Catégorie : MAI MỸ DUYÊN

MAI MỸ DUYÊN: GS-TS Trần Văn Khê ngọn lửa không bao giờ tắt

Thứ Hai, 29/06/2015, 08:48 (GMT+7) .

GS-TS Trần Văn Khê ngọn lửa không bao giờ tắt

GS-TS Trần Văn Khê sinh ngày 24-7-1921, tại làng Chợ Giữa, xã Vĩnh Kim, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, trong một gia đình và dòng họ nội – ngoại đều có truyền thống âm nhạc. Những chữ nhạc hò, xự, xang, xê, cống của 2 bên nội – ngoại và người cha tài hoa đã dung dưỡng trong ông một tình yêu âm nhạc từ khi còn rất nhỏ.

Những chữ nhạc sâu sắc và tinh tế đó đã biến hóa thành những hơi, điệu tuyệt vời, giúp ông vượt qua bao sóng gió, tự tin trước những nghiệt ngã của cuộc đời và chắp cho ông “đôi cánh” để vượt lãnh thổ quốc gia và bay xa ra thế giới. Tri ân tổ tiên và các bậc sinh thành, dưỡng dục; đồng thời cũng là đáp nghĩa quê hương, ông đã đem trí tuệ và tài năng của mình để vinh danh nghệ thuật dân tộc Việt Nam, làm cho những giá trị văn hóa tinh hoa của nước nhà được thế giới công nhận và khâm phục.

Giáo sư - Tiến sĩ - Viện sĩ Trần Văn Khê tại buổi Tọa đàm “Tiền Giang - cái nôi nghệ thuật cải lương”.				                 Ảnh: VÂN ANH
Giáo sư – Tiến sĩ – Viện sĩ Trần Văn Khê tại buổi Tọa đàm “Tiền Giang – cái nôi nghệ thuật cải lương”. Ảnh: Vân Anh

Suốt hai phần ba cuộc đời ông cống hiến cho nghiên cứu, biểu diễn và thuyết giảng thì cũng ngần ấy năm là một cuộc chiến đấu dai dẵng với đau đớn vì bệnh tật. Bao nhiêu lần vừa ra viện thì ông đã ngồi vào máy tính để kiểm tra email, viết bài, thông tin với học trò, liên hệ lịch giảng với các trường đại học, các cơ quan văn hóa – nghệ thuật… với một thái độ điềm tĩnh và lạc quan chưa từng thấy.

Có lần đến tư gia thăm ông, căn phòng của ông ngập đầy sách báo, bản thảo, băng đĩa… Thấy tôi tỏ ý lo ngại về sức khỏe, ông trấn an: “Không sao đâu con! Bác cứ làm được tới đâu hay tới đó. Đây là công việc đòi hỏi phải tỉ mỉ, kiên trì. Không có Bác, các cháu đến giúp sẽ không biết đâu mà sắp xếp!”. Nhiều lần tôi ngỏ ý muốn giúp ông xử lý tư liệu thì ông vui vẻ từ chối và nghiêm khắc bảo rằng: “Việc con cần phải làm là cố gắng giúp các cháu trẻ hiểu và yêu quý nghệ thuật dân tộc. Đừng để các cháu quên đi nguồn cội của mình. Còn những việc này đã có người khác làm với bác rồi!”

Đừng quên nguồn cội của mình! Đó là lời dặn chính mình mà ông luôn đau đáu trong những năm ly hương. Có lẽ vì vậy mà tôi thấy khuôn mặt ông rạng rỡ hạnh phúc khi được lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh cấp căn nhà để làm nơi giao lưu nghệ thuật, trao đổi học thuật, sưu tầm nghiên cứu… để ông có cơ hội giới thiệu và phổ biến những tài sản văn hóa quý giá của ông sau bao năm hoạt động và tích lũy.

Đừng quên nguồn cội của mình! Cũng là lời giải thích vì sao suốt bao năm hoạt động ở nước ngoài ông vẫn giữ Quốc tịch Việt Nam. Đi thuyết giảng nơi đâu hoặc tham dự những nhạc hội danh tiếng vẫn thấy ông với bộ trang phục truyền thống ung dung, lịch lãm và tự hào khi nói về âm nhạc Việt Nam. Dù am hiểu nhiều ngoại ngữ và nói lưu loát tiếng Pháp, tiếng Anh nhưng ông vẫn duy trì một văn phong thuần Việt, rõ chất Nam bộ trong lối nói và cách viết. Nhờ vậy, những tác phẩm của ông đã đến với các thành phần trong xã hội. Và ông đã cho chúng tôi một bài học: Quyển sách hay phải là quyển sách của nhiều người!

Từ những hoạt động nghiên cứu của ông, mà kết quả là hàng trăm thùng tư liệu quý giá đem về Việt Nam đã dạy cho chúng tôi một bài học về sự kiên nhẫn và tỉ mỉ của người làm khoa học và giảng dạy. Có những vấn đề còn băn khoăn về âm nhạc dân tộc, ông khuyên chúng tôi nên mở rộng nhãn quan của mình bằng cách đọc nhiều, tiếp xúc với những bậc tiền bối, trải nghiệm hơn nữa trong hoạt động thực tế để cảm nhận và thấu hiểu đối tượng nghiên cứu của mình. Có như vậy công trình khoa học mới thực sự có giá trị.

Hình ảnh mà bao người có dịp tiếp xúc với ông sẽ luôn giữ trong ký ức đẹp đẽ của mình, đó là nụ cười chan hòa sự bao dung và nhân ái. Bao giờ cũng vậy, sau nụ cười là vòng tay ôm ấm áp nghĩa tình và một giọng nói trầm ấm ân cần. Có thể nói, ở ông sự giao tiếp đã thành nghệ thuật, được biểu hiện rất sinh động và cụ thể:

Nét mặt hân hoan, ánh mắt chân thành, cử chỉ đúng mực, giọng nói nhiều cảm xúc, động tác hài hòa, ngôn từ như bật từ trong tim ra… tất cả đã kết hợp hòa quyện, tạo một phong thái rất đặc biệt và một ấn tượng khó phai với bất kỳ ai, dù chỉ một lần được nghe ông thuyết giảng về văn hóa – nghệ thuật.

Và mỗi khi có học trò tháp tùng, bao giờ ông cũng dành vài phút để giới thiệu và khen ngợi những gì mà học trò của mình đạt được. Lời khen đúng lúc, đúng chỗ của ông đã giúp cho biết bao lớp học trò ông vượt qua mặc cảm, tự tin để mạnh mẽ nối bước ông trên hành trình khoa học và nghệ thuật.

Mỗi người chỉ có một cuộc đời để nếm trải thành công và thất bại, hạnh phúc và bất hạnh, tình yêu thương và nỗi cô đơn, sự ngọt ngào và niềm cay đắng… Có người thấy mình chết thật xứng đáng, cũng không ít người trước khi nhắm mắt xuôi tay vẫn đầy ân hận và hối tiếc. Với chúng tôi, GS-TS Trần Văn Khê đã có một cuộc đời xứng đáng (ông mất lúc 2 giờ 55 phút, ngày 24-6-2015 tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, TP. Hồ Chí Minh).

Ông đã mang tình yêu của mình làm rộng mở tâm hồn những ai yêu mến những giá trị truyền thống của dân tộc. Ông đã như cánh chim không mỏi trong suốt hai phần ba đời người rao truyền những tinh hoa của âm nhạc Việt Nam. Ông đã thắp lên trong mỗi người trẻ tuổi (khi tiếp xúc với ông) một ngọn lửa tình yêu quê hương, dân tộc, khơi dậy những khả năng tiềm ẩn và thúc đẩy họ biết tạo lập những giá trị mới cho khoa học và nghệ thuật nước nhà.

Và vì vậy, ông sẽ mãi còn trong mỗi chúng tôi!

TP. Hồ Chí Minh, ngày 25-6-2015.

TS. http://baoapbac.vn/van-hoa-nghe-thuat/201506/gs-ts-tran-van-khe-ngon-lua-khong-bao-gio-tat-618993/MAI MỸ DUYÊN

(Giảng viên Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh)

http://baoapbac.vn/van-hoa-nghe-thuat/201506/gs-ts-tran-van-khe-ngon-lua-khong-bao-gio-tat-618993/ https://widgets.wp.com/likes/index.html?ver=20210413#blog_id=20296160&post_id=19933&origin=tranquanghai1944.wordpress.com&obj_id=20296160-19933-60981ba6beb5f&domain=tranquanghai1944.com

BÍCH NGÂN : Giới trẻ với đờn ca tài tử

Giới trẻ với đờn ca tài tử

29/08/2019 10:55 AM

 « Đờn ca tài tử tồn tại song hành với từng bước đi của lịch sử của dân tộc. Mỗi lời ca tiếng đàn đều chất chứa một câu chuyện khác nhau và có giá trị thiết thực đối với cuộc sống. Vấn đề là cần phải quảng bá làm sao cho giới trẻ hiểu biết, yêu thích và tiến tới bảo tồn loại hình di sản văn hóa này ».

Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên – nhà nghiên cứu về văn hóa Nam Bộ đã chia sẻ với các bạn trẻ tại buổi tọa đàm « Nghệ thuật âm nhạc dân tộc với giới trẻ và biểu diễn một số loại hình di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ».

Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên (giữa) phát biểu tại buổi tọa đàm

Buổi tọa đàm mang đến thông điệp hết sức ý nghĩa vì đã giới thiệu đến tuổi trẻ thành phố các loại hình di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Qua đó, giới trẻ được dịp hiểu biết nhiều hơn và thêm yêu loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo trong bối cảnh hội nhập như hiện nay.

Đến dự buổi tọa đàm, Nhà nghiên cứu – Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên đã mang đến những góc nhìn mới, hướng tiếp cận mới về nguồn gốc của âm nhạc dân tộc cho các bạn trẻ thông qua phần báo cáo chuyên đề: « Nghệ thuật âm nhạc dân tộc với giới trẻ ». Đặc biệt trong phần này, Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên đã chia sẻ với giới trẻ nhiều kiến thức hay và sâu rộng về Đờn ca tài tử – một loại hình âm nhạc đặc sắc của Vùng đất Nam bộ xưa và nay. Nhận thấy sự khan hiếm về số lượng người nghe cũng như sự quan tâm của người trẻ ở loại hình nghệ thuật này, Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên đã lồng ghép vào phần báo cáo các tiết mục Đờn ca tài tử vừa để giới trẻ không bị nhàm chán vừa làm cho tọa đàm trở nên sinh động và gần gũi hơn.

Thông qua các tiết mục Đờn ca tài tử, giới trẻ có dịp được nghe và ôn lại những giai điệu, tiết tấu đúng với tên gọi « vang bóng thời đại » của loại hình nghệ thuật này như: Tứ đại quán (nhịp 4), Trích lớp của đoạn Nam Xuân và Nam Đảo mang tên Non sông thanh bình, Tình anh bán chiếu, Dạ cổ Hoài Lang, Đêm mưa nhớ mẹ, …qua phần biểu diễn của các nghệ sĩ đã hết lòng nguyện đem lời ca tiếng hát của mình làm giàu đẹp thêm cho một loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc.

Mỗi ca khúc luôn mang trong mình một chiếc hồn rất riêng, nhưng cái chung nhất là đều mang hơi thở và nhịp điệu của cuộc sống nơi nó được sinh ra. Đờn ca tài tử có mặt trên Vùng đất Nam Bộ từ khi khai hoang mở đất và ngấm sâu vào tâm thức của con người nơi đây không chỉ bằng những làn điệu dân ca hay những câu hò mà còn bằng những tiếng đàn chỉ cần nghe qua đã thấy xua tan mệt nhọc.

Mặc dù có không ít người trẻ có xu hướng quay lưng với âm nhạc dân tộc, nhưng ở đâu đó vẫn còn những tâm hồn am hiểu và chịu động lòng vì loại hình âm nhạc này. Và có thể không phải người trẻ đang quay lưng với Cải lương hay Đờn ca tài từ mà do họ chưa được nghe nhiều, hiểu nhiều về ý nghĩa và giá trị cốt lõi của loại hình này. Nên nhiệm vụ của những nhà nghiên cứu và các nghệ sĩ biểu diễn phải làm sao đưa được phần hồn của nền âm nhạc này đến với công chúng, xóa bỏ khoảng cách giữa âm nhạc dân tộc với giới trẻ.

« Đờn ca tài tử tồn tại song hành với từng bước đi của lịch sử của dân tộc. Mỗi lời ca tiếng đàn đều chất chứa một câu chuyện khác nhau và có giá trị thiết thực đối với cuộc sống. Vấn đề là cần phải quảng bá làm sao cho giới trẻ hiểu biết- yêu thích và tiến tới bảo tồn loại hình di sản văn hóa này. Minh chứng nhiều bài hát vừa rồi cho thấy đã có biết bao tình cảm mặn nồng, biết bao thăng trầm và biến cố trong cuộc sống được các nghệ sĩ tiên phong mang đi phổ thành lời ca và biểu diễn trên các loại nhạc cụ như: Đàn Guita, Đàn Violin, … vẫn luôn sống mãi trong lòng bao thế hệ cho đến ngày hôm nay » Nhà nghiên cứu – Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên chia sẻ.

Cuối buổi tọa đàm, giới trẻ có cơ hội bày tỏ nguyện vọng và suy nghĩ của bản thân về loại hình nghệ thuật âm nhạc dân tộc cùng Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên, đồng chí Đoàn Kim Thành – Giám đốc Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ trẻ và Nhạc sĩ, Thạc sĩ Huỳnh Khải -Trưởng khoa Âm nhạc tại Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh.

Nguyễn Văn Trí (Sinh viên lớp cao học Trường ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ, giới trẻ ngày nay ít có cơ hội được tiếp xúc với âm nhạc dân tộc vì chưa có một phương tiện hay điều kiện nào giúp các bạn được gần gũi và nghe loại hình này thường xuyên. Trên thực tế, 1 số trường có môn học liên quan loại hình này nhưng chỉ 1 vài tiết học thì không đủ để giới trẻ làm quen, am hiểu, yêu thích và tiến tới bảo tồn loại hình này. Hi vọng sẽ có thêm nhiều cơ hội để các bạn trẻ được tiếp xúc và hiểu hơn về loại hình nghệ thuật đặc sắc này.

BÍCH NGÂN

http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/News/32737

VĂN TRUYÊN: TS. Mai Mỹ Duyên: Tạo dấu ấn cho đờn ca tài tử

Cập nhật lúc 22:44, Thứ Sáu, 13/12/2013 (GMT+7)

Vừa là “con nhà nòi” (cha là Chủ nhiệm CLB đờn ca tài tử huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) lại vừa tham gia nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ với luận án “Đờn ca tài tử trong đời sống văn hóa cư dân Tây Nam bộ”, TS. Mai Mỹ Duyên, Phó trưởng khoa sau đại học Trường đại học văn hóa TP.Hồ Chí Minh đã có những chia sẻ với bạn đọc Báo Đồng Nai nhân sự kiện nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trao đổi với phóng viên Báo Đồng Nai, TS. Mai Mỹ Duyên cho hay:

Biểu diễn đờn ca tài tử trong chương trình giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản tại Đồng Nai.
Biểu diễn đờn ca tài tử trong chương trình giao lưu văn hóa Việt Nam – Nhật Bản tại Đồng Nai.

– Cũng như bao người yêu mến môn nghệ thuật đờn ca tài tử trong cả nước, khi hay tin nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, tôi cảm thấy rất vui và tự hào. Niềm vui này theo tôi không chỉ riêng đối với người Việt Nam mà còn lan tỏa ra nhiều vùng miền, đất nước khác. Bởi ngay cả những người bạn ngoại quốc của tôi cũng gọi điện chúc mừng với một tâm trạng hân hoan.

* Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là điều làm nức lòng người dân cả nước. Tuy nhiên, sau khi kết quả được công bố, nhiều ý kiến cho rằng, hiện tại môn nghệ thuật này đang đứng trước nhiều vấn đề đáng lo ngại. Ý kiến của bà như thế nào?

– Trước hết, phải nói rằng việc đánh giá xem một địa phương có phát triển loại hình đờn ca tài tử tốt hay chưa không thể dựa vào số lượng các CLB đờn ca tài tử nhiều hay ít, mà cái chính là chất lượng. Bởi hiện nay, có tình trạng ở một số địa phương, số lượng các CLB được thành lập rất nhiều nhưng hoạt động không thường xuyên. Điều này đang gây ảnh hưởng trực tiếp, đe dọa đến việc bảo tồn cũng như phát huy bộ môn nghệ thuật đờn ca tài tử.

Một điều đáng lo ngại khác là việc tạo điều kiện để tổ chức sân chơi cho người yêu đờn ca tài tử; kết nối, quảng bá nghệ thuật này đối với người dân, đặc biệt là giới trẻ hầu như còn đang bỏ ngỏ. Thêm vào đó, chế độ hỗ trợ của Nhà nước, đối với môn nghệ thuật này hầu như là rất ít. Vậy nên, đây chủ yếu là sân chơi của người có tâm, yêu nghề tụ họp nhau lại để đàn ca.

* Dưới góc độ là nhà nghiên cứu và truyền dạy những giá trị của đờn ca tài tử cho nhiều thế hệ, bà có kiến nghị gì đối với công tác bảo tồn và phát huy môn nghệ thuật đờn ca tài tử?

– Hiện nay, số nghệ sĩ nắm giữ những bí quyết, kỹ thuật trong đờn ca tài tử đã lớn tuổi và còn lại không nhiều. Vì thế, việc sớm tận dụng thời gian hạn hẹp còn lại của các nghệ sĩ dân gian vào việc tổ chức các hoạt động trao truyền cho thế hệ trẻ là việc làm hết sức cần thiết để giữ gìn và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của đờn ca tài tử hiện nay.

TS. Mai Mỹ Duyên: “Đồng Nai không phải là cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử, nhưng lại là tỉnh được đánh giá khá mạnh về nghệ thuật đờn ca tài tử. Thời gian tới, tôi mong rằng các cấp chính quyền ở Đồng Nai sẽ tạo điều kiện hơn nữa để môn nghệ thuật này ngày một có chỗ đứng trong sinh hoạt văn hóa của người dân trong tỉnh”.

Thêm vào đó, việc quảng bá, giới thiệu nghệ thuật đờn ca tài tử cũng nên được xem là cách làm ưu tiên trong việc bảo tồn, nhân rộng và phát huy giá trị của nó. Một điều đặc biệt nữa là, trong thời buổi hiện nay khán giả của đờn ca tài tử rất ít, chủ yếu là người có tuổi. Vì vậy, việc để cho giới trẻ hiểu, ý thức được tầm quan trọng và yêu mến môn nghệ thuật này của dân tộc là điều cần sớm thực hiện. Bởi nếu người trẻ hiểu và có thiện cảm với môn nghệ thuật này thì tôi tin chắc rằng, nghệ thuật đờn ca tài tử của dân tộc Việt Nam sẽ ngày càng được bảo tồn và phát huy tốt hơn.

* Vậy theo bà làm thế nào để có thể thu hút, lôi kéo  người trẻ đến với môn nghệ thuật này?

– Tôi có một chia sẻ như thế này, một khi con người biết dù chỉ là biết sơ nét về một việc nào đó thì cũng sẽ để lại một ấn tượng nhất định trong tâm trí. Vậy thì tại sao chúng ta không thể để nghệ thuật đờn ca tài tử đem lại một dấu ấn, một ấn tượng trong tâm trí của người trẻ bằng một phương thức sẵn có là giáo dục – đào tạo trong nhà trường. Có làm được như vậy thì học sinh – lớp trẻ của Tổ quốc mới hiểu được nghệ thuật truyền thống dân tộc. Để làm được điều này, tôi cho rằng cần có sự phối hợp của nhiều ngành nhằm giúp nghệ thuật đờn ca tài tử mới không bị mai một mà ngược lại, còn ngày càng trở nên thịnh hành trong sinh hoạt văn hóa. 

 Xin cảm ơn bà!

Văn Truyên (thực hiện)

TS. Mai Mỹ Duyên: Tạo dấu ấn cho đờn ca tài tử

Cập nhật lúc 22:44, Thứ Sáu, 13/12/2013 (GMT+7)

Vừa là “con nhà nòi” (cha là Chủ nhiệm CLB đờn ca tài tử huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) lại vừa tham gia nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ với luận án “Đờn ca tài tử trong đời sống văn hóa cư dân Tây Nam bộ”, TS. Mai Mỹ Duyên, Phó trưởng khoa sau đại học Trường đại học văn hóa TP.Hồ Chí Minh đã có những chia sẻ với bạn đọc Báo Đồng Nai nhân sự kiện nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trao đổi với phóng viên Báo Đồng Nai, TS. Mai Mỹ Duyên cho hay:

Biểu diễn đờn ca tài tử trong chương trình giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản tại Đồng Nai.
Biểu diễn đờn ca tài tử trong chương trình giao lưu văn hóa Việt Nam – Nhật Bản tại Đồng Nai.

– Cũng như bao người yêu mến môn nghệ thuật đờn ca tài tử trong cả nước, khi hay tin nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, tôi cảm thấy rất vui và tự hào. Niềm vui này theo tôi không chỉ riêng đối với người Việt Nam mà còn lan tỏa ra nhiều vùng miền, đất nước khác. Bởi ngay cả những người bạn ngoại quốc của tôi cũng gọi điện chúc mừng với một tâm trạng hân hoan.

* Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là điều làm nức lòng người dân cả nước. Tuy nhiên, sau khi kết quả được công bố, nhiều ý kiến cho rằng, hiện tại môn nghệ thuật này đang đứng trước nhiều vấn đề đáng lo ngại. Ý kiến của bà như thế nào?

– Trước hết, phải nói rằng việc đánh giá xem một địa phương có phát triển loại hình đờn ca tài tử tốt hay chưa không thể dựa vào số lượng các CLB đờn ca tài tử nhiều hay ít, mà cái chính là chất lượng. Bởi hiện nay, có tình trạng ở một số địa phương, số lượng các CLB được thành lập rất nhiều nhưng hoạt động không thường xuyên. Điều này đang gây ảnh hưởng trực tiếp, đe dọa đến việc bảo tồn cũng như phát huy bộ môn nghệ thuật đờn ca tài tử.

Một điều đáng lo ngại khác là việc tạo điều kiện để tổ chức sân chơi cho người yêu đờn ca tài tử; kết nối, quảng bá nghệ thuật này đối với người dân, đặc biệt là giới trẻ hầu như còn đang bỏ ngỏ. Thêm vào đó, chế độ hỗ trợ của Nhà nước, đối với môn nghệ thuật này hầu như là rất ít. Vậy nên, đây chủ yếu là sân chơi của người có tâm, yêu nghề tụ họp nhau lại để đàn ca.

* Dưới góc độ là nhà nghiên cứu và truyền dạy những giá trị của đờn ca tài tử cho nhiều thế hệ, bà có kiến nghị gì đối với công tác bảo tồn và phát huy môn nghệ thuật đờn ca tài tử?

– Hiện nay, số nghệ sĩ nắm giữ những bí quyết, kỹ thuật trong đờn ca tài tử đã lớn tuổi và còn lại không nhiều. Vì thế, việc sớm tận dụng thời gian hạn hẹp còn lại của các nghệ sĩ dân gian vào việc tổ chức các hoạt động trao truyền cho thế hệ trẻ là việc làm hết sức cần thiết để giữ gìn và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của đờn ca tài tử hiện nay.

TS. Mai Mỹ Duyên: “Đồng Nai không phải là cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử, nhưng lại là tỉnh được đánh giá khá mạnh về nghệ thuật đờn ca tài tử. Thời gian tới, tôi mong rằng các cấp chính quyền ở Đồng Nai sẽ tạo điều kiện hơn nữa để môn nghệ thuật này ngày một có chỗ đứng trong sinh hoạt văn hóa của người dân trong tỉnh”.

Thêm vào đó, việc quảng bá, giới thiệu nghệ thuật đờn ca tài tử cũng nên được xem là cách làm ưu tiên trong việc bảo tồn, nhân rộng và phát huy giá trị của nó. Một điều đặc biệt nữa là, trong thời buổi hiện nay khán giả của đờn ca tài tử rất ít, chủ yếu là người có tuổi. Vì vậy, việc để cho giới trẻ hiểu, ý thức được tầm quan trọng và yêu mến môn nghệ thuật này của dân tộc là điều cần sớm thực hiện. Bởi nếu người trẻ hiểu và có thiện cảm với môn nghệ thuật này thì tôi tin chắc rằng, nghệ thuật đờn ca tài tử của dân tộc Việt Nam sẽ ngày càng được bảo tồn và phát huy tốt hơn.

* Vậy theo bà làm thế nào để có thể thu hút, lôi kéo  người trẻ đến với môn nghệ thuật này?

– Tôi có một chia sẻ như thế này, một khi con người biết dù chỉ là biết sơ nét về một việc nào đó thì cũng sẽ để lại một ấn tượng nhất định trong tâm trí. Vậy thì tại sao chúng ta không thể để nghệ thuật đờn ca tài tử đem lại một dấu ấn, một ấn tượng trong tâm trí của người trẻ bằng một phương thức sẵn có là giáo dục – đào tạo trong nhà trường. Có làm được như vậy thì học sinh – lớp trẻ của Tổ quốc mới hiểu được nghệ thuật truyền thống dân tộc. Để làm được điều này, tôi cho rằng cần có sự phối hợp của nhiều ngành nhằm giúp nghệ thuật đờn ca tài tử mới không bị mai một mà ngược lại, còn ngày càng trở nên thịnh hành trong sinh hoạt văn hóa. 

 Xin cảm ơn bà!

Văn Truyên (thực hiện)

VĨNH TRÀ: Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên: Cần kinh phí để Đề án phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử thực hiện hiệu quả

Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên: Cần kinh phí để Đề án phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử thực hiện hiệu quả

25/04/2017 | 08:08 GMT+7

Nhân dịp về giảng dạy lớp bồi dưỡng nghệ thuật đờn, ca tài tử tỉnh Hậu Giang, tiến sĩ Mai Mỹ Duyên (ảnh), nguyên giảng viên Khoa Sau đại học, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, đã dành cho phóng viên Báo Hậu Giang cuộc trao đổi xoay quanh nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT), cách bảo tồn và phát huy trong đời sống cộng đồng.

Thưa tiến sĩ, cơ duyên nào đưa bà đến với văn hóa dân gian, đặc biệt là ĐCTT ?

– Tôi sinh ra và lớn lên ở Cai Lậy, Tiền Giang, may mắn có cha là nghệ nhân Ba Thế, nên mang sẵn trong mình dòng máu đam mê. Hồi còn rất nhỏ, đã tập tành hát bài lưu thủy hành vân, lý giao duyên. Rồi những lần theo cha đi đàn, nghe hát, đã in sâu trong tiềm thức và dần hình thành trong tôi tình yêu nghệ thuật tài tử sâu đậm. Chính cha tôi đã cho tôi vốn hiểu biết và lòng đam mê nhạc tài tử, cải lương. Dù không nối nghiệp, nhưng tôi đã làm công việc mà mình hài lòng là nghiên cứu về văn hóa dân gian, đặc biệt là ĐCTT.

Tiến sĩ đã có quá trình nghiên cứu nhiều về nghệ thuật ĐCTT, vậy bà có cảm nhận gì về sức sống của loại hình nghệ thuật độc đáo này ở ĐBSCL ?

– Tôi hết sức bất ngờ với sức sống mãnh liệt này, dù nghiên cứu và có vốn liếng kiến thức khá dày về nó. Các tỉnh, thành trong khu vực vẫn duy trì được hoạt động của hệ thống các câu lạc bộ, lực lượng nghệ nhân đông đảo, có kế thừa. Sau khi được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, ĐCTT có điều kiện để phát huy sức mạnh của mình. Cùng với đó, Đề án phát huy nghệ thuật ĐCTT được các tỉnh, thành xây dựng, giúp việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản này tiến thêm một bậc.

Nhìn qua, thấy phong trào phát triển rầm rộ, nhưng đi vào thực chất, chất lượng sinh hoạt của các CLB vẫn chưa đồng đều, tiến sĩ có thấy điều này ?

– Các nghệ nhân ĐCTT rất tài tử, họ đến với nhau vì tình yêu nghệ thuật không tính thiệt so hơn. Có điều một thực tế là không phải ai biết ca, biết đờn đều có thể truyền nghề. Vì trình độ không đồng đều và đôi khi cách truyền đạt không chuẩn, khó hiểu nên việc tiếp thu cũng chưa thật tròn vẹn. Cũng có CLB có người ca nhưng không có người đờn, phải thuê; đa phần họ phải tự bỏ tiền hùn với nhau cho những cuộc chơi… Vì thế, chất lượng không đồng đều là chuyện đương nhiên. Thế nên mới có những lớp truyền nghề như ở Hậu Giang mà tôi đang thực hiện như thế này, để các nghệ nhân hiểu đúng, hiểu sâu về ĐCTT, giúp truyền nghề bài bản hơn, chất lượng hơn.

Tiến sĩ có điều gì trăn trở với môn nghệ thuật đặc trưng này ?

– Thật sự nói về vấn đề này, vài tiếng đồng hồ khó thể nói hết. Những nơi thật sự quan tâm, có đầu tư, có lộ trình, có kinh phí thực hiện, thì hiệu quả sẽ thấy ngay. Tôi lấy ví dụ ở Bến Tre, khi phê duyệt Đề án bảo tồn và phát huy nghệ thuật ĐCTT, kinh phí cũng chưa phải là nhiều, nhưng vẫn có để đơn vị thực hiện sắp xếp lộ trình thực hiện một cách hiệu quả. Tôi thấy trong 21 tỉnh, thành phía Nam, chỉ có khoảng 50% là phê duyệt đề án có kèm kinh phí, còn lại cũng phê duyệt, nhưng làm tới đâu xin tiền đến đó. Như vậy là không bài bản, khó phát huy một cách hiệu quả…

Một chuyện nữa là phải tạo được một lớp công chúng yêu tài tử, sao không ai nghĩ cần phải đưa môn học về nghệ thuật này vào nhà trường. Từ cấp tiểu học các em đã có thể làm quen với nhạc cụ, tập đờn và ca những nhạc cụ đơn giản, bài dễ, ngắn. Mình có thừa nghệ nhân để làm điều này mà !

Vậy tiến sĩ có lời khuyên gì  để phong trào ĐCTT ở Hậu Giang tiếp tục được bảo tồn và phát huy hiệu quả ?

– Hậu Giang cũng có những thuận lợi và khó khăn gần giống các tỉnh, thành trong khu vực. Một điều đáng tự hào là nơi đây vẫn duy trì sinh hoạt ở các CLB ĐCTT, dù những nghệ nhân vẫn phải tự thân vận động là chính, khi sự quan tâm của các ngành, các cấp chưa đủ để làm cho phong trào phát triển hơn. Tuy nhiên, lực lượng nghệ nhân ở đây nhiều, những người làm văn hóa có nhiều tâm huyết và được lãnh đạo quan tâm, từng bước đầu tư. Đây là một tín hiệu mừng, đáng trân trọng, rất cần được duy trì, phát huy, để cùng các tỉnh, thành khác trong khu vực đưa ĐCTT phát triển lên một bước mới, tiếp tục đi sâu vào trong đời sống cộng đồng…

Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên có nhiều năm giảng dạy tại Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, đã cùng nhóm nghiên cứu hoàn thành nhiều công trình nghiên cứu văn hóa dân gian: Lễ giỗ các họ người Việt ở Tiền Giang, Hò cấy Gò Công, Nghệ thuật đờn ca tài tử… Luận án thạc sĩ, tiến sĩ của bà cũng là những đề tài văn hóa dân gian: “Đờn ca tài tử Tiền Giang”, “Đờn ca tài tử trong đời sống văn hóa của dân cư miền Tây Nam bộ”. Dù đã nghỉ hưu, nhưng bà vẫn dành thời gian đi sưu tầm, nghiên cứu, truyền nghề tại các trường văn hóa nghệ thuật trong và ngoài khu vực ĐBSCL.

Xin cảm ơn tiến sĩ !

VĨNH TRÀ thực hiện

http://www.baohaugiang.com.vn/van-hoa-trong-nuoc/tien-si-mai-my-duyen-can-kinh-phi-de-de-an-phat-huy-nghe-thuat-don-ca-tai-tu-thuc-hien-hieu-qua-53702.html

MAI MỸ DUYÊN (1959 -)bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2007 về Đờn ca tài tử nam bộ

MAI MỸ DUYÊN (1959 -)bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2007 về Đờn ca tài tử nam bộ

    

Trang chủQuy địnhChính sáchLiên hệ

Trang chủĐào tạo Nghiên cứu sinh

Nghiên cứu sinh

Mai Mỹ Duyên

Cập nhật ngày: 29 Tháng Giêng 2011

I. Thông tin cá nhân

Họ và tên: Mai Mỹ Duyên

Giới tính: Nữ

Sinh ngày 21-01-1959

Nơi sinh: Tiền Giang

Quê quán: Thị trấn, Cai Lậy, Tiền Giang

Dân tộc: Kinh

Chức vụ, đơn vị công tác hiện nay: Phó trưởng khoa Sau đại học-Trường Đại học Văn hóa Tp.Hồ Chí Minh

Địa chỉ liên lạc: Đại học Văn hóa Tp.HCM số 51 Quốc Hương, Phường Thảo Điền, Quận 2, Tp. Hồ Chí Minh

Điện thoại cq: 08.35011788 (Khoa SĐH)

Điện thoại dđ: 0983210159

Fax: 08.38980740 Email: maimyduyen1959@yahoo.com.vn

II. Luận án tiến sĩ

– Mã số: 62 31 70 05
– Hướng nghiên cứu: Đờn ca Tài tử trong đời sống văn hóa cư dân Tây Nam Bộ
– Chuyên ngành: Văn hóa dân gian
– Người hướng dẫn: PGS Tô Vũ
– Thời gian bảo vệ: 06-8-2007
– Nơi bảo vệ: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

III. Hoạt động khoa học

3.1. Sách

60 năm Đề cương Văn hóa Việt Nam, viết chung, Viện Văn hóa Thông tin, 2004.

05 bài báo khoa học đăng trên tạp chí chuyên ngành. Tham dự nhiều hội thảo trong nước và quốc tế.

http://vicas.org.vn/fellow.aspx?sitepageid=587&id=38