Catégorie : NGUYỄN VĨNH BẢO

Thoại Hà – Tam Kỳ :Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo qua đời

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo qua đời

Đồng ThápNhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo mất ở tuổi 104 tại nhà riêng lúc 18h50 ngày 7/1, sau thời gian chữa bệnh già.

Con gái cố nhạc sư – bà Thu Anh – cho biết ông mất sau thời gian hôn mê. Nhạc sư vừa sang tuổi mới vào ngày 1/1 đầu năm. Đông đảo nghệ sĩ, học trò của nhạc sư cho biết thương tiếc và tri ân người thầy họ kính trọng.

Tiến sĩ Lê Hồng Phước – chuyên nghiên cứu ngành lịch sử văn hóa của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM – nói dù biết nhạc sư qua đời theo quy luật thời gian, anh vẫn bàng hoàng. Hồng Phước lần đầu gặp gỡ nhạc sư là vào năm 2015, khi anh vừa tu nghiệp ở Paris về nước. Từ đó đến khi ông qua đời, anh thường xuyên lui tới để thọ giáo ông về âm nhạc dân tộc.

Anh Hồng Phước nói: « Nếu tính cải lương ra đời vào năm 1918 thì tuổi đời của ông bằng với chiều dài phát triển của lịch sử cải lương. Ông là người duy nhất, thuộc thế hệ ban đầu của nền cải lương, sống vượt tuổi 100, trong khi những bậc tài danh đồng niên, như danh cầm Sáu Tửng – cha của nghệ sĩ Bạch Huệ – hay người thế hệ sau như thầy Ba Tu, đều mất. Thầy Vĩnh Bảo là nghệ nhân đóng nhạc cụ miền Nam cừ khôi, một nghệ sĩ trình tấu nhạc dân tộc tài ba, tinh tế. Đồng thời, ông là một nhà lý luận bậc thầy về âm nhạc dân tộc. Ông nghiên cứu sâu về nhạc dân tộc miền Nam, nhất là đàn tranh. Suốt 5 năm may mắn được gần gũi ông, tôi học hỏi rất nhiều, không chỉ âm nhạc mà còn về văn hóa dân tộc ».

Nhạc sư Vĩnh Bảo ra mắt sách mới - Những giai điệu cuộc đời - ở quê nhà Đồng Tháp hồi tháng 5. Ảnh: Thành Nguyễn.
Nhạc sư Vĩnh Bảo ra mắt sách – « Những giai điệu cuộc đời » – ở quê nhà Đồng Tháp hồi tháng 5/2020. Ảnh: Thành Nguyễn.

Ads by

Cuối 2020, nhạc sư nhập viện chữa bệnh già. Đầu tháng 12/2020, khi được đưa về nhà, ông vẫn hôn mê. Nhiều học trò như Nghệ sĩ Ưu tú Văn Hai, đạo diễn Tấn Phát, tiến sĩ Lê Hồng Phước, nghệ sĩ Hải Phượng… từ TP HCM về thăm, quây quần bên giường bệnh, đàn hát, mong ông vượt bạo bệnh.

Lễ viếng nhạc sư bắt đầu từ 10h ngày 8/1 tại Câu lạc bộ hưu trí thành phố Cao Lãnh. Lễ di quan diễn ra vào 10h ngày 10/1, linh cữu được hỏa táng tại Nghĩa trang Quản Khánh.

Những lần hòa đàn bên đồng nghiệp, học trò của nhạc sư Vĩnh Bảo. Video: Thái Bảo tổng hợp.

Sinh thời, giáo sư Trần Văn Khê từng gọi thầy Vĩnh Bảo là ‘hậu tổ’ của đờn ca tài tử và cải lương Nam bộ. Nguyễn Vĩnh Bảo sinh 1918 tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (đơn vị hành chính thời Pháp thuộc) trong một gia đình nho học yêu đờn ca tài tử. Năm năm tuổi, ông đã biết chơi đàn kìm, đàn cò, 10 tuổi biết chơi thêm nhiều loại nhạc cụ dân tộc. Ông là nhạc sư, nhà nghiên cứu âm nhạc, giáo sư giảng dạy âm nhạc truyền thống vừa là nhạc sĩ trình tấu, kiêm nghệ nhân đóng đàn. Ông cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn 17, 19 và 21 dây với kích thước và âm vực rộng hơn.

Từ năm 1955 cho đến năm 1964, ông dạy đàn tranh và cũng là trưởng ban nhạc cổ miền Nam tại Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ ở Sài Gòn. Ngoài ra, ông đi diễn thuyết và trình tấu âm nhạc dân tộc ở nhiều nơi trên thế giới.

Ông và giáo sư Trần Văn Khê là hai bậc thầy từng dành tâm huyết trọn đời nâng tầm nghệ thuật đờn ca tài tử. Năm 1972, ông và giáo sư Trần Văn Khê diễn tấu ghi âm đĩa Nhạc tài tử Nam bộ cho hãng Ocora và UNESCO tại Paris, Pháp. Từ năm 1970-1972, ông Nguyễn Vĩnh Bảo là giáo sư đặc biệt thỉnh giảng về đàn tranh tại Đại học Illinois, Mỹ. Trong quyển Những giai điệu cuộc đời, giáo sư Nguyễn Thuyết Phong viết: « Giữa hai giai đoạn lịch sử từ thời thuộc địa cho đến khi độc lập, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là viên gạch nối thật dài, thật lấp lánh. Thế hệ chúng tôi cần học hỏi, và mong những bài học đó sẽ lưu lại cho nhiều thế hệ mai sau ».

Ông nhận giải thưởng Đào Tấn của Việt Nam năm 2005. Năm 2006, ông là nhạc sư hiếm hoi của Việt Nam, trong số sáu nhạc sư có tầm ảnh hưởng trên thế giới, được vinh danh tại hội thảo Dân tộc Nhạc học thế giới (Ethnomusicology) ở Honolulu (Mỹ). Năm 2008, nhạc sư Vĩnh Bảo được chính phủ Pháp tặng Huy chương nghệ thuật và văn học (Ordre des Arts et des Lettres) cấp bậc Officier. Năm 2014, ông nhận bằng khen của Thủ tướng chính phủ vì có thành tích trong việc bảo tồn, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ. Năm 2015, ông được trao tặng giải thưởng Phan Châu Trinh cho những đóng góp trong việc sưu tầm và truyền bá nhạc dân tộc.

Nhạc sư có hàng trăm môn sinh ở khắp nơi, từ các tỉnh thành trong nước đến châu Á, châu Âu, Australia, Mỹ. Ở tuổi bách niên, ông sử dụng mạng Internet thành thạo để dạy học. Những buổi online, dù cách xa nửa vòng trái đất, ông vẫn chỉnh sửa từng nốt nhạc, hòa đàn cùng học trò. Mỗi tuần, các học trò ghé thăm ông, nghe nhạc sư dạy những bản đàn mới. Cách sống nhẹ nhàng, thanh tao của ông vận vào tiếng đàn làm say lòng người. Có những ngón đàn từng được ông gảy hàng nghìn lần, khi dạo lại vẫn khiến người nghe xúc động.Nhạc sư từng thổ lộ: « Cũng lạ, đã có rất nhiều ông Tây bà đầm không chịu học đồ, rê, mi, fa, sol, la, si mà tìm tới tôi để học hò, xự, xang, xê, cống ».

Qua gần một thế kỷ sống và dạy nhạc dân tộc, đàn tranh ở TP HCM, cuối tháng 5/2018, Nguyễn Vĩnh Bảo rời TP HCM trở về quê hương Đồng Tháp an hưởng tuổi già, sau hơn 70 năm xa quê. Ở tuổi xưa nay hiếm, ông vẫn giữ trí nhớ tốt, chủ động trong nhiều sinh hoạt. Hồi giữa tháng 7/2019, Nguyễn Vĩnh Bảo trải qua cuộc phẫu thuật gây mê điều trị sạn hạch miệng. Các bác sĩ Bệnh viện răng hàm mặt Trung Ương TP HCM nỗ lực chữa trị cho ông. Sau ca mổ, sức khỏe nhạc sư hồi phục tốt. Hồi cuối tháng 5, ông ra mắt sách Những giai điệu cuộc đời, truyện ký về chặng đường gắn bó nhạc dân tộc của ông. Cuối tháng 9, ông còn dự sự kiện giỗ tổ ngành sân khấu ở quê nhà Cao Lãnh. Hôm 8/10, tỉnh dậy sau một ca phẫu thuật, ông còn hát được bài Bá Lý Hề điệu Tứ Đại Oán để tặng cho người mình thương mến.

Nguyễn Vĩnh Bảo từng tâm sự, cuối đời, ông không mong có một buổi hòa nhạc lớn cho riêng mình, cũng không mong tên tuổi được vinh danh, chỉ muốn lưu giữ những nét nhạc cổ truyền nguyên bản nhất cho thế hệ trẻ hơn. Toàn bộ tư liệu sự nghiệp của ông hiện được giữ trong nhà lưu niệm, nằm ở khuôn viên Bảo Tàng tỉnh Đồng Tháp. Nhiều đầu sách về âm nhạc, cách dạy đàn tranh, băng đĩa các loại, những bài báo trong và ngoài nước viết về nhạc sư, những tư liệu trao đổi qua lại giữa ông và cố Giáo sư Trần Văn Khê cùng học trò, thủ bút đến những bài giảng, huân chương, bằng khen trong và ngoài nước… ghi nhận một quá trình nghệ thuật bền bỉ.

Nhạc sư Vĩnh Bảo bên vợ - bà Trâm Anh sinh thời. Ảnh tư liệu.
Nhạc sư Vĩnh Bảo bên vợ – bà Trâm Anh sinh thời. Ảnh tư liệu.

Sinh thời, ông nổi tiếng với mối tình hơn 80 năm cùng vợ – bà Trâm Anh, người đẹp Sóc Trăng một thời. Yêu bà, ông đặt tên tất cả con theo tên vợ, từ Thu Anh, Trung Anh, Tam Anh, Tùng Anh, Tú Anh, Tiến Anh, Tường Anh. Năm 2014, sau 68 năm chung sống, vợ ông qua đời, để lại ông cho các con phụng dưỡng. Nhạc sư viết về vợ: « Đôi lúc tôi ngẫm cuộc đời mình nếm trải biết bao ngọt bùi, cay đắng. Tôi cố gắng để vượt qua những chặng đường thật khó khăn, phải biết chấp nhận thay vì chỉ biết than khóc, buông xuôi. May mắn tôi gặp người bạn đời Trâm Anh yêu quý. Trâm Anh đã mang đến cho tôi bao nguồn cảm hứng từ sự ngọt ngào, dịu dàng và cả nghị lực ».

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo 102 tuổi
Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo phục hồi tốt sau ca mổ gây mê, giữ tiếng đàn nội lực và sống đời thanh đạm ở quê nhà Đồng Tháp (2019). Video: Vũ Ngọc Thịnh.

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo phục hồi tốt sau ca mổ gây mê, giữ tiếng đàn nội lực và sống đời thanh đạm ở quê nhà Đồng Tháp (2019). Video: Vũ Ngọc Thịnh.

Thoại Hà – Tam Kỳ 

https://vnexpress.net/nhac-su-nguyen-vinh-bao-qua-doi-4217818.html

THƯƠNG TIỄN NHẠC SƯ NGUYỄN VĨNH BẢO – CÂY ĐẠI THỤ CỦA ÂM NHẠC DÂN TỘC | Lễ Di Quan

THƯƠNG TIỄN NHẠC SƯ NGUYỄN VĨNH BẢO – CÂY ĐẠI THỤ CỦA ÂM NHẠC DÂN TỘC | Lễ Di Quan

9 883 vues•Diffusée en direct le 10 janv. 202120410PartagerEnregistrerColor Man 1,98 M abonnés

THƯƠNG TIỄN NHẠC SƯ NGUYỄN VĨNH BẢO – CÂY ĐẠI THỤ CỦA ÂM NHẠC DÂN TỘC | Lễ Di Quan —————– Được sự tín nhiệm của cô Thu Anh con gái nhạc sư Vĩnh Bảo và gia quyến, chúng tôi rất vinh dự được ghi hình tư liệu và livestream các nghi thức quan trọng trong Lễ tang của NHẠC SƯ để học trò và những người mộ điệu trên khắp thế giới cùng tưởng nhớ về Thầy. Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo từ trần lúc 18h50 ngày 7.1.2021 tại Cao Lãnh, Đồng Tháp.

Lễ viếng bắt đầu từ 10h ngày 8.1.2021 tại CLB Hưu Trí Tp. Cao Lãnh. Di quan lúc 10h ngày 10.1, hỏa táng tại Nghĩa trang Quản Khánh, Tp. Cao Lãnh.

TRẦN QUANG HẢI : Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo: 85 năm với đàn tranh

TRẦN QUANG HẢI : Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo: _85 năm với đàn tranh

nhạc sư NGUYỄN VĨNH BẢO và TRẦN QUANG HẢI

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo: 85 năm với đàn tranh

nhạc sư NGUYỄN VĨNH BẢO

 

Nói tới nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Bảo, cõ thể những người trẻ không biết là ai, nhưng đối với người yêu nhạc cổ truyền Việt Nam, nhạc Đàn Tài tử , và nhứt là Đàn Tranh, ai cũng biết và khâm phục ngón đờn có một không hai của Việt Nam và tài sáng chế đàn tranh theo kích thước và số dây thêm vô (từ 16 lên tới 21 dây ) . Ông là một trong những nhạc sĩ hiếm hoi còn lại ở Việt Nam có lối đờn ứng tấu ứng tác . Ở Việt Nam ông là người duy nhứt vừa là nhạc sĩ trình tấu, vừa là giáo sư giảng dạy âm nhạc truyền thống , lại vừa là người đóng đàn sáng tạo . Tôi được may mắn có hai cây đờn do nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đóng , một cây do cô Tư Ngọc Sương ( em gái của Ba tôi, GS Trần Văn Khê) mua tặng năm 1974, và một cây với ba chữ ký phía sau lưng cây đàn – Nguyễn Vĩnh Bảo, Trần Văn Khê và Phạm Văn Nhu do bạn tôi Cao An Lộc tặng )

Viết cuộc đời của một nhạc sĩ tài danh đã có nhiều ảnh hưởng đến việc phổ biến tiếng đàn tranh của tôi trên thế giới ( dùng đàn tranh của ông để thâu dĩa, và trình diễn suốt gần 40 năm qua), tôi đã liên lạc thơ từ với nhạc sư Vĩnh Bảo nhiều lần, hỏi thăm về quá trình của ông . Tôi mong rằng bài viết của tôi sẽ giúp cho những ai thích đàn tranh, thích nhạc cổ miền Nam biết rõ một danh tài của đất nước mà hiện nay chỉ thích sống ẩn dật tại một nhà nhỏ ở Saigon, vui thú điền viên, tìm sự thanh thản qua tiếng đàn, qua sự truyền dạy những ai muốn tìm đến, và khảo cứu nhạc truyền thống Việt Nam và đặc biệt là làm thơ bằng ba thứ tiếng Pháp, Anh, và Việt (thêm một khía cạnh dấu kín khác của nhạc sư Vĩnh Bảo) .

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là ai ?

Ông tên thật là NGUYỄN VĨNH BẢO, nhưng trong giới nghệ sĩ quen gọi là VĨNH BẢO, cho nên có một số người tưởng ông thuộc dòng dõi hoàng tộc .

Sinh năm 1918 (Mậu Ngọ) tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp), nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là con thứ sáu trong một gia đình trung lưu nho học gồm 4 trai, 3 gái, cả thảy đều chơi đàn dân tộc . Cụ thân sinh ông , tên là Nguyễn Hàm Ninh, một đông y sĩ rất sành các cây tranh, kìm, cò và gáo, luôn cả hát bội . Người anh cả và người anh kế đều đờn kìm và tranh khá giỏi. Đặc biệt là anh Ba có ngón đờn kìm và xến rất tươi và ngọt , lại độc đáo nữa đến nỗi nhạc sư Sáu Tửng nghe phải tấm tắc khen và phục . Tất cả con cái trong nhà lớn lên trong bầu không khí nhạc cổ truyền và dùng tiếng đờn làm nguồn giải trí .Riêng ông Vĩnh Bảo, lúc lên 6 tuổi, cũng như các anh của ông, rất đam mê âm nhạc. Lúc đầu ông chỉ mò mẩm các cây đàn đoản, đàn nhị và đàn gáo . Dần dần ông học qua các cây đờn tranh, kìm, đàn độc huyền, măng cầm (mandoline), Tây ban cầm ( guitare espagnole), vĩ cầm (violon), và dương cầm (piano). Nói tóm lại ông đã đờn được tất cả nhạc khí của đàn tài tử miền Nam ngoại trừ sáo và tiêu . Với óc thích sáng chế, ông đã khởi sự đóng đàn cò từ lúc 10 tuổi vì lúc đó trong nhà có thợ mộc giúp việc .

Năm 12 tuổi, ông được may mắn gặp những nhạc sư nổi tiếng trong xứ tân tình hướng dẫn đàn tranh và các nhạc khí khác ngoại trừ ống tiêu và sáo . Ông đã học đờn với các thầy Hai Lòng (Vĩnh Long), Sáu Tý, Năm Nghĩa (Trà Ôn), vv… . Cả gia đình đều thích nhạc nhưng ông thân của nhạc sư Vĩnh Bảo cho các con có quyền yêu nhạc nhưng không được xao lãng việc học hành .Tính ra ông đã học với gần 200 « thầy » (theo nghĩa nhất tự vi sư, bán tự vi sư) ở khắp ba miền Nam Trung Bắc trên xứ Việt .

Năm 1935, khi ông học ở đất Chùa Tháp (Cao Miên), ông đã sáng chế ra dây Tỳ (Hò Liêu – Sol -Sol) và dây Xề Liêu (Re – Sol) trong lúc đi thăm viếng một ngôi chùa trong một đêm trăng sáng , có tiếng ếch kêu . Ông cố tạo âm thanh của tiếng ếch trên cây đàn gáo

Nhà ông ở Cao Lãnh là nơi hội tụ các nghệ sĩ các gánh hát cải lương hay hát bội ghé diễn tại Cao Lãnh. Mỗi khi các nghệ sĩ diễn xong là thường tới nhà thân phụ ông để ăn cháo gà và hàn huyên cho tới 2 giờ sáng . Ngoài ra còn có các đông y sĩ, nhà thơ , nhà văn hay các nhạc sư đều ghé ngang mỗi khi tới Cao Lành . Quý cụ Lý Tòng Ba, Phạm Đăng Đàn, Nguyễn Quang Đại, và luôn cả ông cố tôi là Trần Quang Diệm nổi tiếng về tiếng đàn tỳ bà ở Vình Kim. Nhờ vây, nhạc sư Vĩnh Bảo có dịp gặp rất nhiều nghệ sĩ và làm quen với cổ nhạc từ lúc ấu thơ và là độâng cơ thúc đẩy ông đi vào con đường âm nhạc . Cụ Nguyễn Hàm Ninh, thân phụ nhạc sư Vĩnh Bảo, và người anh thứ hai , Nguyễn Văn Phát, thường hay nhắc đến ngón đờn kìm tươi mướt ngọt ngào của ông nội tôi , Trần Văn Triều, tự Bảy Triều. Ông nội tôi đã chế ra dây Tố Lan (Xừ liêu / La Sol) với chủ âm phải bấm dây Tiếu phím 1. Ông rất hiếm đờn cho người ta nghe , phải chờ khi ông ngẫu hứng thì ông mới lấy đờn ra đờn . Dịp may cho nhạc sư Vĩnh Bảo là năm 1932, ông nội tôi có tới nhà của cụ thân phụ nhạc sư Vĩnh Bảo thăm và có đàn kìm dây Tố Lan cho mọi người nghe . Nhờ đó nhạc sư Vĩnh Bảo mới nghe và thích cách lên đây Tố Lan . Dây Tố Lan có thể nghe trong CD « Vietnam : tradition du Sud » một bản rao dây buồn trên đàn kìm do hãng OCORA sản xuất vào năm 1973.

85 năm trong nghề nghiệp âm nhạc

Ngoài đàn tranh là sở trường của ông, các cây đàn kìm, đàn cò, đàn gáo ông đều sử dụng một cách thành thạo .

Hơn 10 năm học hỏi với cha, với anh tại nhà, thêm vào đó với sự dẫn dắt tận tình của các vị thầy giỏi ở các tỉnh Cần Thơ, Vĩnh Long, ông đã có một vốn liếng âm nhạc khá vững vàng từ lúc 20 tuổi. Vào cuối thập niên 30, ông đã tạo một chỗ đứng quan trọng trong hàng ngũ nhạc sĩ trẻ miền sông Cữu Long .

Năm 1938 đánh dấu bước đầu của sự nghiệp nhạc sĩ của ông. Ông được hãng dĩa BEKA mời đàn cho cô Ba Thiệt (chị của cô Năm Cần Thơ) ca . Nhạc sư Năm Nghĩa ở Trà Ôn đờn tranh, Ba Cần đờn kìm, và Vĩnh Bảo đờn gáo . Và cũng bắt đầu từ đó, ông tạo uy tín vang dậy cho sự nghiệp của ông .

Lúc còn trẻ ông thường đờn trình diễn ở khắp miền Nam . Ông còn đi qua Nam Vang đờn cho khán giả Việt Nam . Có một lần ông gặp một anh đạp xích lô rất mê nhạc . Sau khi nghe ông đờn, anh ta chạy lại xe xích lô , lôi ra cây đờn cò và xin được song tấu với ông vài bản và anh ta đờn khá hay . Đó là một kỷ niệm khó quên của ông tại Cao Miên .

Năm 1947, ông dạy tiếng Pháp ở trường tư thục Ngô Quang Vinh . Lúc đó thân phụ tôi, GS Trần Văn Khê, dạy Anh văn cũng ở cùng trường đó . Ông đã biết cha tôi đàn tranh, cò, kìm nhưng vì tánh khiêm nhượng , ông không có thổ lộ với cha tôi . Năm 1949, trước ngày cha tôi đi sang Pháp, ban giám đốc trường cùng các giáo sư chụp chung hình kỷ niệm . Tình cờ nhạc sư Vĩnh Bảo đứng cạnh phĩa tay trái của cha tôi. Mãi tới năm 1967, nhờ bác sĩ Phạm Kim Tương trong một dịp thu thanh nhạc gởi qua cho cha tôi mà nhạc sư Vĩnh Bảo và cha tôi bắt đầu bắt liên lạc trở lại và trở thành đôi bạn thân trên 30 năm .

Năm 1955, trường quốc gia âm nhạc Saigon được thành lập. Lúc ban đầu, trường được đặt trụ sở tại trường kỹ thuật ở đường Phạm Đăng Hưng (nay là Mai thị Lựu, Dakao). Năm sau mới dời về 72 đường Nguyễn Du. Ông Vĩnh Bảo được trường mời dạy môn đàn tranh, cùng lúc với các nhạc sư , nhạc sĩ Chín Kỳ (Nguyễn Văn Kỳ), Hai Biểu, Chín Trích, Hai Khuê, Bảy Hàm . Sau đó, ông được trường cử làm trưởng ban cổ nhạc miền Nam .

Nhạc sư Chín Kỳ, tên thật là Nguyễn Văn Kỳ, có vợ là bà Hai Hoa, một danh ca thời thập niên 30-40. Ông chuyên về đàn tranh, thuộc rất nhiều bài. Học trò của ông đa số là những người thượng lưu khoa bảng như cố bác sĩ Nguyễn Văn Nhã, cố bác sĩ Nguyễn văn Bửu (người đã in tập bài bản lớn của đàn tranh với ký âm của ông Chín Kỳ, nhưng chỉ quảng bá trong phạm vi nhỏ), những ái nữ của cố bàc sĩ Phan Văn Đệ Năm 1956, ông Chín Kỳ được mời dạy đàn tranh ở trường quốc gia âm nhạc Saigon với tư cách là giáo sư dạy giờ Ông dạy theo lối truyền khẩu mặc dù có bài bản viết ra đàng hoàng . Sau bốn tháng , ông bi. cảm nặng . Bác sĩ Phan Văn Đệ đưa ông về nhà riêng để trị bịnh , nhưng ông qua đời tại Hòa Hưng sau đó . Ông có một con gái được ông bà Phan Văn Nghi, giáo sư trường quốc gia âm nhạc đem về nuôi dưỡng và dạy ca hát múa .

Ông Nguyễn Văn Thinh (thầy giáo Thinh), từng làm giám học ngành quốc nhạc của trường quốc gia âm nhạc Saigon từ năm 1958 . Ông biết đờn Kìm và Tranh . Ngoài ra cũng có biết qua đàn Tỳ Bà . Lúc nhỏ ông học đờn với ông Sáu Thới . Ông từng đoạt giải nhứt sáng tác nhạc truyền thống Hoàng Mai Lưu. Ông mất năm 1989, thọ 86 tuổi .

Ông Phạm Văn Nghi là công chức tại quận Gò Vấp, có vợ là danh ca Hồ thị Bửu . Ông Nghi biết đờn nhiều cây như Tranh , Kìm, Cò, Gáo. Bài bản ông thuộc khá nhiều. Hai ông bà nuôi nhiều con trẻ vì không có con . Trong số các trẻ em được ông nuôi có nữ nhạc sĩ đàn tranh Ngọc Dung, cựu giáo sư đàn tranh của nhóm Hoa Sim . Sau 1975, cô sang định cư tại thành phố San Jose và thường tổ chức những buổi đàn tài tử tại nhà hay trình diễn ở Hoa kỳ. Hai ông bà Nghi từng dạy tại trường quốc gia âm nhạc Saigon trong vòng 10 năm, ông dạy đàn tranh, bà dạy hát cổ nhạc. Hai người qua đời vào đầu thập niên 80 tại Định Quán

Ông Võ Văn Tiểng, tự Mười Tiểng sinh trưởng ở Gò Công, hành nghề chánh là kế toán, và nghề tay trái là đàn kìm .Trong giới cổ nhạc miền Nam chỉ biết ông qua tiếng đàn Kìm gân guốc, sâu sắc . Ông đàn tranh và cò cũng sành lắm . Ông đàn chậm rãi, khoan thai chứ không chạy chữ như các nhạc sĩ đàn kìm hiện nay . Nếu ai có dịp nghe cuốn băng Nam Bình 1 được phát hành tại Saigon vào đầu thập niên 70, các bản Nam Xuân, Nam Ai, Văn Thiên Tường, Tứ Đại Oán với tiếng đàn kìm của ông Mười Tiểng và tiếng đàn tranh của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo thì mới thấy tiếng đờn của ông có một sắc thái riêng biệt , hiếm có trong làng chơi nhạc đàn tài tử miền Nam .

Nhạc sĩ Năm Vĩnh, chuyên về đàn kìm và đàn hạ uy cầm (guitare hawaienne). Ông đờn tay trái và chế ra dây hò Năm cho đàn kìm .Trong băng Nam Bình 2, ông sử dụng Đàn Kìm chung với nhạc sĩ Hai Thơm đờn vĩ cầm (violon / violin) và nhạc sư Vĩnh Bảo đờn tranh qua bài « Đảo Ngũ Cung ». Ông hòa đờn Kìm trên dây Hò Năm với ông Hai Thơm đờn vĩ cầm trong bài Vọng cổ 6 câu. Ông Hai Thơm với tiếng đàn vĩ cầm vuốt lã lướt , mượt mà cùng với tiếng đàn kìm tuyệt diệu của ông Năm Vĩnh tạo cho người nghe những giây phút thần tiên

Ông Mười Còn , sinh quán ở Cần Đước, là nhạc sĩ đàn cò nổi tiếng ở miền Nam . Ông có dịp nghe nhạc sĩ Jean Tịnh khoảng năm 1936 biểu diễn đàn vĩ cầm bản Vọng cổ nhịp 8. Lối đờn của ông Mười Còn hay, nhưng nặng về cơ bản, trong khi ông Tư Huyện thì vừa cơ bản vừa lả lướt linh động . Ông Mười Còn thấy đàn vĩ cầm là cây đờn phối hợp cả hai cây cò và gáo nên ông liền học vĩ cầm . Năm 1938, nhạc sư Vĩnh Bảo có dịp nghe tiếng đờn vĩ cầm của ông Mười Còn ướt át hơn tiếng đờn vĩ cầm của ông Jean Tịnh .

Ông Nguyễn Thế Huyện , tức Tư Huyện ,sinh trong gia đình chuyên về nhạc lễ có tiếng ở Cần Đước . Ông chuyên về đàn cò và dàn gõ nhạc lễ nhưng rất thạo vĩ cầm, Tranh, Kìm và thổi ống Tiêu rất điêu luyện . Em trai của ông Tư Huyện là ông Sáu Quí, chuyên về đàn tranh . Nếu ai có dịp nghe bài vọng cổ nhịp 16 thu trong dĩa « Sao hôm lốm đốm điểm thưa rồi », ông Sáu Quí đệm đàn tranh cho ca sĩ Ba Tuất Sa Đéc ca thì sẽ thấy hồn lâng lâng tận chốn thiên đình . Ông qua đời lúc tuổi chưa đầy 40 sau một cuộc sống giang hồ trác táng bịnh hoạn .

Ông Hà Văn Tân , tự Chín Trích , là thân phụ của nữ nghệ sĩ Tú Trinh. Ai cũng biết tên Chín Trích hơn là tên Hà Văn Tân. Thầy của ông là ông Cò Quốc. Người ta thấy ông thường đi theo ông Cò Quốc nên gọi ông là Trích . Quốc và Trích là hai loại chim ở đồng ruộng . Ông là con thứ chín trong gia đình nên từ đó mang biệt hiệu Chín Trích luôn . Ông chuyên về đàn cò, có cách đàn kéo cung ngắn , khác với cách kéo của ông Tư Huyện (kéo cung dài). Ông chuyên đờn cho gánh hát , đài phát thanh và thâu băng dĩa .

Ông Năm Cơ , chuyên về đàn kìm và xến. Ngoài ra ông cũng có đàn ghi-ta lõm. Năm 1950, ông cùng ông Sáu Lắc đờn quảng cáo cho nhà thuốc cao đơn hoàn tán Đại Từ Bi ở đường Phan Đình Phùng (Nguyễn Đình Chiểu bây giờ). Có một dạo ông đờn tại quán ăn của cô Ba Trà Vinh, một nữ ca sĩ cổ nhạc tại đường Douaumont (Cô Giang bây giờ). Tiếng đờn của ông trên Đàn Kìm và Đàn Xến rất xôm tụ, rộn ràng, hạp với tiếng đờn ghi-ta lõm của cố nhạc sĩ mù Văn Vĩ . Trong băng Nam Bình 2, bài vọng cổ « Thư về quê mẹ » do ca sĩ Thành Được hát và bản « Lan và Điệp » qua tiếng hát của Út Bạch Lanvới tiếng đờn xến thần sầu của Năm Cơ, tiếng đàn tranh óng chuốt của Bảy Bá và tiếng đờn ghi ta lõm huyền ảo của Văn Vĩ . Ông đã ra đi, mang theo tiếng đờn khó kiếm và để lại trong lòng giới mộ điệu một sự tiếc thương

Năm 1960, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo lập ban « Tinh Hoa » gồm một số ca sĩ, nhạc sĩ chuyên về loại nhạc tài tử miền Nam để trình diễn trên đài phát thanh Saigon. Tri kỷ mộ điệu thưởng thức được 4 chương trình thì nhạc sư Vĩnh Bảo, trưởng ban « Tinh Hoa » tự ý khai tử ban nhạc này . Lý do là đài phát thanh Saigon ra chỉ thị cho ông trưởng ban phải soạn lời ca mang nội dung « xuy tôn Ngô Tổng thống ».

Trong thời gian dạy tại trường quốc gia âm nhạc Saigon, ông Vĩnh Bảo có sáng chế phương pháp ký âm bài bản nhạc truyền thống .

Về việc sáng chế loại đàn tranh cải tiến, ai cũng đều nhìn nhận rằng ông là người đầu tiên đã cải tiến đàn tranh từ 16 dây ra loại đàn tranh có kích thước lớn với 17 , 19 và 21 dây rất tiện lợi để có thể đờn các loại « hơi, điệu » mà khi đờn không cần sửa dây, kéo nhạn .

Ông đã bị một số nhạc sư, nhạc sĩ nhạc cổ truyền thời bấy giờ lên tiếng chỉ trích việc cải tiến đàn tranh của ông. Từ cuối thập niên 50 cho tới nay , nhiều nhà sản xuất đàn tranh bắt chước làm những cây đàn tranh theo kiểu ông sáng chế. Vì vậy sau này ít thấy đàn tranh 16 dây, và cũng không còn nghe ai chỉ trích về việc cải tiến đàn tranh .

Nhạc sư Vĩnh Bảo dạy đàn tranh ở trường Quốc gia âm nhạc Saigon từ 1955 tới 1964. Trong giai đoạn này , ông thường có mặt tại những buổi thuyết trình về nhạc truyền thống bằng tiếng Anh, Pháp, Việt, và cũng có lúc trình diễn nhạc cổ truyền tại Trung tâm văn hóa Pháp, Đức, hội Việt Mỹ tại Saigon . Năm 1963 ông được mời tham dự hội nghị về âm nhạc với 11 nước Đông Nam Á tại Tân gia ba .

Vào năm 1967, bác sĩ Phạm Kim Tương là một nhà mạnh thường quân đối với nhạc sĩ cổ nhạc . Chính bác sĩ Phạm Kim Tương là người đúng ra mời các nhạc sĩ nổi tiếng hàng đầu của nhạc đàn tài tử miền Nam thời đó như nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, các nhạc sĩ Năm Cơ đàn cò, Chín Trích đàn cò, Tư Huyện thổi sáo, Văn Vĩ đàn ghi ta phím lõm để thâu vô băng nhựa gởi làm quà cho GS Trần Văn Khê . Tôi được may mắn nghe cuốn băng đó vào năm 1967 và lần đầu tiên « khám phá » tiếng đàn tranh huyền bí của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo . Cuốn băng này được tàng trữ tại âm thanh viện của Viện Bảo Tàng Con Người (Archives sonores du Musée de l’Homme / Sound Archives of the Museum of Mankind) ở Paris quận 16 (là nơi tôi làm việc từ năm 1968 tới nay một cách liên tục). Vào đầu thập niên, hai cuốn băng Nam Bình 1 và 2 được phát hành giới thiệu những bài bản căn bản của truyền thống đàn tài tử qua các tiếng đàn bất hủ của các nhạc sư nhạc sĩ tài ba nhứt của làng cổ nhạc miền Nam mà cho tới nơi khó kiếm người thay thế .

Năm 1970, ông được đài truyền hình NHK của Nhật Bổn mời sang Đông Kinh để thuyết trình về nhạc cổ truyền Việt Nam với phần minh họa đàn tranh .

Đến giữa năm 1970, trường đại học Illinois (Hoa kỳ)mời ông sang giảng dạy nhạc cổ truyền Việt Nam với tư cách giáo sư biệt thính. Trong thời gian này , GS TS Trần Văn Khê có sang dạy và cùng với nhạc sư Vĩnh Bảo góp mặt trong nhiều buổi hội thảo về âm nhạc học với các nhà dân tộc nhạc học Mỹ

Năm 1972, Trung tâm nghiên cứu nhạc Đông Phương (Centre d’Etudes de Musique Orientale / Center of Studies for Oriental Music) tại Paris mời ông sang Pháp để cùng vơí GS Trần Văn Khê bàn bạc nhiều chủ đề về âm nhạc dân tộc . Trong chuyến đi này, trung tâm âm thanh nhạc học (Laboratoire d’Acoustique Musicale) do cố GS Emile Leipp, một nhà nghiên cứu nổi tiếng về âm thanh học đã mời ông tới nói chuyện một buổi về nghệ thuật đóng đờn . GS Trần Văn Khê và nhạc sư Vĩnh Bảo có thực hiện một dĩa 33 vòng về Nhạc tài tử miền Nam ( « Vietnam : tradition du Sud ») do hãng dĩa OCORA thực hiện và một dĩa 33 vòng cho UNESCO, collection Sources Musicales / Musical Sources. Trong thời gian này , tôi có nhiều dịp gặp nhạc sư Vĩnh Bảo hoặc tại tư gia hoặc tại các buổi hòa nhạc cho công chúng Pháp, Việt, và được giải thích cách nhấn, vuốt, làm sao cho tiếng đàn tranh thêm trong sáng, tươi mát với điệu Bắc, hay buồn thảm, sầu bi, não ruột với điệu Ai , Oán . Ngón đàn tranh nhẹ nhàng , sang trọng của nhạc sư Vĩnh Bảo rất dễ đưa người nghe vào thế giới âm thanh thơ thới, lâng lâng .Tôi biết đàn tranh, học với GS Trần Văn Khê là thân phục của tôi, có dịp nghe nhiều nhạc sư khác đàn (Hai Biểu, Ba Dư, Chín Kỳ, hay nhữøng nhạc sĩ thế hệ trẻ hơn như Thúy Hoan, Phương Bảo, Quỳnh Hạnh, Phương Oanh, Ngọc Dung của nhóm HOA SIM, Hoàng Cơ Thụy , hay trẻ hơn nữa như Minh Thành, Đặng Kim Hiền, Ngọc Thanh, hay thuộc thế hệ đương đại như Hải Phượng, Thanh Thủy. Nhưng cho tới ngày nay , tôi chưa nghe ai có ngón đàn sang trọng, đài các như ngón đàn của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo .

Từ 1975 đến nay, nhạc sư Vĩnh Bảo vẫn tiếp tục dạy đờn tại gia và đóng đờn . Công việc của ông là dạy trực tiếp hay hàm thụ qua băng cho một số người Việt Nam hay ngoại quốc đến Việt Nam, hay cho một số nhạc sinh ở Pháp, Bỉ, Hòa Lan, Thụy Sĩ, Hoa kỳ . Ông cũng thường tiếp những nhà âm nhạc học, nhạc sĩ của nhiều quốc gia khác nhau để trao đổi văn hóa .

Vào tháng 4, 1993, GS Trần Văn Khê, trong một buổi thuyết trình về nhạc Việt Nam tại Hòa Lan, đã nói là chưa nghe được ngón đàn tranh nào hay hơn ngón đàn của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vừa «bay bướm », « sâu sắc » (ghi lại từ cuồn K7) .

Đêm 14 tháng 3, 1994, nhạc sư Vĩnh Bảo thuyết trình về nhạc Việt , đã nói : « Bản sắc nhạc Việt nằm ở chỗ « nhấn nhá ». Rao của bản đờn cổ truyền là đặc hữu Việt Nam ». Ông không nói suông, mà lại dẫn chứng cụ thể với tiếng đàn tranh qua bài « Đảo ngũ cung û, qua cách rao Bắc, rao Nam, hơi nhạc lễ, hơi Quảng. Với những ngón tay khẳng khiu đầy gân xanh, ông đã để hồn vào tiếng đờn lã lướt, nhẹ nhàng , thanh thoát, nhưng nghe rất « nhức xương », ai nghe cũng bị thu hút bởi tiếng đờn sang trọng khi đờn các bài Nam Xuân, Lưu Thủy, hay não ruột khi đờn bài Tứ đại oán, Nam Ai , Vọng cổ . Tiếng đờn của nhạc sư Vĩnh Bảo là một liều thuốc làm tan đi ưu phiền, làm dịu lòng người, .

Năm 1997, Jean Christophe Maillard, phó giáo sư nhạc học cũa trường đại học tỉnh Toulouse, đến Saigon để học hỏi nhạc Việt . Anh chuyên về đàn musette thuộc nhạc thời Phục Sinh (Renaissance) nhưng đã có nhiều dịp nghe GS Trần Văn Khê và tôi trình diễn ở Pháp nên cũng hiểu chút đỉnh về nhạc Việt và Á châu . Anh đã gặp nhạc sư Vĩnh Bảo vài lần , được nghe ông giải thích sữ khác biệt giữa nhạc Đông và Tây, và hòa đàn những bản Lưu Thủy, Kim Tiền, Tứ Đại và Vọng cổ với người học trò cưng của ông là Hoàng Cơ Thụy (tuổi trạc ngũ tuần), một nhạc sĩ có thể nối nghiệp nhạc sư Vĩnh Bảo về đàn tranh .

Những năm 1998-1999, nhạc sư Vĩnh Bảo được ban giám đốc trường Colette mời dạy nhạc cổ truyền Việt Nam cho các học sinh người Pháp .

Năm 2002, hãng dĩa OCORA của Pháp đã phát hành một CD với nhạc sư Vĩnh Bảo và ban nhạc đàn tài tử gồm Sáu Tý và Hoàng Cơ Thụy đã tạo một tiếng vang lớn ở hải ngoại và được bán khắp nơi trên thế giới ( tìm trên mạng lưới internet , gõ http://www.google.com , sau đó gõ « nguyen vinh bao » thì sẽ thấy hiện ra trên 150 trang nhà có nói về Nguyễn Vĩnh Bảo hay những nơi có bán CD

Vào cuối năm 2003 ,Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh Long An đã ấn hành quyển sách « Thử tự học đàn tranh » do nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo biên soạn giúp cho những ai muốn tự học đàn tranh với một số bài bản căn bản . Đây là một công trình nghiên cứu khoa học rất có giá trị sư phạm và nghệ thuật âm nhạc dân tộc mà nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã dày công nghiêu cứu sưu tầm . Sách dày 229 trang , khổ lớn (20cm/ 28cm) vừa hướng dẫn lý thuyết và thực tập tự học đàn tranh , có dĩa hình CD minh họa nên rất dễ học, dễ hiểu. Với hai phương pháp ký âm quốc tế (do , ré, mi, fa sol, vv…) và ký hiệu riêng do tác giả sáng tạo rất chính xác và khoa học . Phần lý thuyết không quan trọng vì đây là loại sách chú trọng về thực tập đằn tranh Có khoảng 100 bài bản giai điệu từ các bài đàn tài tử, cải lương từ dễ tới khó. Rất tiếc là sách này chỉ ấn hành trong phạm vi của tỉnh và dành tặng khách phương xa , không có phổ biến rộng rãi trên toàn quốc.

Năm 2004, một số học trò của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo ở Hoa Kỳ có thực hiện 3 DVD về phương pháp học đàn tranh bằng tiếng Anh và 4 DVD học đàn tranh bằng tiếng Việt với những bài tập từ dễ tới khó và một số bài bản căn bản của truyền thống Đàn Tài Tử miền Nam .

Trong căn phòng đầy những sách vở, những cây đờn, ông tiếp tục nghiên cứu , viết sách, làm thơ . Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo có con và cháu đờn rất khá nhưng lại không có ai tiếp tục con đường nhạc dân tộc mà nhạc sư đã vạch sẵn . Ngay cả người học trò giỏi nhứt là Hoàng Cơ Thụy (tuổi khoảng 50), chịu nhiều ảnh hưởng cách luyến lái và cách đàn tranh khoan thai của nhạc sư , nhưng không hành nghề nhạc sĩ cổ truyền .Và ông bàn đến Thiền trong tiếng đờn , trong âm nhạc . Lòng ông muốn thanh thản mượn qua tiếng đờn. Ông đã đi nhiều, chu du thế giới, sống nhiều , qua bao nỗi gian truân biểu dâu thời cuộc. Tiếng đàn tranh của nhạc sư phản ảnh tâm trạng của ông . Ông đã gởi nỗi lòng của mình qua tiếng đờn, khi vui khi buồn tùy theo lúc và tùy theo tình cảm của ông lúc đờn . Âm nhạc là muôn thuở . Âm nhạc là trường cữu .Âm nhạc là bất diệt .

Năm 2018 ông về sinh sống tại Cao Lãnh, Đồng Tháp cho tới ngày ông từ trần ngày 7 tháng 1, 2021 vào lúc 18g50 tại tư trang . Lễ hỏa táng vào ngày 10 tháng 1, 2021

Một bực thầy hiếm có, một cây “Đại thụ” của nền nhạc cổ miền Nam, của Đờn ca tài tử, một nhạc sĩ đờn tranh bực nhứt Việt Nam, vừa từ giã chúng ta để mang tiếng đờn rải rác nơi chốn thiên đình.

Xin Thầy nhận nơi đây lòng biết ơn và ngưỡng mộ của con đã có dịp học với Thầy qua mạng từ nhiều năm qua .

Trần Quang Hải (Paris, Pháp)

VINH DANH

Năm 2005, nhạc sư Vĩnh Bảo nhận giải thưởng Đào Tấn của Việt Nam tại TPHCM.[4][5][6]

Đến năm 2008, nhạc sư Vĩnh Bảo cũng được Chính phủ Pháp tặng huy chương nghệ thuật và văn học (Ordre des Arts et des Lettres) cấp bậc Officier.[7]

Năm 2014, ông nhận bằng khen của Thủ tướng Việt Nam cho công tác bảo tồn, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Năm 2015, ông nhận Giải thưởng Phan Châu Trinh.

Tháng 5 năm 2018, ông rời Sài Gòn về quê Đồng Tháp sinh sống.[8] Ngày 18 tháng 8 năm 2018, Nhà trưng bày Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo – Giai điệu và Cuộc đời được khánh thành tại quê hương Đồng Tháp của ông.

Những dĩa hát ông đã thu ở Pháp :

Dĩa 30cm/33 vòng

1. « Vietnam/ Tradition du Sud » với Nguyễn Vĩnh Bảo và Trần Văn Khê, OCORA OCR 68, Paris, 1973

2. « South Vietnam : Entertainment Music » với Nguyễn Vĩnh Bảo và Trần Văn Khê, Philips 6586028, collection UNESCO Musical Sources, Amsterdam, Hòa Lan, 1973

Dĩa CD

3. « Vietnam/Tradition du Sud » par Nguyễn Vĩnh Bảo et Trần Văn Khê, CD, OCORA C580043, Paris, 1993.

4. « Vietnam / Tradition of the South », by Nguyễn Vĩnh Bảo and Trần Văn Khê, AUVIDIS D 8049, UNESCO Collection, Paris, 1993

5. « Musique du Vietnam / Ensemble Nguyen Vinh Bao », OCORA C 560 160, Paris, 2002

Sách về đàn tranh

Nguyễn Vĩnh Bảo, 2003 : « Thử tự học đàn tranh », Trung tâm văn hóa thông tin tỉnh Long An, 229 trang, CD minh họa, 100 giai điệu bài bản cơ bản, tài tử cải lương .

Sách về cuộc đời

« NGUYỄN VĨNH BẢO / Những giai điệu cuộc đời » do TS Nguyễn Thuyết Phong chủ biên, 350 trang , nhà xuất bản Hồng Đức, 2015  , và được tái bản do nhà xuất bản tỉnh Đồng Tháp ấn hành năm 2020

Địa chỉ của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo cho tới năm 2018 trước khi về Cao Lãnh

282/B21 Bùi Hữu Nghĩa

Ph 2, Q. Bình Thạnh

TP Hồ Chí Minh

Việt Nam

Điện thoại : 84-8-8430 454

Điện thư (email) : vb1908@gmail.com

Địa chỉ tại Cao Lãnh (từ tháng 5 , 2018 cho tới hiện nay)

134A Đinh Bộ Lĩnh, phường 4

TP Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

VIET NAM

Điện thoại : 02 776 561 668

hình trích từ trang nhà http://vinhbao.theonly1.net

TS-NSƯT HẢI PHƯỢNG (Giảng viên Nhạc viện TPHCM: Bóng thầy còn đó, tiếng đàn… còn vang

Bóng thầy còn đó, tiếng đàn… còn vang

SGGP Thứ Bảy, 9/1/2021 09:01 Mấy ai qua được trăm năm tuổi/ Mà tay còn nắn phím so dây? Người sống trên trăm tuổi đã hiếm, mà người còn có thể nhấn phím hòa đàn khi đã 102, 103 tuổi thì lại càng khó kiếm. Nhưng quy luật vô thường của cuộc đời đã mang thầy đi xa ở tuổi 104… 

Tin liên quan

Học trò và người yêu quý nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo về thăm ông tại Đồng Tháp vào năm 2018. Ảnh: TƯ LIỆU

Học trò và người yêu quý nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo về thăm ông tại Đồng Tháp vào năm 2018. Ảnh: TƯ LIỆU

1. Càng tiếp xúc với thầy, chúng con càng có nhiều điều để làm đầy thêm vốn kiến thức và vốn sống của mình. Thầy thường dạy học trò bằng những câu chuyện thú vị rút ra từ ngay chính cuộc đời mình. 

Có lần, thầy kể chuyện có một vị bác sĩ đến học đàn. Tay phải đàn được lắm mà tay trái thì mỗi lần đến kỹ thuật rung là ổng không làm được vì tay cứng đơ. Lần đó, đang dạy mà vị ấy vẫn không hiểu cách làm, thầy bèn ôm bụng kêu: “Đau bụng quá”. Ông bác sĩ vội vàng đưa cả hai tay nhún nhún trên bụng thầy rồi hỏi đau ở đâu. Thầy chụp bàn tay ổng rồi nói: “Cái cách rung dây đàn là nhún nhún đều như vầy nè”. Chúng con hỏi: “Rồi sau đó sao thầy?”. Thầy cười: “Thì sau đó ổng biết đờn biết rung luôn”. Vậy là tụi con học một bài học – mỗi người thầy là một bác sĩ, mỗi người học là một bệnh nhân không ai giống ai, nên vị bác sĩ cũng phải tìm cách riêng để hướng dẫn cho bệnh nhân của mình.  

Hôm con hỏi thầy về một vị nhạc sĩ đã mất, thầy không trả lời ngay mà nói sẽ gửi tư liệu. Con vừa chạy xe về tới nhà thì máy báo có thư, con vội mở ra ngay. Thì ra thầy gửi cho con file thu âm tiếng đàn của vị nhạc sĩ đó. Âm thanh rõ ràng, mạch lạc và lời nhắn của thầy là con tự nghe và tự có nhận xét. Thầy không cho nhận xét của thầy vì sợ rằng sẽ không khách quan. Con đã được học một bài học lớn là tập cách nhận xét người khác một cách trong sáng, trung thực và không chịu ảnh hưởng từ bất kỳ ai. 

2. Ai đó đã nói rằng: “Mỗi người già là một bảo tàng sống”. Thầy là một bảo tàng sống đích thực với những hình ảnh trực quan sinh động về con người, về thời cuộc, về vùng đất. Mỗi lúc bên thầy, chúng con như sống lại không gian của những ngày xa xưa, khi thầy cùng các bạn hòa đàn ca. 

Khi tụi con thắc mắc rằng sao thầy minh mẫn thế, thầy nhắc đến cô Hai Quạ, cô Ngọc Đáng, đến nhạc sĩ Chín Kỳ, nhạc sĩ Hai Thinh, nhạc sĩ Sáu Tửng… với từng nét đặc điểm thú vị nơi họ. Rồi thầy trả lời rằng: “Qua đâu có nhớ về họ như sách vở nói mà qua đang nhìn thấy buổi họp mặt, nhìn thấy các vị đó, sống trong buổi đàn ca đó và kể về họ như họ đang có mặt nơi đây”. Quả đúng là ai gặp thầy cũng phải nể phục vì thầy có một trí nhớ siêu phàm và bộ nhớ đó được bồi đắp mỗi ngày, vì thầy đã sống trọn trong từng phút giây. Thầy thường nói: “Mỗi khi tôi đánh đàn là tôi đang thiền với âm thanh của cây đàn” – Tiếng đàn như một làn hương/Phiêu bồng đi khắp bốn phương mặt trời/Con tim tôi trót dâng đời/ Tiếng đàn là cả ngàn lời tri âm… (Nguyễn Vĩnh Bảo, 22-4-2014).

Thật may mắn là cuối đời, thầy đã chọn được chốn dừng chân để tiếng đàn vang mãi. Thầy đã về sống tại Đồng Tháp, nơi có một “Nhà lưu niệm dành cho nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo”. Nơi đây lưu những bức ảnh quý giá của thầy đang giảng dạy trên thế giới. Hình ảnh thầy vui cười cùng các giáo sư, hòa đàn cùng các môn sinh… Nơi đây cũng giữ những cây đàn quý giá mà thầy đã tự tay đóng, tự tai thẩm âm, cùng với tư liệu sách vở, băng từ ghi lại tiếng đàn của thầy cùng các vị nhạc sĩ cùng thời, những bộ phim tài liệu ghi lại dấu ấn của một vị nhạc sư tài hoa. Ngày khánh thành nhà lưu niệm cũng là ngày vui của thầy và tất cả môn sinh vì giờ đây chúng con đã có địa chỉ để tề tựu, để cùng được sống trong không khí thân mật của những buổi đàn ca và chìm đắm trong hương vị của “thiền” mà thầy đã dạy.    

Hôm nay, khi thầy khuất núi, những di sản mà thầy để lại sẽ vẫn còn được lưu truyền mãi mãi. Thầy vẫn sẽ sống mãi trong lòng những người yêu mến âm nhạc dân tộc Việt Nam. Thầy cũng vẫn là chỗ dựa cho chúng con, những môn sinh, cố gắng tiếp bước thầy trong việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật âm nhạc nước nhà – Dù cho thể xác sẽ tan/ Bóng Thầy còn đó, tiếng đàn còn vang…

TS-NSƯT HẢI PHƯỢNG (Giảng viên Nhạc viện TPHCM

https://www.sggp.org.vn/bong-thay-con-do-tieng-dan-con-vang-707746.html

THANH HIỆP : Thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

Thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

08-01-2021 – 09:15 AM |

(NLĐO) – Thông tin nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo qua đời đã để lại nhiều thương tiếc trong lòng các nghệ sĩ, nghệ nhân và những học trò của ông.

Nghệ sĩ thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo - Ảnh 1.

Nhạc sư Vĩnh Bảo cùng NSƯT Văn Hai, NSƯT-TS. Hải Phượng trong buổi đờn ca Tài tử tại tư gia đường của nhạc sư ở TP HCM – Ảnh:Thu Anh

Do tuổi cao sức yếu, nhạc sư đã qua đời ở tuổi 104 tại TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp ngày 7-1.

Tiến sĩ Lịch sử văn hóa Lê Hồng Phước (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQG TP HCM) cho hay nhạc sư gắn bó với cổ nhạc gần trọn trăm năm. Ông trải nghiệm đầy đủ những thịnh suy của đờn ca tài tử Nam Bộ và nghệ thuật cải lương từ thuở mới hình thành.

Nhạc sư là bạn thân của những cây đại thụ trong làng âm nhạc và nghiên cứu văn hóa Việt Nam như Giáo sư Trần Văn Khê, nhạc sư Phạm Duy, Giáo sư Tô Vũ, Học giả Vương Hồng Sển… Ông cũng là bạn cùng thời của nhiều nhạc sư trứ danh: Sáu Tửng, Tư Huyện, Chín Trích, Năm Cơ, Bảy Bá, Văn Vĩ…

Nhạc sư Vĩnh Bảo đã tỉ mỉ ghi chép được danh sách trên 200 nhạc sĩ cổ nhạc Nam Bộ mà ông từng tiếp xúc từ năm 1925.

Nghệ sĩ thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo - Ảnh 2.

Nhạc sư Vĩnh Bảo bên cây đàn tranh do chính ông chế tạo – Ảnh: Tiến sĩ Lê Hồng Phước

Theo tiến sĩ Lê Hồng Phước, thế hệ ngày nay nếu muốn trực tiếp thưởng thức cái đặc sắc của cổ nhạc miền Nam của thời kỳ đầu thì đến với nhạc sư Vĩnh Bảo. Giáo sư Trần Văn Khê xem nhạc sư Vĩnh Bảo là « hậu tổ » của Đờn ca Tài tử Nam Bộ.

Năm 2018, nhạc sư tặng toàn bộ tài liệu ông sưu tầm, biên soạn hơn 90 năm cho tỉnh Đồng Tháp và trở về sống những ngày cuối đời tại quê hương. Hơn 100 tuổi nhưng nhạc sư vẫn miệt mài giảng dạy cổ nhạc trực tiếp hoặc qua Internet, đón tiếp nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và âm nhạc, đờn ca với các thế hệ tiếp nối như nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân, NSƯT Văn Hai, NSƯT-Tiến sĩ Hải Phượng…

Nghệ sĩ thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo - Ảnh 3.

Lễ mừng thọ Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo do tỉnh Đồng Tháp tổ chức

« Như vậy, tính từ khi bắt đầu học đờn cho đến ngày tạ thế, trong làng cổ nhạc miền Nam, nhạc sư là người chơi nhạc có tuổi nghề cao nhất. Các nhạc sư thuộc thế hệ khởi đầu của cải lương đều đã về với tổ nghiệp từ lâu và nhạc sư Vĩnh Bảo là nhân chứng sống duy nhất của giai đoạn lịch sử này ở đầu thế kỉ 21 » – Tiến sĩ Lê Hồng Phước nói.

NSND Ngọc Giàu cho rằng nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là nghệ nhân đóng đàn nổi tiếng từ hơn nửa thế kỷ, người cải tiến đàn tranh thành công, diễn giả âm nhạc tầm vóc quốc tế bằng nhiều ngôn ngữ.

Với NSND Kim Cương, nhạc sư là người có đóng góp lớn trong hồ sơ Đờn ca Tài tử Nam Bộ trình UNESCO để được ghi tên vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. « Nhạc sư là một trường hợp hi hữu trong làng cổ nhạc miền Nam. Năm 2018, tỉnh Đồng Tháp đã lập một Nhà lưu niệm trưng bày về cuộc đời và sự nghiệp của Nhạc sư tại Bảo tàng Đồng Tháp. Đây là địa chỉ về nguồn cho các thế hệ yêu cổ nhạc và là nơi cung cấp nhiều tài liệu có giá trị cho giới nghiên cứu cổ nhạc » – NSND Kim Cương cho biết.

Nghệ sĩ thương tiếc nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo - Ảnh 4.

Tiến sĩ Lê Hồng Phước và nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo tại lễ mừng thọ do tỉnh Đồng Tháp tổ chức ngày 18-8-2018

NSƯT nhạc sĩ Văn Hai đã xúc động nói rằng nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã chơi đàn và dạy đàn đến hơi thở cuối cùng. « Ngay cả khi nằm trên giường bệnh, nhạc sư vẫn nói chuyện và gởi gắm về cổ nhạc miền Nam. Tầm ảnh hưởng của nhạc sư không chỉ đối với dân trong nghề nhạc, bởi trong vô số học trò của nhạc sư có rất nhiều người không sống bằng nghề liên quan đến âm nhạc ».

Nhạc sư đã ra đi theo quy luật tạo hóa nhưng tiếng đờn gói trọn trăm năm của ông sẽ mãi ngân vang trong lòng người mộ điệu Đờn ca Tài tử Nam Bộ – Nghệ thuật cải lương Nam Bộ. Tiến sĩ Lê Hồng Phước đã viết bài thơ tri ân cuộc đời của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo:

« Ấp ủ tâm tư ngót trăm năm

Nhấn phím nhói tim nỗi thăng trầm

So dây sắp chữ nương hồn nhạc

Tấu khúc tình đời mội chữ TÂM ».

Nhạc sư Vĩnh Bảo sinh ngày 19-8-1918 tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), trong một gia đình nho học.

Cụ thân sinh tên Nguyễn Hàm Ninh vốn là địa chủ, mê hát bội và là dân chơi cổ nhạc sành điệu nên nhạc sư Vĩnh Bảo tiếp cận với cổ nhạc khá sớm.

DSC00326

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

Nhạc sư bắt đầu học đàn từ 5 tuổi. Năm 12 tuổi, ông có thể chơi đàn Kìm, Tranh, Cò, Gáo và Độc Huyền. Ở tuổi 20, cái tên Vĩnh Bảo đã đứng cùng với các nhạc sĩ cổ nhạc trứ danh lúc bấy giờ. Năm 1938, Cô Ba Thiệt (chị Cô Năm Cần Thơ) ca vọng cổ nhịp 16 thu đĩa Béka với tiếng đờn Vĩnh Bảo, Năm Nghĩa, Ba Cân.

Nhạc sư thuộc thế hệ sáng lập của Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn (Nhạc viện TP HCM). Trong thời gian giảng dạy tại nhạc viện, Nhạc sư đã sáng tạo ra lối kí âm riêng cho cổ nhạc Nam Bộ để tránh quá lệ thuộc vào cách kí âm của phương Tây.

DSC00355

Không gian văn hóa âm nhạc lưu giữ những tài liệu quý của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo tại TP Cao Lãnh, Đồng Tháp

Từ năm 1955, Nhạc sư bắt đầu nghiên cứu cải tiến đàn tranh 16 dây truyền thống và thành công đóng những cây đàn tranh 17, 19 rồi 21 dây. Đàn tranh của nhạc sư Vĩnh Bảo có nhiều điểm khác biệt so với đàn tranh truyền thống: âm vực rộng hơn, tiếng đàn vang hơn, sự tiện lợi khi chơi cổ nhạc miền Nam cũng nhiều hơn.

Năm 1969, ông thực hiện bộ đĩa cổ nhạc miền Nam (thường gọi là băng Nam Bình) với các nhạc sư lừng danh. Đây là một trong những tác phẩm kinh điển về đờn cổ nhạc miền Nam cho các thế hệ nhạc sĩ nghiên cứu và học tập.

DSC00327

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

Năm 1971, Nhạc sư sang Mỹ dạy âm nhạc Việt Nam cùng với Giáo sư Trần Văn Khê và Nhạc sư Phạm Duy.

Năm 1972, Nhạc sư sang Pháp, cùng với Giáo sư Trần Văn Khê thu cổ nhạc Nam Bộ cho UNESCO và Đài phát thanh Pháp (Radio France).

Năm 2002, Radio France cử người đến TP HCM mời Nhạc sư đờn thu âm cổ nhạc Nam Bộ trong bộ đĩa « Vinh Bao et Ensemble ».

https://nld.com.vn/van-nghe/nghe-si-thuong-tiec-nhac-su-nguyen-vinh-bao-20210108081102518.htm

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

LÊ HỒNG PHƯỚC: NHẠC SƯ VĨNH BẢO / TIẾNG NHẠC TRĂM NĂM

Nguyễn Vĩnh Bảo, nhạc sư cổ nhạc cuối cùng thuộc thế hệ hậu tổ của Đờn ca Tài tử Nam Bộ cũng là cuối cùng thuộc thế hệ buổi đầu hình thành sân khấu Cải lương, đã về với tổ nghiệp ở tuổi 104 tại Cao Lãnh – Đồng Tháp.

Nhạc sư Vĩnh Bảo sinh ngày 19-8-1918 tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), trong một gia đình nho học. Cụ thân sinh tên Nguyễn Hàm Ninh vốn là địa chủ, mê Hát bội và là dân chơi cổ nhạc sành điệu. Ông Ninh thường tổ chức Đờn ca Tài tử tại nhà với các nhạc sĩ nổi tiếng đương thời, nhạc sư Vĩnh Bảo vì thế tiếp cận với cổ nhạc khá sớm.

[eMagazine] Nhạc sư Vĩnh Bảo - Tiếng nhạc trăm năm - Ảnh 2.

Nhạc sư bắt đầu được dạy đàn từ khi 5 tuổi. Năm 12 tuổi, nhạc sư có thể chơi đàn Kìm, Tranh, Cò, Gáo và Độc Huyền. Ở tuổi 20, cái tên Vĩnh Bảo đã đứng cùng với các nhạc sĩ cổ nhạc trứ danh lúc bấy giờ. Năm 1938, cô Ba Thiệt (chị Cô Năm Cần Thơ) ca vọng cổ nhịp 16 thu đĩa Béka với tiếng đờn Vĩnh Bảo, Năm Nghĩa, Ba Cân. Đây là một trong những đĩa nhạc đầu tiên đánh dấu sự hình thành và bắt đầu thịnh hành của Vọng cổ nhịp 16 sau giai đoạn bài Dạ cổ Hoài lang được phát triển từ nhịp đôi lên nhịp 4 và 8.

Nhạc sư thuộc thế hệ sáng lập của Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn (Nhạc viện TP HCM), và có một thời gian dài dạy cổ nhạc miền Nam tại đây. Học trò của nhạc sư từ buổi đầu thành lập Nhạc viện hiện vẫn còn có người tiếp tục sự nghiệp giảng dạy đàn tranh như nhạc sĩ Nguyễn Văn Đời, NGƯT Phạm Thúy Hoan. Cũng trong thời gian giảng dạy tại Nhạc viện, nhạc sư đã sáng tạo ra lối kí âm riêng cho cổ nhạc Nam Bộ để tránh quá lệ thuộc vào cách kí âm của phương Tây. Nhạc sư vẫn trung thành với lối kí âm đó trong giảng dạy cổ nhạc cho đến cuối đời.

[eMagazine] Nhạc sư Vĩnh Bảo - Tiếng nhạc trăm năm - Ảnh 3.

Nhạc sư Vĩnh Bảo khi còn trẻ và chân dung ông được phác họa lại khi bước sang tuổi 100

Từ năm 1955, nhạc sư bắt đầu nghiên cứu cải tiến đàn tranh 16 dây truyền thống. Sau nhiều khó khăn, nhạc sư đã thành công khi chính tay đóng những cây đàn tranh 17, 19 rồi 21 dây. Đàn tranh của nhạc sư Vĩnh Bảo có nhiều điểm khác biệt so với đàn tranh truyền thống: âm vực rộng hơn, tiếng đàn vang hơn, sự tiện lợi khi chơi cổ nhạc miền Nam cũng nhiều hơn… Đàn tranh do nhạc sư đóng đã tạo được tên tuổi riêng, và GS Tô Vũ đã gọi thẳng là « Tranh Vĩnh Bảo ».  

Năm 1969, nhạc sư thực hiện bộ đĩa cổ nhạc miền Nam (thường gọi là băng Nam Bình) với những nhạc sư lừng danh: Sáu Tửng, Mười Tiểng, Hai Phát, Năm Vĩnh, Hai Thơm, Tư Huyện, Chính Trích, Năm Cơ, Văn Vĩ, Bảy Bá, Nguyễn Đình Nghĩa. Băng Nam Bình thật sự là một trong những tác phẩm kinh điển về đờn cổ nhạc miền Nam cho các thế hệ nhạc sĩ nghiên cứu và học tập.

[eMagazine] Nhạc sư Vĩnh Bảo - Tiếng nhạc trăm năm - Ảnh 4.

Năm 1971, nhạc sư sang Mỹ dạy âm nhạc Việt Nam tại Southern Illinois University cùng với GS Trần Văn Khê và nhạc sĩ Phạm Duy. Năm 1972, nhạc sư sang Pháp và cùng với GS Trần Văn Khê đờn thu cổ nhạc Nam Bộ cho UNESCO và Đài phát thanh Pháp (Radio France). Khi ấy, nhạc sư được mời đến gặp gỡ và trao đổi về âm nhạc, về kỹ thuật đóng đàn với nhạc sư trứ danh của Pháp-Giáo sư âm thanh nhạc học Emile Leipp. Năm 2002, Radio France cử người sang Thành phố Hồ Chí Minh mời nhạc sư đờn thu âm cổ nhạc Nam Bộ trong bộ đĩa « Vinh Bao et Ensemble ». Góp mặt trong đĩa còn có các danh cầm Ba Tu, Út Tỵ.

Nhạc sư gắn bó với cổ nhạc gần trọn trăm năm. Nhạc sư là người trải nghiệm đầy đủ những thịnh suy của Đờn ca Tài tử và của Cải lương từ thuở mới hình thành. Nhạc sư là bạn thân của những cây đại thụ trong làng âm nhạc và nghiên cứu văn hóa Việt Nam như GS Trần Văn Khê, nhạc sĩ Phạm Duy, GS Tô Vũ, học giả Vương Hồng Sển… Nhạc sư là bạn cùng thời của nhiều nhạc sư trứ danh: Sáu Tửng, Tư Huyện, Chín Trích, Năm Cơ, Bảy Bá, Văn Vĩ… Nhạc sư đã tỉ mỉ ghi chép được danh sách trên 200 nhạc sĩ cổ nhạc Nam Bộ mà nhạc sư từng tiếp xúc từ năm 1925 – một tài liệu quý giá cho giới nghiên cứu Đờn ca Tài tử. Chắt lọc qua bao tháng ngày thăng trầm đó, nhạc sư vẫn giữ được nét tinh túy ban đầu của cổ nhạc miền Nam. Tức là, thế hệ đầu thế kỷ 21 nếu muốn trực tiếp thưởng thức cái đặc sắc của cổ nhạc miền Nam của thời kỳ đầu thì đến với nhạc sư Vĩnh Bảo. GS Trần Văn Khê xem nhạc sư Vĩnh Bảo là « Hậu tổ » của Đờn ca Tài tử Nam Bộ. Năm 2018, nhạc sư tặng toàn bộ tài liệu trên 90 năm cho tỉnh Đồng Tháp và trở về sống những ngày cuối đời tại quê hương. 

[eMagazine] Nhạc sư Vĩnh Bảo - Tiếng nhạc trăm năm - Ảnh 5.

Nhạc sư Vĩnh Bảo cùng NSƯT Văn Hai, NSƯT-TS Hải Phượng, trong buổi Đờn ca Tài tử tại tư gia đường của nhạc sư trên đường Bùi Hữu Nghĩa (TP HCM) năm 2017 (Ảnh: Thu Anh)

Những ngày ở tuổi trên 100, nhạc sư vẫn miệt mài giảng dạy cổ nhạc trực tiếp hoặc qua Internet, vẫn đón tiếp nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và âm nhạc trong và ngoài nước, thường đờn ca với các thế hệ tiếp nối như nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân, NSƯT Văn Hai, NSƯT-TS Hải Phượng, đạo diễn Huỳnh Tấn Phát…

Như vậy, tính từ khi bắt đầu học đờn cho đến ngày tạ thế, trong làng cổ nhạc miền Nam, nhạc sư Vĩnh Bảo là người chơi nhạc có tuổi nghề cao nhất. Các nhạc sư thuộc thế hệ khởi đầu của cải lương đều đã về với tổ nghiệp từ lâu, và nhạc sư Vĩnh Bảo là nhân chứng sống duy nhất của giai đoạn lịch sử này ở đầu thế kỉ 21 và là nhạc sư sống thọ nhất. Nhạc sư cũng là nhà nghiên cứu âm nhạc, nhà giáo dạy cổ nhạc Nam Bộ lâu năm trong và ngoài nước, nghệ nhân đóng đàn nổi tiếng từ hơn nửa thế kỉ, người cải tiến đàn tranh thành công, diễn giả âm nhạc tầm vóc quốc tế bằng nhiều ngôn ngữ, nhà thơ đa ngôn ngữ. Nhạc sư cũng là người có đóng góp lớn trong hồ sơ Đờn ca Tài tử trình Unesco để được ghi tên vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Có thể nói nhạc sư là một trường hợp hi hữu trong làng cổ nhạc miền Nam.

[eMagazine] Nhạc sư Vĩnh Bảo - Tiếng nhạc trăm năm - Ảnh 6.

Một vài hình ảnh trong buổi mừng Đại thọ của nhạc sư Vĩnh Bảo (Ảnh: Thanh Hiệp)

Với những đóng góp to lớn cho âm nhạc truyền thống, nhạc sư đã nhận được nhiều giải thưởng giá trị trong và ngoài nước: Giải thưởng Phan Châu Trinh, Giải thưởng Đào Tấn, Bằng khen của Thủ tướng chính phủ, Huân chương Văn học Nghệ thuật của Pháp… Năm 2018, tỉnh Đồng Tháp đã lập một Nhà lưu niệm trưng bày về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sư tại Bảo tàng Đồng Tháp. Đây là một địa chỉ về nguồn cho các thế hệ yêu cổ nhạc và là một nơi cung cấp nhiều tài liệu có giá trị cho giới nghiên cứu cổ nhạc. Nhiều địa điểm có liên quan đến âm nhạc khác cũng trưng bày tài liệu cổ nhạc hoặc nhạc cụ của nhạc sư Vĩnh Bảo.

Nhạc sư đã chơi đàn và dạy đàn đến hơi thở cuối cùng. Ngay cả khi nằm trên giường bệnh, khi chúng tôi tới thăm thì nhạc sư vẫn nói chuyện và gởi gắm về cổ nhạc miền Nam. Tầm ảnh hưởng của nhạc sư không chỉ đối với dân trong nghề nhạc, bởi trong vô số học trò của nhạc sư có rất nhiều người không sống bằng nghề liên quan đến âm nhạc. 

Nhạc sư đã ra đi theo quy luật tạo hóa, nhưng tiếng đờn gói trọn trăm năm của nhạc sư sẽ mãi còn đó, sẽ mãi ngân vang trong lòng dân tộc, trong lòng người mộ điệu Đờn ca tài tử – Cải lương Nam Bộ:

Ấp ủ tâm tư ngót trăm năm
Nhấn phím nhói tim nỗi thăng trầm
So dây sắp chữ nương hồn nhạc
Tấu khúc tình đời mội chữ TÂM.

LÊ HỒNG PHƯỚC
Tiến sĩ Lịch sử văn hóa
Đại học KHXH&NV-Đại học Quốc gia TP HCM

https://nld.com.vn/van-nghe/emagazine-nhac-su-vinh-bao-tieng-nhac-tram-nam-20201014190302859.htm

NHẠC SƯ NGUYỄN VĨNH BẢO từ trần tại Cao Lãnh, Việt Nam vào ngày 07 tháng 1, năm 2021

CÁO PHÓ

nhạc sư NGUYỄN VĨNH BẢO

Thành Ủy Hội đồng nhân dân, UBND, UBMTTQ VN thành phố Cao Lãnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin NHẠC SƯ HENRY NGUYỄN VĨNH BẢO Sinh ngày 19/8/1918 Từ trần lúc 18g50 phút, ngày 07/01/2021 Đại thọ 104 tuổi.

Lễ viếng bắt đầu từ 10g sáng ngày 08/01/2021 đến 10g sáng ngày 10/01/2021, tại Câu lạc bộ hưu trí thành phố Cao Lãnh (số 209, đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường 1, thành phố Cao Lãnh, Đồng Tháp).

Di quan vào lúc 10g, ngày 10/01/2021; hỏa táng tại Nghĩa trang Quản Khánh, thành phố Cao Lãnh.Ban Tổ chức lễ tang và gia đình kính báo.

(* Cáo phó này đã được gia đình Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo cho phép thông báo trên Fb)

nhạc sư NGUYỄN VĨNH BẢO và phu nhân

THANH HIỆP : « Mai Vàng nhân ái » thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe « Dạ cổ hoài lang »

« Mai Vàng nhân ái » thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe « Dạ cổ hoài lang »

20-08-2020 – 04:04 PM | Văn nghệ Chia sẻ

(NLĐO) – Chiều 20-8, Chương trình « Mai Vàng nhân ái » do Báo Người Lao Động tổ chức với sự đồng hành của Ngân hàng Nam Á đã đến thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo tại TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Ông Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động và ông Trương Văn Đặng, Giám đốc Ngân hàng Nam Á chi nhánh Đồng Tháp, đã trao đến nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo số tiền 5 triệu đồng và quà mừng thọ 103 tuổi.

Đây là hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm những nghệ sĩ đang gặp hoàn cảnh khó khăn, bệnh tật ở các tỉnh, thành ĐBSCL của Chương trình « Mai Vàng nhân ái ».

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 1.
Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 2.

Đại diện Chương trình « Mai Vàng nhân ái » tặng quà nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

Cách đây 2 ngày, gia đình và các học trò của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã tổ chức mừng thọ ông 103 tuổi. Dù sức khỏe không cho phép ông tiếp tục giảng dạy nhưng ngôi nhà mà Tỉnh ủy Đồng Tháp trao tặng vẫn là điểm hẹn lui tới của đông đảo bạn trẻ yêu thích âm nhạc dân tộc. 

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo cho biết do mắt hơi kém nên việc giảng dạy và trình diễn nhạc cụ đành phải gác lại. « Nhưng tinh thần tôi thì rất thông suốt, mỗi ngày vẫn nghe âm nhạc dân tộc và nghe lại những bản thu âm tiếng đàn của tôi cùng học trò » – nhạc sư nói.

Mừng thọ nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động Tô Đình Tuân bày tỏ: « Nhân dịp mừng thọ 103 tuổi của thầy, kính chúc thầy trường thọ, tiếp tục công việc giảng dạy cho thế hệ trẻ tiếp nối bảo tồn bộ môn âm nhạc dân tộc ». 

Ông Trương Văn Đặng cũng gởi lời kính chúc nhạc sư luôn dồi dào sức khoẻ, luôn là tấm gương cho những thế hệ nghệ sĩ đi sau vun đắp nghệ thuật nước nhà.

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 3.

Ông Tô Đình Tuân trò chuyện với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 4.
Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 5.

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo gởi quà lưu niệm cho đại diện Báo Người Lao Động và Ngân hàng Nam Á

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 6.

Ở tuổi 103, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vẫn còn rất minh mẫn, khỏe mạnh

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo tâm sự: « Hôm nay nhận được quà mừng thọ của Chương trình « Mai Vàng nhân ái », tôi vui và cảm động lắm. Cảm ơn đoàn đã từ TP HCM về Cao Lãnh ghé thăm tôi. Âm nhạc với tôi có giá trị truyền tải tình yêu thương rất lớn. Tôi vẫn viết mỗi ngày, về những suy nghĩ của mình. Bằng âm nhạc, tôi tin mình sẽ để lại cho học trò nhiều bài học. Tôi cũng muốn truyền tải rộng rãi hơn nhưng tuổi cao, sức yếu không cho phép tôi làm việc như trước ».

Trong không khí thân tình, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã ngẫu hứng đàn bài « Dạ cổ hoài lang » của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, trong khi nhà báo – đạo diễn Thanh Hiệp hát tặng ông và đoàn bài bản nổi tiếng này. Không khí giao lưu thật nhiều ý nghĩa khi đoàn cảm nhận nhạc sư vẫn còn minh mẫn, truyền năng lượng tích cực đến mọi người.

Nhạc sư Vĩnh Bảo tên thật là Nguyễn Vĩnh Bảo, sinh năm 1918 tại Đồng Tháp. Ông tiếp cận cây đàn gáo, đàn kìm, đàn tranh từ khi mới lên 5 tuổi. Vì quá say mê nên ông quyết tâm theo học và cống hiến cả cuộc đời của mình cho âm nhạc dân tộc thông qua nhiều loại nhạc cụ mà ông yêu quý.

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 7.

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo bên cạnh các nhạc cụ dân tộc đã gắn bó cả đời cùng ông

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo còn là nghệ nhân đóng đàn. Ông đã cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành 17, 19 và 21 dây, góp phần làm phong phú thêm âm sắc, âm lượng, tăng cơ hội ứng tấu cho người biểu diễn.

Từ năm 1955-1964, ông dạy đàn tranh và là trưởng ban nhạc cổ miền Nam tại Trường quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn.

Năm 1972, ông ghi âm đĩa nhạc tài tử Nam Bộ cùng GS-TS Trần Văn Khê cho Hãng Ocora và UNESCO tại Paris. Năm 1970-1972, ông là giáo sư thỉnh giảng đàn tranh tại Đại học Illinois (Mỹ).

Mai Vàng nhân ái thăm nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghe Dạ cổ hoài lang - Ảnh 8.

Dù đã 103 tuổi, ông vẫn miệt mài sáng tác, nghiên cứu âm nhạc dân tộc

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đi diễn thuyết và trình tấu âm nhạc dân tộc Việt Nam nhiều nơi trên thế giới, được trao nhiều giải thưởng cao quý. Nhạc sư đã được nhận các giải thưởng: « Đào Tấn », « Phan Chu Trinh », được Chính phủ Pháp tặng Huy chương Bắc đẩu Bội tinh.

Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp duy trì dòng chảy văn hóa nghệ thuật của nước nhà, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo được Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp dành một gian nhà lưu niệm để trưng bày các nhạc cụ, kỷ vật và tài liệu mà ông tặng.

Đoàn tạm biệt gia đình nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, lên đường đến TP Cần Thơ, tiếp tục hành trình cùng Chương trình « Mai Vàng nhân ái » thăm nghệ sĩ các tỉnh, thành miền Tây Nam Bộ.

Theo nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, Sài Gòn – TP HCM là quê hương gắn bó phần lớn đời ông với âm nhạc, trong khi Cao Lãnh – Đồng Tháp là nơi chôn nhau cắt rốn. Từ khi về sinh sống tại quê nhà, không khí trong lành, yên tĩnh, cảnh vật gần gũi khiến ông có nhiều năng lượng tích cực. Nhạc sư cảm kích trước tấm lòng ưu ái của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đồng Tháp, đặc biệt là Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Hoan dành cho ông.

39072694_490578844737834_1125451696940515328_n

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Lê Minh Hoan

« Thỉnh thoảng Bí thư Lê Minh Hoan đến thăm, có khi đi chợ ngang nhà biếu cá tôm, ấm áp nghĩa tình. Vui hơn khi có những người không quen biết, chỉ nghe nhạc của tôi mà mến mộ, vượt mấy trăm cây số đến thăm. Điều đó cho thấy họ quan tâm và thiết tha với âm nhạc dân tộc » – nhạc sư kể lại trong xúc động.

Thanh Hiệp, ảnh: Hoàng Triều

https://nld.com.vn/van-nghe/mai-vang-nhan-ai-tham-nhac-su-nguyen-vinh-bao-nghe-da-co-hoai-lang-202008200515092.htm

Đặng Hoành Loan: Trò chuyện Đờn ca tài tử với GS Trần Văn Khê và nhạc sư Vĩnh Bảo

Đặng Hoành LoanJune 25, 2018

Tôi có dịp được ngồi dự buổi trò chuyện về Đờn ca tài tử giữa Giáo sư Trần Văn Khê và Nhạc sư Vĩnh Bảo. Cuối buổi trò chuyện Nhạc sư Vĩnh Bảo đưa tặng Giáo sư Trần Văn Khê bài thơ Đêm Đông viết bằng tiếng Pháp của ông. Nhân cơ hội, tôi đề nghị Giáo sư đọc và dịch bài thơ Đêm Đông để tôi ghi hình làm kỉ niệm. Giáo sư vui vẻ nhận lời. Nội dung bài thơ nói về tấm lòng của người nghệ sĩ trước cuộc đời.
Nhân dịp kỉ niệm 3 năm ngày mất của Giáo sư, tôi xin gửi tới quý vị bạn bè bốn phương video tư liệu này như thắp một nén nhang viếng hương hồn Giáp sư.

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và những giai điệu cuộc đời | THDT

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và những giai điệu cuộc đời | THDT

Comments
  • Tran Quang Hai
  • Chúc mừng Bác Bảo vang danh ,
  • Cám ơn Cao Lãnh tỉnh thành góp công ,
  • Đờn ca tài tử non sông ,
  • Trăm năm lưu giữ trong lòng dân gian . Hun Bác nhiều ,
  • Trần Quang Hải
Tran Quang Hai

Write a comment…