyễn Tri Khương (cháu nội của danh tướng Nguyễn Tri Phương), vốn là một thầy nhạc và nhà soạn tuồng hát có tiếng, dạy chơi đàn kìm, đàn cò. Từ đó hai cây đàn này chẳng hề rời ông nửa bước, kể cả khi ông trở thành một sinh viên trường Thuốc Đông Dương hay một giáo sư danh tiếng ở Paris.

Năm 1941, Nhà hát Lớn Hà Nội đã chứng kiến sự kiện hy hữu: chàng sinh viên 20 tuổi Trần Văn Khê, được sự khích lệ của đồng môn Lưu Hữu Phước và Mai Văn Bộ, đã cả gan đăng đàn diễn thuyết và biểu diễn hò “Cấy lúa Bến Tre”, hò “Mái nhì miền Trung” và “Cò lả xứ Bắc”.

Cuối những năm 1940, Trần Văn Khê sang Pháp bắt đầu cuộc đời tự lập nơi đất khách quê người. Sau khi tốt nghiệp khoa Giao dịch Quốc tế, ông tiếp tục vừa làm, vừa theo học Đại học Sorbonne cho đến khi lấy được bằng Tiến sĩ (1958) với hai luận án: “Âm nhạc truyền thống Việt Nam” (chính) và “Âm nhạc và Khổng Tử” (phụ). Nhưng tấm bằng Tiến sĩ và chức vụ Giáo sư của Đại học Sorbonne ông đạt được khi 40 tuổi không phải là cái đích mà chỉ là bước khởi đầu một chặng đường dài Trần Văn Khê đã chọn: Sưu tầm, nghiên cứu, quảng bá âm nhạc truyền thống Việt Nam.Trần Văn Khê sưu tầm, nghiên cứu, quảng bá âm nhạc truyền thống Việt Nam không phải bởi thấy âm nhạc Việt Nam hay đẹp, độc đáo hơn các dân tộc khác mà đơn giản bởi ông yêu âm nhạc và ông là người Việt Nam. Với ông, đó là một thứ “Quốc hồn”, “Quốc túy”.

Chính ông, năm 1949, khi đất nước đang trong khói lửa kháng Pháp, đã tự hào đem đàn Tranh và đàn Cò Việt Nam giới thiệu ở Festival Âm nhạc Thanh niên Thế giới tại Buđapest và giành được giải Nhì về biểu diễn nhạc cụ. Công trình “Âm nhạc truyền thống Việt Nam” của ông cũng là công trình khoa học đầu tiên về nền âm nhạc Việt Nam thống nhất được giới thiệu trên thế giới khi đất nước còn chia cắt. Kể từ khi ông trở thành một GS TS ở Đại học Sorbonne, thế giới bắt đầu biết đến hình ảnh một người Thầy đờn Việt Nam độc đáo và hấp dẫn kỳ lạ. Hơn nửa thế kỷ qua, Trần Văn Khê đi dạy nhạc trên khắp năm châu bốn biển theo cách của cậu Năm Nguyễn Tri Khương ở quê, ấy là luôn gắn học với hành, không chỉ trao kiến thức mà trao cả nhiệt huyết, trọng sự nhập tâm hơn kiểu học “vẹt”, không chỉ nói mà còn đàn, ca ngâm, hát, luôn biến các bục giảng khô khan thành nơi trình diễn nghệ thuật sinh động.

Sau năm 1975, khi trở về Việt Nam với tư cách Chủ tịch Hội đồng âm nhạc Thế giới, một chuyên gia hàng đầu về âm nhạc truyền thống Việt Nam, ông không ngần ngại nói với bạn bè trong nước: Do ở xa đất nước, dù là một người thầy về âm nhạc Việt Nam trên khắp thế giới, thực ra vốn hiểu biết của ông về âm nhạc đất nước còn rất hạn chế, phiến diện. Ông không ngần ngại thừa nhận công khai rằng công trình khoa học làm nên tấm bằng Tiến sĩ của ông, công trình “Âm nhạc truyền thống VN”, thực ra còn nhiều thiếu sót, hạn chế vì được làm trong hoàn cảnh ở xa đất nước. Bởi vậy, từ năm 1976 đến năm 2000, gần như năm nào ông cũng về nước và đã làm trên 40 cuộc nghiên cứu trên khắp đất nước, ghi âm, ghi hình được trên 500 bài dân ca, dân nhạc các loại, gặp gỡ kết thân với nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân ở khắp ba miền.

Từ năm 1976 đến trước khi ông về ở hẳn trong nước 2006, tôi đã nhiều lần gặp ông, lúc ở TPHCM, khi trên Tây Nguyên, lúc tại Hà Nội, bao giờ cũng thấy vị GS TS lỉnh kỉnh những máy ghi âm, máy ảnh, camera như một sinh viên đi điền dã…

Với trí nhớ tuyệt vời được tạo hóa ban tặng, sự nhạy cảm của một tinh nhân, với phương pháp của một nhà khoa học, với sự kiên nhẫn và chuyên cần của một con kiến nhỏ, Trần Văn Khê hôm nay đã trở thành một thư viện sống, một bách khoa thư sống về âm nhạc truyền thống Việt Nam. Mà hình như không chỉ là âm nhạc mà còn về tất cả những gì có liên quan tới văn hóa nghệ thuật Việt Nam.

Hôm gặp gỡ chia tay ông trước khi ông về lại Pháp ở phòng khách của khách sạn Phú Gia đầu tháng 11 vừa qua, khi NSND Đàm Liên hát tặng ông một câu hát Tuồng, Trần Văn Khê đã đáp lễ bằng việc biểu diễn vài điệu trong 36 điệu cười tuồng của NSND Nguyễn Lai làm chúng tôi bàng hoàng như thầy Nguyễn Lai tái sinh.Gặp Trần Văn Khê và trò chuyện cùng ông giữa những ngày ông về nước để giới thiệu Nhã nhạc cung đình Huế và mở lớp đào tạo giáo viên dạy nhạc bậc tiểu học, mới thấy nguyện ước về nước với ông gấp gáp, khẩn thiết như thế nào.

Trần Văn Khê cho biết, trong suốt hơn 50 năm rong ruổi năm châu bốn biển, ông đã gom góp được rất nhiều sách báo, băng, dĩa ghi âm, ghi hình, trong đó có những tư liệu quí hiếm về âm nhạc VN cũng như những nền âm nhạc châu Á mà trong sử sách không có. Những tư liệu này chiếm phần lớn diện tích căn hộ chung cư của ông ở Vitry-Sur-Seine. Ông ước ao trong lúc còn sống được cùng với cái gia sản mà ông gom góp cả đời đó về nước để làm công việc phân tích, sắp loại và sao chép cho các thư viện hay bảo tàng trong cả nước sử dụng trong việc tìm hiểu âm nhạc dân tộc.

Ngoài ra, với những kiến thức, tâm đắc, kinh nghiệm mà ông tích trữ được trong mấy chục năm lặn lội năm châu bốn biển để sưu tầm nghiên cứu âm nhạc mà ông chưa có dịp viết ra thành sách, ông muốn khi trí nhớ còn đầy đủ, đầu óc còn minh mẫn, ông có cơ hội được trực tiếp truyền lại cho sinh viên, học sinh trong nước. Trần Văn Khê còn mơ ước trong những năm cuối đời, ông được góp phần hình thành chương trình dạy nhạc truyền thống VN trên cấp đại học, một chương trình quốc gia đào tạo Thạc sĩ và Tiến sĩ theo những qui chuẩn của âm nhạc VN. Ông rất buồn khi hiện nay, sinh viên VN muốn thi lấy bằng Thạc sĩ hay Tiến sĩ âm nhạc dân tộc lại phải theo những qui chuẩn của âm nhạc phương Tây.

Vâng, dù sắp bước vào tuổi 84, sau gần một đời bôn ba “chân trời góc bể”, Trần Văn Khê quyết tâm trở về nước không phải là để ngơi nghỉ hay chỉ để được “thác về” nơi chôn nhau cắt rốn. Ông muốn về là để được đóng góp nhiều hơn cho nhân dân, cho đất nước. Còn nhớ mùa xuân 1999, sau 50 xuân tha hương, lần đầu tiên được một người hâm mộ mời ông “về quê ăn tết”. Trần Văn Khê thấy “vui và ấm cúng hơn nhiều những lần đón tết lạnh lẽo và cô quạnh bên trời Tây”. Nhưng ông cũng rất phiền vì ở VN người ta ăn tết “dài quá”, nên ông phải vội vã trở về Pháp sớm hơn dự định để được trở lại làm việc.

Đã ba năm nay, Trần Văn Khê không nhận lời đi giảng tại các trường đại học nước ngoài nữa mà tập trung thời gian, tâm sức cho việc giảng dạy trong nước, đặc biệt là ở đại học dân lập Hùng Vương TPHCM, nơi đã lần đầu tiên cho ông “thoả mộng bình sinh”: được dạy nhạc VN, bằng tiếng VN, cho sinh viên VN, trên đất nước VN. Trần Văn Khê đặc biệt thiết tha với những cơ hội được tiếp xúc và trao lại những hiểu biết của mình cho thế hệ trẻ.

Lần này ra Hà Nội, như mọi lần, ông lại được Viện Âm nhạc VN mời đến trao đổi kinh nghiệm với các nghiên cứu viên trẻ. Tuy đang cảm, ông vẫn nhận lời và cuộc trao đổi lần này kéo dài hơn dự định những 2 tiếng đồng hồ làm ông mệt lử và khan cả tiếng bị bà bạn già, nhà văn Tường Vân, “săn sóc viên” tình nguyện hàng chục năm nay của ông ở Paris, quở trách, nhưng Trần Văn Khê lại cười đùa như vừa làm được một việc gì quan trọng lắm. Ông nói với Tường Vân: “Mệt thêm một chút vì các cháu cũng đáng lắm. Biết đâu, đây là cơ hội cuối cùng”.

Trong đời Trần Văn Khê đã từng có những vinh dự lớn như việc được chủ trì nhiều hội nghị, hội thảo khoa học tầm cỡ thế giới, được Chính phủ Pháp tặng Chương Mỹ Bội Tinh, được tháp tùng Tổng Thống Mitterant thăm Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, nhưng ông nói may mắn lớn nhất là những năm cuối đời ông được bà con trong nước theo dõi, nhận biết được những chuyện ông đã làm mà lấy tình ruột thịt, tri kỷ đối đãi với ông. Gặp ông đi ngoài đường, chị hàng rong cũng đứng dậy hỏi: “Giáo sư về hồi nào?”. Anh xích lô thì mời: “Giáo sư lên xe em chở đi một vòng chơi”. Đến đâu, ông cũng nhận được lời chào thân thiện và niềm nở của mọi người. Trần Văn Khê không bao giờ quên buổi gặp gỡ cuối cùng với NSND Quách Thị Hồ, khi đến chúc mừng cụ 90 tuổi tại tư gia. Khi ông vào, mọi người dẫn ông tới bên và hỏi cụ: “Cụ còn nhớ GS Trần Văn Khê không?”. Cụ không trả lời thẳng câu hỏi, chỉ khẽ nhìn ông và cất giọng ngâm:

Vô duyên đâu dễ chăng là

Có duyên nên khiến dù xa hóa gần

Đẹp lòng gặp lại cố nhân

Rồi cụ nắm chặt tay ông và lặp đi lặp lại ba chữ: “Cố nhân ơi! Cố nhân ơi! Cố nhân ơi!”.Được nhân dân, đất nước của mình nhận biết, tâm đắc với những công việc thầm lặng của một “con kiến cặm cụi tha từng hạt gạo”, GS TS Trần Văn Khê tâm sự rằng, đó chính là phần thưởng lớn nhất giúp ông hăng say làm việc, đóng góp tới hơi thở cuối cùng…