Catégorie : HÌNH ẢNH XƯA VIET NAM

THANH HIỆP : Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp

23-08-2020 – 12:16 PM | Văn nghệ

(NLĐO) – Với góc nhìn đầy cảm xúc về đời sống, con người Việt Nam hơn 100 năm trước, loạt ảnh được in trong sách « Đông Dương xinh đẹp và kỳ vĩ » (Đông A Books) vừa ra mắt độc giả đã để lại nhiều thú vị cho người xem.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 1.

Các diễn viên của gánh hát tại Sài Gòn. Đặc trưng các tuồng thời kỳ này là hát nửa bội nửa kịch, lưu diễn từ Sài Gòn đến lục tỉnh miền Tây.

Một số người Pháp – trong đó có Pierre Dieulefils – từng dày công nghiên cứu, tìm hiểu nền văn hóa Việt Nam. Những bức ảnh của Pierre được chụp từ năm 1885 ghi lại đời sống, sinh hoạt người Việt trở thành nguồn tư liệu quý cho những nhà nghiên cứu về văn hóa, nghệ thuật, thời trang hiện nay.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 2.

Các thái giám triều Nguyễn. Qua vòng tuyển chọn, những thái giám nhí được đưa vào cung để một thái giám có thâm niên dạy những nghi thức khắt khe của cung đình

Pierre Dieulefils (1862 – 1937) đến từ vùng Bretagne – Pháp. Ông gia nhập quân đội năm 1883, sang Đông Dương lần đầu năm 1885. Hai năm sau, ông giải ngũ rồi trở về Pháp. Năm 1888, ông quay lại miền Bắc Việt Nam, rẽ sang làm nghệ sĩ nhiếp ảnh và xuất bản bưu ảnh chuyên nghiệp.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 3.

Đội thị vệ trong cung với lọng, quạt…

Năm 1905, Pierre Dieulefils đến Sài Gòn rồi sang Phnom Penh và Angkor – Campuchia. Năm 1909, ông tập hợp bộ ảnh về Đông Dương và xuất bản tập sách ảnh mang nhan đề « Indo-chine Pittoresque & Monumentale: Annam – Tonkin » (Đông Dương xinh đẹp và kỳ vĩ: Trung Kỳ – Bắc Kỳ). Tác phẩm đem lại cho ông huy chương vàng tại Đấu xảo quốc tế ở Bruxelles – Bỉ năm 1910. 

Năm 1913, Pierre Dieulefils về Pháp, dành phần lớn thời gian sáng tác thơ ca. Ông qua đời tại quê nhà Malestroit. 

Bộ sưu tập ảnh của Pierre Dieulefils là gia tài đồ sộ mang nhiều ý nghĩa cho công tác khảo cổ, nghiên cứu về đời sống văn hóa vùng miền, tập tục sinh hoạt, biểu diễn nghệ thuật của người Việt Nam hơn 100 năm trước.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 4.

Nhóm chiến binh dân tộc thiểu số ở miền Trung và miền Nam lúc bấy giờ.javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(2011351);}else{parent.admSspPageRg.draw(2011351);} https://api.dable.io/widgets/id/6XggQDXN/users/55898464.1598284819410?from=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe%2Fthu-vi-voi-hinh-anh-viet-nam-hon-100-nam-truoc-qua-goc-may-nha-nhiep-anh-phap-20200823083547929.htm&url=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe%2Fthu-vi-voi-hinh-anh-viet-nam-hon-100-nam-truoc-qua-goc-may-nha-nhiep-anh-phap-20200823083547929.htm&ref=https%3A%2F%2Fnld.com.vn%2Fvan-nghe.htm&cid=55898464.1598284819410&uid=55898464.1598284819410&site=nld.com.vn&id=dablewidget_6XggQDXN&category1=V%C4%83n%20ngh%E1%BB%87&ad_params=%7B%7D&item_id=20200823083547929&pixel_ratio=1&client_width=520&lang=en&is_top_win=1&top_win_accessible=1

Phần chú thích ảnh do dịch giả Lưu Đình Tuân chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Pháp, tham khảo thêm phần chú chữ Hán – Nôm của ông Claude Maitre, từng là giám đốc Viện Viễn Đông Bác cổ tại Hà Nội và nhiều nguồn tài liệu khác. Dịch giả Ngụy Hữu Tâm hiệu đính phần chú thích tiếng Đức.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 5.

Một góc hồ Gươm yên bình

Sách có 261 bức ảnh, được chụp ở 3 miền Bắc, Trung, Nam; chú thích bằng tiếng Việt, Pháp, Anh, Đức.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 6.

Nghi môn bằng đồng trước điện Thái Hòa, kinh thành Huế xưa. Thái Hòa là cung điện nằm trong khu vực Đại Nội, nơi đăng quang của 13 vua triều Nguyễn.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 7.

Một góc Nhà thờ Đức Bà xưa ở Sài Gòn. Khi khánh thành năm 1880, nhà thờ chưa có hai ngọn tháp. Năm 1895, nhà thờ xây thêm 2 tháp chuông với 6 chuông đồng lớn, trên đỉnh tháp có đính cây thánh giá.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 8.

Pierre Dieulefils (1862 – 1937)

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 9.

Bốn vị quan của triều đình ở Huế. Áo dài vương triều nhà Nguyễn ở thế kỷ XIX có hoa văn, kiểu dáng được quy định chặt chẽ.

Thú vị với hình ảnh Việt Nam hơn 100 năm trước qua góc máy nhà nhiếp ảnh Pháp - Ảnh 10.

Mặc áo dài, đội nón quai thao (trái) là phong cách thời trang phổ biến của phụ nữ miền Bắc cuối thế kỷ XIX. Phụ nữ nhà giàu thường mặc áo dài năm thân.

Thanh Hiệp (ảnh Pierre Dieulefils )

https://nld.com.vn/van-nghe/thu-vi-voi-hinh-anh-viet-nam-hon-100-nam-truoc-qua-goc-may-nha-nhiep-anh-phap-20200823083547929.htm

Les deux grandes cathédrales métropolitaines du Vietnam ont eu pour modèle architectural, la grande dame de Paris.

Cathédrale Saint-Joseph de Hanoï
Cathédrale Notre-Dame de Paris
Cathédrale Notre-Dame de Saïgon

Les deux grandes cathédrales métropolitaines du Vietnam ont eu pour modèle architectural, la grande dame de Paris.

Nhà thờ Saint Joseph ở Hanoi và nhà thờ Đức Bà ở Saigon đều lấy mẫu từ nhà thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris).

HUY ĐẶNG : SÀIGÒN CỦA TÔI

Giáng Sinh và Tết sắp đến, lại nhớ                                            

SÀIGÒN CỦA TÔI
                                        Sàigòn vẫn rất dễ thương                                                                     Cái tên dù lạ con đường vẫn quen
Tôi hay “viện dẫn” hai câu thơ của mình mỗi khi phải hồi âm một cánh thư xa nào đó, thường là câu hỏi “Sàigòn bây giờ ra sao?”Thật ra trong cảm nhận của tôi, Sàigòn vẫn thế. Bởi dù trải qua nhiêu bao biến cố thăng trầm, thì Sàigòn, « Hòn Ngọc Viễn Đông », thủ đô trong những trái tim miền Nam ngày nào vẫn không bao giờ thay đổi. Sàigòn của một thời tôi mới lớn, những “con đường tình ta đi” Duy Tân, Trần Quý Cáp, Tú Xương, Công Lý. Những chiều bát phố Lê Lợi, Tự Do. Những rạp cine. Món bánh tôm hẻm Casino (Sàigòn). Những xe bò viên Nguyễn Thiện Thuật. Bánh mì thịt trước chợ Trương Minh Giảng, gỏi đu đủ – khô bò – nước mía Viễn Đông (góc Lê Lợi – Pasteur)…

Sàigòn của tôi “sáng nắng chiều mưa”. Mưa như được lập trình sẵn. Hoặc chiều hoặc sáng, có khi… cùng giờ nên người Sàigòn có thể nhởn nhơ bát phố khi “cơn mưa qua”, rất ít khi mưa như… đòi nợ, điều này những năm gần đây hình như thay đổi, mưa dầm và mưa… mất trật tự, người Sàigòn vốn quen kiểu “xưa” chẳng biết đâu mà lần! Nắng Sàigòn không quá gắt. Có lẽ nhờ thế nên mới chợt mát chỉ qua màu áo lụa Hà Đông.
Sàigòn của tôi có những ngôi trường đi vào thơ và nhạc như Văn Khoa, Luật, Gia Long, Trưng Vương, những con đường địa chỉ báo như Lê Lai, Phạm Ngũ Lão… Hồn đất và hồn người quyện nhau hồn hậu, chân tình.
Sàigòn của tôi Quốc vương Cam-bốt từng du học, người Sàigòn chê hàng Thái, không thèm xài Colgate vì đã có kem Hynos “anh yêu em, anh yêu luôn kem” xịn hơn.
Sàigòn của tôi trẻ – luôn luôn trẻ. Không phải vì thiếu phố cổ hay người Sàigòn không thích “ra vẻ cụ” mà vì Sàigòn luôn luôn mới, hồn nhiên và dễ thương, không điệu đà, kệch cỡm. Sàigòn của tôi còn nhiều hơn thế…. Không diễn tả hết dù văn hóa cách mấy. Chỉ giản dị như lời hát “Sàigòn đẹp lắm! Sàigòn ơi! Sàigòn ơi!”

                                                                Đại lộ Lê Lợi
Không lớn lao gì, kỷ niệm chỉ chứa đầy ngăn cặp học trò. Sự ồn ào sống động, dễ thương của vùng đất và con người. Đi xa, cứ về đến cầu Sàigòn hay cầu Bình Điền là coi như đến nhà. Như bạn bè cùng trang lứa, tôi giữ Sàigòn như giữ chính cuộc đời mình. Khóc một ngày khi thương xá Tam Đa bị thiêu rụi. Thức một đêm khi Eden bị đập bỏ. Có thể thay vào sẽ là một tòa nhà đẹp hơn, nhưng Eden của ngày nào:                                “Qua hành lang Eden ghi kỷ niệm                                       Buổi chiều mưa hai đứa đứng bên thềm                                       Anh che cho em khỏi ướt tà áo tím                                       Anh quen rồi, không lạnh – lính mà em!” Thì không bao giờ còn nữa … 

                                             Một góc chợ Bến Thành, Sàigòn năm 1965.   Ảnh: Robert Gauthier. 
Hơn sáu mươi năm hãnh diện làm “dân Sàigòn”. Bỗng chợt giật mình tự hỏi, có khi nào người ta phù phép để Sàigòn biến mất không nhỉ? Có khi nào Vương Cung Thánh Đường, chợ Bến Thành, bưu điện Sàigòn, một sớm mai thức dậy người Sàigòn ngơ ngác hay tin sẽ trở thành trung tâm thương mại, cao ốc chọc trời… Ôi! Sàigòn của tôi !!

Tôi vẫn nói vui rằng mình giữ lại “Sàigòn xưa”. Từng tên đường, góc phố, giữ lại những buổi chiều hẹn hò: “Uống ly chanh đường, uống môi em ngọt” và giữ lại mãi mãi,những dấu yêu xưa! Và rồi lại buốt tim khi nghĩ đến một ngày nào “Sàigòn của tôi” sẽ chỉ còn là hoài niệm…. Vô tình ai đó sẽ tìm thấy trong những trang sách hằn dấu thời gian ở một hiệu sách cũ. Sàigòn ơi !

                                                         Nhà Văn hóa cuối đại lộ Lê Lợi 
Tôi gặp lại họ rất tình cờ, trong một… tiệm sách cũ, nơi thường lưu lại những gì mà ta còn nhớ hay đã quên. Những trang giấy đã không còn nguyên màu trắng. Những dòng chữ như cũng nhạt theo năm tháng. Nhưng hình ảnh, dù phôi pha, thì nụ cười, ánh mắt cũng gợi nhớ một thời ta đã sống. Thời mà tên tuổi họ trên môi người hâm mộ Nghệ thuật thứ bảy, và họ được gọi một cách trang trọng là tài tử minh tinh.

                                                                Đại lộ Nguyễn Huệ
Chưa xa lắm nhưng cũng đủ để quên những gì không muốn nhớ. Khi mà muốn xem phim người ta không thể làm gì khác hơn là đến rạp, và cứ có phim hay là rạp chật như nêm… Và rạp hát nào cũng treo đầy ảnh minh tinh tài tử, không phải Hồng Kông, Hàn Quốc như bây giờ mà toàn Việt Nam. Tôi say mê điện ảnh, dù chưa tới tuổi “đến rạp một mình” và yêu họ, dĩ nhiên.

                                                         Viện Bảo tàng trong Thảo Cầm Viên 
Dạo đó chưa có những chương trình giao lưu, tài tử điện ảnh, ca sĩ tân nhạc cũng chưa phải “chạy sô” như bây giờ. Họ coi nghệ thuật như cứu cánh của đam mê và cả cuộc sống thực tế, nghề tay trái hầu như không có.

                                             Khách sạn Continental Palace và nhà Văn hóa 
Chẳng ai nghe nói Thẩm Thúy Hằng phải đi… biểu diễn tân nhạc để kiếm thêm, cũng không thấy Kiều Chinh tham gia chương trình “đại nhạc hội”. Họ cũng chẳng đóng cùng lúc hai, ba phim như các diễn viên “đắt khách” bây giờ. Dù đó là những tên tuổi lớn của điện ảnh Sàigòn thuở ấy, những tên tuổi mà lứa tuổi 40, 50 hôm nay, nếu yêu điện ảnh khó mà quên được.

                                  Người dân nghỉ ngơi dưới bóng cây trong Thảo Cầm Viên. 
Một Kiều Chinh tuyệt vời trong “Hồi Chuông Thiên Mụ”, Thẩm Thúy Hằng với “Người Đẹp Bình Dương”, Kiều Nguyệt Nga – Thu Trang trong “Lục Vân Tiên”, Túy Phượng diễm kiều với vai Công chúa của “Thạch Sanh – Lý Thông”

                                                               Phía trước chợ Bến Thành. 
Tôi yêu nét thùy mị của Thu Trang, vẻ sắc sảo của Kiều Chinh, và nét đẹp duyên dáng Thẩm Thúy Hằng. Nam tài tử có La Thoại Tân, Anh Tứ, Lê Quỳnh, Anh Sơn, Đoàn Châu Mậu, Tâm Phan, Huy Cường, Trần Quang… Vân Hùng chuyên đóng kịch với kỳ nữ Kim Cương, thỉnh thoảng cũng “lên phim”. Rất nhiều, thời nào thì nghệ thuật cũng cần rất nhiều. Dù trong số họ không phải ai cũng đến được vinh quang, và để hoàn thành tác phẩm nghệ thuật, không chỉ có diễn viên chính.

                                               Đền Kỷ Niệm trong Thảo Cầm Viên Sàigòn. 

                                                  Con đường chính trong Thảo Cầm Viên
Tình cờ gặp lại họ trong tiệm sách cũ. Nơi mà quá khứ lẫn với hiện tại, nơi mà thời gian chừng như bất lực, tôi thấy chút vui pha lẫn ngậm ngùi khi bắt gặp Lê Hoàng Hoa thời “mới làm quen với máy quay”, một Lê Mộng Hoàng hơn ba mươi năm về trước vẫn nhăn nhó… như bây giờ. Nụ cười Kiều Chinh và ánh mắt Thu Trang vẫn còn đó…. 

                                                           Nhà Văn hóa cuối đại lộ Lê Lợi 
Một thời tôi đã lớn lên cùng với tên tuổi họ. Rồi tất cả bỗng như không còn, bỗng như chưa từng có. Người ta trôi theo nhịp sống bằng những cách khác nhau, và lưu giữ hay xóa đi dĩ vãng tùy thuộc mỗi người. Có điều chắc chắn rằng những gì đã có thì vẫn còn đâu đó, và ta sẽ gặp khi tình cờ một lúc nào đó đảo ngược được thời gian… Và… thời gian đã đảo ngược với tôi, trong một tiệm sách cũ… Tình cờ……!

                                           Quầy giải khát vỉa hẻ trên đường Gia Long 

                                                               Em bé bán mía ghim

                                              Ông lão đạp xích lô trên đường Gia Long. 

                                             Các em bé bán chổi lông gà ở đường Tự Do 

                       Quầy thuốc lá ở góc phố Lê Lợi – Phan Bội Châu cạnh chợ Bến Thành

Bên trong chợ Tôn Thất Đạm, anh chàng SVSQ Thủ Đức lang thang tìm hàng trong dịp nghỉ phép cuối tuần.

                                       Ngoài cổng khách sạn Catinat trên đường Tự Do 

                                                Thiếu nữ Sàigòn trong một quán cà phê 

                              Gánh hàng nem nướng ở góc đường Nguyễn Huệ – Ngô Đức Kế…. 

                                                      Đò ngang trên sông Sàigòn 

                                                           Những con đò trên bến 

                                                       Chiến hạm Mỹ trên sông Sàigòn 

                                                            Khu vực bến Bạch Đằng 

                                         Tòa Đại sứ Mỹ góc đường Hàm Nghi – Võ Di Nguy 

                                                     Khu chợ cũ trên đường Hàm Nghi 

                      Quán nhậu bình dân gần kho bạc góc đường Nguyễn Huệ – Ngô Đức Kế

Một tài liệu quý giá hình ảnh thật xưa, có giá trị lịch sử văn hoá Việt Nam

Một tài liệu quý giá – Thu thập công phu và hay quá !

 Nơi đây bấm vào mỗi tấm hình sẽ ra nhiều hình ảnh thật xưa, có giá trị lịch sử văn hóa Việt Nam tưởng không bao giờ được coi, mời vào:


http://www.flickr.com/photos/ 13476480@N07/sets/