Catégorie : HÁT XOAN

Đặng Hoành Loan : Hát múa Bỏ Bộ

Đặng Hoành Loan : Hát múa Bỏ Bộ

Dang Hoanh Loan Ajoutée le 11 déc. 2018 Chặng hát thứ ba trong đêm Hát Xoan Phú Thọ là chặng hát « Đi chơi bợm gái » (tức hát trao duyên). Các nghệ nhân Xoan đã tiếp thư lối hát múa Bỏ Bộ của nghệ thuật Ả Đào rồi Xoan hóa cho hợp với trình thức nghệ thuật Xoan trong chặng hát thứ ba này.

Châu Như Quỳnh : Vì sao di sản Hát Xoan Việt Nam trở thành đại diện của nhân loại?

Vì sao di sản Hát Xoan Việt Nam trở thành đại diện của nhân loại?

Dân trí Với hồ sơ Hát Xoan, Bộ Ngoại giao thông qua Ban Thư ký Uỷ ban Quốc gia UNESCO đã vận động thành công để UNESCO chấp nhận chuyển một di sản từ Danh sách Bảo vệ khẩn cấp sang Danh sách Đại diện của Nhân loại. Đây là điều chưa có tiền lệ vì theo qui định của UNESCO.

Ông Phạm Sanh Châu – Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam, Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ về các vấn đề UNESCO, công tác ngoại giao văn hóa – chia sẻ về sức mạnh của ngoại giao văn hóa (NGVH) tác động tới di sản Hát Xoan.

– Phóng viên: Cuối năm 2017, Việt Nam đã nhận được liên tiếp hai tin vui và Hát Xoan và Nghệ thuật Bài Chòi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Ông đánh giá gì về thành công này?

Ông Phạm Sanh Châu: Hát Xoan và Nghệ thuật Bài chòi của Việt Nam được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại thể hiện bản sắc văn hoá phong phú của các dân tộc Việt Nam, khẳng định chính sách tôn trọng sự đa dạng và không phân biệt đối xử trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá của chính phủ Việt Nam.

Nghệ thuật Bài chòi Trung bộ được vinh danh vừa làm cho nhân dân địa phương của các tỉnh duyên hải miền Trung tự hào về quê hương vừa góp phần phát triển du lịch địa phương nhất là tại phố cổ Hội An.

– UNESCO chấp nhận chuyển một di sản từ Danh sách Bảo vệ khẩn cấp sang Danh sách Đại diện của Nhân loại. Đây là điều chưa có tiền lệ, thưa ông?

Với hồ sơ Hát Xoan, Bộ Ngoại giao thông qua Ban Thư ký Uỷ ban Quốc gia UNESCO đã vận động thành công để UNESCO chấp nhận chuyển một di sản từ Danh sách Bảo vệ khẩn cấp sang Danh sách Đại diện của Nhân loại. Đây là điều chưa có tiền lệ vì theo qui định của UNESCO, hai danh sách này có giá trị như nhau.

Hát Xoan của Việt Nam được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (ảnh: TTXVN)
Hát Xoan của Việt Nam được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (ảnh: TTXVN)

Việc Việt Nam làm được điều này vừa chứng tỏ trên thực tế công tác bảo tồn di sản Hát Xoan của chính quyền và cộng đồng nhân dân Phú Thọ làm rất tốt, đã triển khai nhiều biện pháp cụ thể, cứu di sản khỏi tình trạng bị mai một biến mất. Mặt khác, điều này khẳng định một bước trưởng thành của ngoại giao đa phương khi Việt Nam triển khai “định hình và xây dựng luật chơi mới”, lấy kinh nghiệm thực tế để thay đổi qui định của UNESCO.

Kinh nghiệm của Việt Nam từ nay đã mở ra khả năng cho các di sản được chuyển từ danh sách này sang danh sách khác. Năm 2017, Việt Nam có hai di sản: một được công nhận mới và một được chuyển từ Danh sách Bảo vệ khẩn cấp sang , trong khi thông thường nước nhiều di sản như nước ta chỉ được xét một hồ sơ trong một lần xét hàng năm.

– NGVH trong năm 2017 hoạt động và phát huy tốt các thành tích đạt được kể từ khi trở thành trụ cột của nền ngoại giao hiện đại. Theo ông, có những dấu ấn nổi bật nào về công tác này trong năm qua?

Có ba nét nổi bật của công tác NGVH trong năm 2017. Thứ nhất, các hoạt động NGVH đóng góp vào thành công chung của Năm APEC 2017 thông qua các sự kiện văn hoá gắn với các cuộc họp, đặc biệt là Tuần lễ Cấp cao từ Logo Năm Apec đến trang phục của các nhà Lãnh đạo rồi món ăn, chương trình văn nghệ của đêm Gala, chương trình văn hoá của các phu nhân, phu quân, quà tặng cho lãnh đạo các cấp, trang trí đường phố, trang trí các phòng tiếp nguyên thủ bằng tranh của các hoạ sĩ đã thành danh, công viên tượng APEC, tem APEC… Mỗi thứ đều mang một thông điệp văn hoá riêng của dân tộc.

Thứ hai, các nội dung NGVH tại các diễn đàn ngày càng gắn chặt với nội dung chính trị. Với tư cách là thành viên Uỷ ban Di sản thế giới, khi thảo luận về vấn đề bảo tồn di sản Jerusalem hay ghi danh hồ sơ mới của các quốc gia,

Việt Nam phải nêu rõ quan điểm của mình vừa tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ lợi ích của Việt Nam trong quan hệ với các nước liên quan, vừa khuyến khích nỗ lực bảo tồn các di sản văn hoá của nhân loại vừa tránh chính trị hoá các diễn đàn văn hoá trong đó có UNESCO. Kinh nghiệm hoạt động ngoại giao đa phương tại các diễn đàn văn hoá đã được nâng một bước lớn và thể hiện rõ bản lĩnh ngoại giao Việt Nam.

Ông Phạm Sanh Châu từng là đại diện của Việt Nam ứng cử Tổng Giám đốc UNESCO
Ông Phạm Sanh Châu từng là đại diện của Việt Nam ứng cử Tổng Giám đốc UNESCO

Thứ ba, Chương trình NGVH và Mỹ thuật Việt Nam dưới sự bảo trợ của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh là điểm sáng mang tính đột phá. Chương trình đã tập hợp được hơn 100 bức tranh có chất lượng do các hoạ sĩ đóng góp tặng cho hàng chục cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài để quảng bá và tôn vinh hội hoạ và mỹ thuật Việt Nam. Chương trình tạo được tiếng vang lớn vừa giới thiệu ra thế giới các hoạ sĩ Việt Nam vừa làm đẹp hơn các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

– Năm 2017, Việt Nam tham gia ứng cử vị trí Tổng Giám đốc UNESCO và đã đánh giá cao khi lọt vào vòng 2. Là ứng cử viên, ông có thể chia sẻ những cảm xúc và trải nghiệm khi tham gia trực trực tiếp vào hành trình này?

Phải nói rằng, kể từ khi lập nước đến nay, đây là lần đầu tiên Việt Nam có cá nhân ứng cử vào vị trí lãnh đạo cao nhất của một tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc. Điều này thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và là quyết sách của Chính phủ từng bước đưa người Việt Nam ra ứng cử và làm việc tại các vị trí của các tổ chức quốc tế. Mặc dù ứng cử viên của ta không về đích cuối cùng, nhưng cuộc tranh cử đã hoàn thành các mục tiêu đề ra từ đầu.

Đó là cơ hội khẳng định mạnh mẽ thông điệp Việt Nam mong muốn đóng góp một cách có trách nhiệm vào việc chung của thế giới, đồng thời giới thiệu năng lực, phẩm chất của con người Việt Nam mong muốn và có khả năng đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo quan trọng nhất của các tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc. Quá trình tranh cử cũng thể hiện bản lĩnh đối ngoại vững vàng, tiến thoái hợp lý, đúng thời điểm, đóng góp có trách nhiệm vào việc gìn giữ các giá trị nhân văn cao cả vì hoà bình và vì con người của UNESCO.

Đây cũng là dịp để Việt Nam thúc đẩy và làm sâu sắc thêm quan hệ song phương với một số nước vì Ứng cử viên Việt Nam đã kết hợp việc tranh cử với việc trao đổi các biện pháp thúc đẩy quan hệ với một số nước ta chưa bao giờ cử đoàn sang mặc dù thiết lập quan hệ ngoại giao từ lâu.

Không chỉ giúp bạn bè quốc tế hiểu sâu sắc hơn về đất nước, con người và văn hoá Việt Nam, qua đợt này, đội ngũ cán bộ ngoại giao đa phương tham gia vận động của Việt Nam cũng trưởng thành hơn nhờ nhiều bài học kinh nghiệm giá trị từ việc làm hồ sơ đến kỹ năng thi viết, trả lời phỏng vấn và cách thức vận động.

– Xin cảm ơn ông và chúc ông cùng gia đình năm mới an khang – thịnh vượng!

Châu Như Quỳnh (ghi)

http://dantri.com.vn/van-hoa/vi-sao-di-san-hat-xoan-viet-nam-tro-thanh-dai-dien-cua-nhan-loai-20180217062620688.htm

Yến Anh : Hát xoan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

08/12/2017 10:09

(NLĐO) – Hát xoan là di sản đầu tiên trên thế giới có sự chuyển đổi đặc biệt từ Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp sang Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hát xoan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - Ảnh 1.

Trình diễn hát Xoan Phú Thọ

Vào 10 giờ 52 phút giờ địa phương (8 giờ 52 phút  giờ Việt Nam) ngày 8 – 12 , tại phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản hát xoan Phú Thọ đã chính thức được UNESCO đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Là di sản thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn, hát Xoan của tỉnh Phú Thọ bao gồm hát, múa, gõ trống và phách. Hát xoan gắn liền với việc thờ cúng Hùng Vương, một tín ngưỡng bắt nguồn từ việc thực hành thờ cúng tổ tiên của người Việt. Những người lưu giữ và thực hành hình thành nên bốn phường xoan, trong đó, trùm nam và nữ đóng vai trò quan trọng nhất: họ giữ gìn các bài hát, lựa chọn đệ tử, truyền dạy phong cách hát và các tiết mục và tổ chức thực hành. Họ cũng tích cực giới thiệu và giảng dạy hát xoan tại các phường xoan và trong các câu lạc bộ. Là một nghệ thuật trình diễn cộng đồng, hát xoan nuôi dưỡng sự hiểu biết văn hoá, sự gắn kết cộng đồng và tôn trọng lẫn nhau.

Hát xoan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - Ảnh 2.

Đoàn Việt Nam khi UNESCO công nhận hát xoan là Di sản Văn hoá phi vât thể của nhân loại

Thông thường, nghệ thuật hát xoan khi được trình diễn đầy đủ sẽ bao gồm ba chặng: Hát thờ (tưởng nhớ các Vua Hùng, các vị thần, những người có công với dân, với nước và tổ tiên của các dòng họ), hát nghi lễ (ca ngợi thiên nhiên, con người, đời sống sản xuất, sinh hoạt của cộng đồng), hát hội (bày tỏ khát vọng trong cuộc sống, tình yêu nam nữ với những làn điệu đậm chất trữ tình, vui nhộn, được thể hiện qua hình thức hát đối đáp giữa trai, gái làng sở tại và các đào, kép của phường xoan…).

Trước đó, với những giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo, ngày 24-11-2011, UNESCO đã chính thức ghi danh hát xoan vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của thế giới.

Yến Anh, ảnh Phạm Cao Quý

HÀ THU : UNESCO đưa hát xoan khỏi danh sách di sản văn hóa cần bảo vệ khẩn cấp

Thứ sáu, 8/12/2017 | 11:54 GMT+7

UNESCO đưa hát xoan khỏi danh sách di sản văn hóa cần bảo vệ khẩn cấp

Ủy ban liên Chính phủ của UNESCO nhận xét môn nghệ thuật của tỉnh Phú Thọ đã được khôi phục đáng kể trong vài năm qua.

Sáng 8/12, UNESCO tổ chức phiên họp tại Jeju, Hàn Quốc. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc đã đưa hát xoan Phú Thọ ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là lần đầu tiên UNESCO có hành động này.

Hát xoan được đưa ra khỏi Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ

UNESCO cho rằng hát xoan không còn cần được bảo vệ khẩn cấp nữa vì cộng đồng địa phương, Chính phủ đã khôi phục đáng kể khả năng tồn tại của loại hình này từ khi được đưa vào Danh sách Di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2011. UNESCO đánh giá dự án bảo vệ và phát huy hát xoan được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt từ năm 2013 đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ, phục hồi di sản.

Ngày nay, các phường xoan ở Phú Thọ có gần 200 thành viên ở độ tuổi trung bình là 35. Hơn 60 người kế nhiệm được đào tạo, trang bị đầy đủ các kỹ năng hát xoan. Số lượng thanh thiếu niên tham gia phát triển nhanh.

unesco-dua-hat-xoan-khoi-danh-sach-di-san-van-hoa-can-bao-ve-khn-cap

Nguyễn Thị Loan (phải) – Top 25 Hoa hậu Thế giới 2014 – học hát xoan cùng người dân Phú Thọ.

Hát xoan là môn nghệ thuật dân gian, kết hợp giữa hát, múa, chơi nhạc cụ, thường được biểu diễn dịp đầu năm mới ở Phú Thọ để bày tỏ lòng biết ơn các vị vua Hùng. Học viên hát xoan được chia thành các phường hát. Người đứng đầu mỗi phường – « trùm » – chọn đệ tử, truyền dạy bài, tổ chức hoạt động của phường.

Hát xoan được đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ của UNESCO năm 2011. Tỉnh Phú Thọ thực hiện đề án xin rút hát xoan khỏi danh sách này năm 2015.

Ngoài hát xoan, một số môn nghệ thuật truyền thống Việt Nam như nhã nhạc cung đình Huế, dân ca ví giặm, dân ca quan họ Bắc Ninh, ca trù, đờn ca tài tử Nam Bộ, bài chòi ở miền Trung được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại.

Hà Thu

Tố Uyên/VOV.VN : Hát Xoan được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể

Hát Xoan được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể

VOV.VN – Hát Xoan Phú Thọ được đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Vào hồi 10 giờ 52 phút giờ địa phương (8 giờ 52 phút giờ Việt Nam) ngày 8/12/2017, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản Hát Xoan Phú Thọ đã chính thức được UNESCO đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

hat xoan duoc cong nhan la di san van hoa phi vat the hinh 1
 Hát Xoan Phú Thọ, Việt Nam được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Là di sản thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn, Hát Xoan của tỉnh Phú Thọ bao gồm hát, múa, gõ trống và phách. Hát Xoan gắn liền với việc thờ cúng Hùng Vương, một tín ngưỡng bắt nguồn từ việc thực hành thờ cúng tổ tiên của người Việt.

Những người lưu giữ và thực hành hình thành nên bốn phường Xoan, trong đó, Trùm nam và nữ đóng vai trò quan trọng nhất: họ giữ gìn các bài hát, lựa chọn đệ tử, truyền dạy phong cách hát và các tiết mục và tổ chức thực hành. Họ cũng tích cực giới thiệu và giảng dạy Hát Xoan tại các phường Xoan và trong các câu lạc bộ.

Là một nghệ thuật trình diễn cộng đồng, Hát Xoan nuôi dưỡng sự hiểu biết văn hoá, sự gắn kết cộng đồng và tôn trọng lẫn nhau. Viện Âm nhạc Việt Nam đã sưu tầm được 31 bài Hát Xoan và nhờ sự nỗ lực của một số nghệ nhân, nhiều phường Xoan đã được thành lập. Có 33 câu lạc bộ Hát Xoan hiện đang sinh hoạt, các hội thảo được tổ chức để mở rộng kiến thức về Hát Xoan.

Những nghệ nhân lão luyện truyền dạy Hát Xoan thông qua truyền khẩu kết hợp với việc sử dụng các bài bản, ghi âm và ghi hình. Các nghệ nhân có kinh nghiệm cũng dạy Hát Xoan cho các thành viên của câu lạc bộ và cho giáo viên âm nhạc trong các trường học – những người sẽ truyền dạy kiến thức này cho các thành viên câu lạc bộ khác cũng như cho học sinh.

Theo kết quả Báo cáo định kỳ quốc gia (năm 2016) về tình trạng của Hát Xoan Phú Thọ, Việt Nam và theo đánh giá việc thực hiện kế hoạch bảo vệ di sản, Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể đã kết luận di sản Hát Xoan Phú Thọ đã không còn đáp ứng một hoặc nhiều tiêu chí của Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vì những lý do sau:

– Báo cáo về tình trạng của di sản chứng tỏ rằng Hát Xoan không còn cần được bảo vệ khẩn cấp nữa vì những nỗ lực gần đây của cộng đồng địa phương và Chính phủ đã khôi phục đáng kể khả năng tồn tại của nó kể từ khi được ghi danh tại Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2011. Ví dụ, năm 2009, bốn phường Xoan có khoảng 100 người hát và nhạc công hoạt động không thường xuyên, với hơn phân nửa là trên 60 tuổi. Ngày nay, các phường có gần 200 thành viên với độ tuổi trung bình là 35. Năm 2009, trong số 31 nghệ nhân cao tuổi nhất (tuổi từ 80 đến 104), chỉ có 7 người có khả năng trình diễn và truyền dạy các bài bản cổ của Hát Xoan. Ngày nay, tổng số 62 người kế nhiệm đã được đào tạo và đều được trang bị đầy đủ để dạy các bài bản của Hát Xoan. Số lượng thanh thiếu niên tham gia phát triển nhanh. Có thể đạt được một số kết quả bảo vệ tốt hơn thông qua sự phối kết hợp với các dự án quốc gia về phát triển bền vững. Tuy nhiên, một số thách thức vẫn còn tồn tại như sự đe dọa từ việc đồng nhất các buổi biểu diễn; những người trẻ tuổi vẫn rời bỏ làng nghề để tìm kiếm việc làm và học tập nên mất đi cơ hội để thực hành.

– Dự án bảo vệ và phát huy Hát Xoan Thủ tưởng Chính phủ Việt Nam phê duyệt đã thực hiện từ năm 2013 và sẽ được tiếp tục cho đến năm 2020, đã đóng một vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ và phục hồi di sản với sự hỗ trợ đầy đủ của cộng đồng. Các biện pháp bảo vệ kết hợp truyền dạy Hát Xoan, đào tạo về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể, phục hồi không gian cần thiết để thực hành di sản, sưu tập các tài liệu văn học trên thực tế và công bố cho các mục đích giáo dục và giới thiệu di sản trong trường học. Bốn phường của những người thực hành Hát Xoan đã có những đóng góp to lớn cho việc bảo vệ Hát Xoan từ những năm 1980 cho đến nay. Kiến thức và việc thực hành liên tục của họ đã giúp khôi phục loại hình nghệ thuật này.

– Các phường Xoan và cộng đồng, các học viên và các tổ chức có liên quan đã tham gia tích cực vào việc chuẩn bị Báo cáo định kỳ quốc gia, nhiệt tình tham gia vào các cuộc phỏng vấn, thảo luận và hội thảo. Hơn nữa, di sản này đã được kiểm kê rộng rãi với sự tham gia của cộng đồng từ năm 2012 đến năm 2015, với các thông tin được cập nhật hàng năm. Việc kiểm kê bài bản của Hát Xoan cũng được thực hiện bởi Viện Âm nhạc Việt Nam thuộc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

hat xoan duoc cong nhan la di san van hoa phi vat the hinh 2
Hát Xoan là một hình thức nghệ thuật trình diễn diễn cộng đồng.

Vì những lý do trên, Uỷ ban Liên Chính phủ đã ghi nhận đề nghị của Việt Nam về việc đưa Hát Xoan Phú Thọ, Việt Nam ra khỏi Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Cùng với đó, theo Uỷ ban Liên Chính phủ, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Hát Xoan Phú Thọ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đáp ứng những tiêu chí sau:

1. Những thực hành Xoan liên quan đến âm nhạc và ca hát như là một cách thờ cúng và bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị vua Hùng. Các học viên Xoan được tổ chức thành các phường hát, với người đứng đầu được gọi là “Trùm”, là người bảo tồn các bài hát, chọn đệ tử, truyền dạy bài bản, phong cách hát và tổ chức các hoạt động của phường. Hồ sơ đề cử thể hiện cách thức các cộng đồng đã đầu tư nhiều công sức vào việc phổ biến kiến thức và truyền dạy thực tiễn cho Hát Xoan đến một nhóm lớn những người lưu giữ mới, do đó xác nhận việc tăng cường hơn nữa chức năng xã hội của việc thực hành.

Là một hình thức nghệ thuật trình diễn diễn cộng đồng, Hát Xoan cung cấp cho cư dân tỉnh Phú Thọ cảm giác gắn kết, hòa hợp, tôn trọng lẫn nhau, thể hiện sự kế tục của di sản qua việc kết nối di sản sống với nhu cầu thực hành ngày nay. Truyền thống cũng được phản ánh qua thông điệp chính với câu tục ngữ phổ biến của Việt Nam “Uống nước, nhớ nguồn” – đó là điều Hát Xoan muốn truyền tải, đặc biệt đối với học viên trẻ tuổi. Không có yếu tố nào của Hát Xoan không tương thích với các văn kiện quốc tế về quyền con người hoặc cản trở sự phát triển bền vững.

2. Do di sản này đã trải qua thời kỳ mai một nghiêm trọng trong thế kỷ XX và đã được khôi phục thành công nhờ vào những nỗ lực đáng kể của cộng đồng địa phương và các bên liên quan khác, việc đưa Hát Xoan vào Danh sách Đại diện có thể là một ví dụ về một di sản được thực hành hiệu quả và tạo ra cảm hứng đối thoại với cộng đồng trên toàn thế giới về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể. Đây cũng là cơ hội để tôn vinh các nghệ nhân, khuyến khích họ truyền đạt kiến thức cho các thế hệ trẻ.

3.  Các nỗ lực được mô tả phải được xem xét trong khuôn khổ của dự án dài hạn về việc bảo vệ và phát huy Hát Xoan (2013-2020). Sự tồn tại của di sản này được đảm bảo bởi các cộng đồng, các nhóm và cá nhân liên quan thông qua các nghiên cứu và các nỗ lực nhằm phục hồi và truyền dạy, thu thập các bài bản Xoan, thành lập phường Xoan và tổ chức các câu lạc bộ Hát Xoan. Nhà nước và các cơ quan có thẩm quyền đã đầu tư khá nhiều vốn và nguồn nhân lực vào việc bảo vệ truyền thống. Các biện pháp bảo vệ được đề xuất là thực tế và khả thi, bao gồm: thành lập quỹ bảo vệ Xoan, hỗ trợ cho mỗi Hội Xoan, phục hồi không gian Xoan, tổ chức các các khoá tập huấn, các lễ hội có trình diễn Xoan, xuất bản sách, tài liệu về hát Xoan và xây dựng các chương trình truyền thông thường xuyên. Khảo sát về tính khả thi của di sản được thực hiện thường xuyên.

4. Quá trình xây dựng hồ sơ đề cử để miêu tả di sản trong Danh sách Đại diện đã được tiến hành với sự tham gia tích cực của cộng đồng trong bốn phường Xoan. Tiến hành tham vấn giữa các học viên và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, Cục Di sản văn hoá, Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy Di sản văn hoá Việt Nam và Viện Âm nhạc Việt Nam. Điều này đã được chứng minh thông qua việc cung cấp các văn bản đồng thuận từ các thành viên cộng đồng và các cán bộ quản lý văn hóa của địa phương.

5. Di sản này đã được đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia của Việt Nam năm 2012. Cùng với các cộng đồng liên quan, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã cập nhật việc kiểm kê Hát Xoan từ năm 2012 đến năm 2015.

Đây là lần đầu tiên Ủy ban Liên Chính phủ quyết định rút một di sản ra khỏi Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp để chuyển sang Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Dựa trên kinh nghiệm thu được trong quá trình xem xét của Uỷ ban về đề nghị này của Việt Nam, Ủy ban sẽ tiếp tục thảo luận về dự thảo hướng dẫn và xác định các thủ tục rõ ràng để rút một di sản ra khỏi danh sách và đưa một di sản từ danh sách này sang danh sách khác.

Bên cạnh việc ghi danh Hát Xoan Phú Thọ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Ủy ban Liên Chính phủ cũng lưu ý Việt Nam không chỉ thực hiện các biện pháp bảo vệ và phát huy di sản như trong Hồ sơ đề cử vào Danh sách đại diện mà cần tiếp tục hoàn thành việc thực hiện kế hoạch bảo vệ di sản như đã được đề cập trong Hồ sơ đề cử vào Danh sách khẩn cấp năm 2011 và Báo cáo định kỳ quốc gia năm 2016./.

Tố Uyên/VOV.VN

BẢN SA : Để hát Xoan lan tỏa trong đời sống văn hóa cộng đồng

18:36 ngày 08/10/2016

(PL&XH) – Đã gần 5 năm từ ngày kho tàng “Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp” của nhân loại chính thức có thêm một thành viên mới, đó là nghệ thuật hát Xoan (Phú Thọ, Việt Nam). Và trên con đường tạo sự lan tỏa của loại hình nghệ thuật độc đáo này rất cần sự chung tay của cả cộng đồng để hát Xoan sẽ tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, như loại hình nghệ thuật này đã song hành qua hàng nghìn năm phát triển xuyên suốt cùng chiều dài lịch sử dân tộc.

Đưa hát Xoan tới gần hơn với đời sống đương đại

Con đường đưa hát Xoan thực sự phát huy vai trò là Di sản Văn hóa phi vật thể của thế giới không thể tiếp tục nếu như không đưa hát Xoan tới gần với xã hội hiện tại. Một tiêu chí quan trọng của Di sản Văn hóa thế giới đó là di sản đó không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà nó còn phải đóng một vai trò quan trọng trong xã hội đương thời. Điều này có nghĩa là di sản không phải thứ để “đóng khung” trưng bày mà nó cần phải có sự kế thừa tiếp nối, khác với Di sản văn hóa vật thể, Di sản Văn hóa phi vật thể sẽ bị mai một, thậm chí biến mất vĩnh viễn nếu không được duy trì, phát huy. Ý thức được điều này nên trong quá trình bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xoan, tỉnh Phú Thọ đã chủ trương chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa cổ, đồng thời cũng đưa những làn điệu hát Xoan hòa nhập vào thế giới đương đại, để hát Xoan không những chỉ có ý nghĩa về lịch sử mà còn có cơ hội phát triển hơn. Ông Hoàng Dân Mạc, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh Phú Thọ đánh giá, hát Xoan là nét đẹp văn hóa của dân tộc Việt Nam nói chung, của tỉnh Phú Thọ nói riêng. Đây là Di sản văn hóa phi vật thể quan trọng cần được bảo vệ. Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể thì đó là niềm tự hào của Việt Nam nói chung và tỉnh Phú Thọ nói riêng. “Để bảo tồn và phát huy giá trị của hát Xoan, trong thời gian tới đây chúng tôi tiến hành phổ biến, quảng bá giới thiệu giá trị của hát Xoan với cộng đồng trong tỉnh, trong nước và với bạn bè quốc tế. Đồng hành với đó là việc tổ chức truyền dạy và phổ biến rộng rãi nghệ thuật hát Xoan. Các trường học, nhất là các trường phổ thông ở TP Việt Trì hiện nay đang dạy cho các cháu tiếp cận và hiểu được giá trị của hát Xoan. Các nghệ nhân của tỉnh Phú Thọ cũng đang tích cực tổ chức truyền dạy cho các thế hệ trẻ sau này”, ông Mạc khẳng định.

Trong quá trình khảo sát thực tế tại vùng Xoan Phú Thọ, các nhà khoa học trong và ngoài nước đều nhất trí với kế hoạch xây dựng hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận hát Xoan Phú Thọ là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Từ thực tế đang tồn tại ở vùng Xoan, các nhà khoa học đều đồng tình với việc chú trọng sưu tầm, nghiên cứu, hệ thống hóa, phân tích đánh giá giá trị các tư liệu liên quan đến hát Xoan, đồng thời thống nhất tiến hành công tác phục dựng hát Xoan theo đúng nghi thức cổ truyền của dân tộc. Đồng quan điểm về vấn đề phục dựng nghệ thuật hát Xoan, GS.TS Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam cho rằng, hát Xoan mang bản chất loại hình nghệ thuật dân gian, việc cải biên lời mới dựa trên cơ sở những làn điệu cũ sẽ làm cho hát Xoan mất đi tính nguyên gốc. Đề cập đến việc giữ gìn và bảo tồn nghệ thuật hát Xoan, GS.TS Tô Ngọc Thanh khẳng định: “Chúng ta cần đầu tư cho việc bảo tồn hát Xoan một cách tập trung, có trọng điểm. Cấp thiết nhất là việc tiến hành phục dựng lại những di tích gốc, tạo ra không gian biểu diễn cho hát Xoan. Cùng với đó và việc bổ sung kinh phí hoạt động cho các phường Xoan, các nghệ nhân duy trì sinh hoạt. Ngoài ra, việc đưa hát Xoan vào trường học và phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho các nghệ nhân hát Xoan để khuyến khích họ duy trì và phát triển nghệ thuật hát Xoan cũng là một biện pháp thiết thực”. Dưới góc độ nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Đặng Hoành Loan phân tích, Xoan là một hình thức âm nhạc cổ truyền rất cổ, kết hợp giữa văn hóa, lịch sử và nghệ thuật. Với những tiêu chí này, chúng ta có quyền hy vọng hát Xoan sẽ được cộng đồng quốc tế công nhận là di sản văn hóa. Tuy nhiên, nhạc sĩ Hoành Loan cũng đề xuất, điều quan trọng trước tiên khi hát Xoan được thế giới công nhận là Di sản cần được bảo vệ khẩn cấp thì chúng ta phải bảo vệ toàn vẹn về nghệ thuật, phương thức sinh hoạt cũng như lối hát Xoan. Nếu không bảo vệ được toàn vẹn, chúng ta sẽ để cho Xoan bị mất dần bản chất của nó. Sự bảo vệ toàn vẹn trong nhiều năm tới sẽ đưa hát Xoan đến được với đông đảo cộng đồng dân cư Phú Thọ cũng như cả nước và thế giới. Cũng theo nhà nghiên cứu, nhạc sĩ Đặng Hoành Loan, muốn để Xoan duy trì và phát triển thì phải khôi phục được cả 18 làng Xoan trước kia. Ngoài không gian đình làng, một trong những cái thiếu dẫn đến khó khăn trong quá trình phục hồi di sản văn hóa phi vật thể là chúng ta thiếu không gian văn hóa làng quê.

Trong tiến trình đề cử UNESCO công nhận hát Xoan là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, Bộ Ngoại giao đã đặc biệt quan tâm tới công tác vận động cho hồ sơ hát Xoan của tỉnh Phú Thọ. Trong đó, việc tổ chức chương trình đêm hát Xoan ngoại giao là hoạt động ngoại giao hữu hiệu, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế cũng như nhìn nhận hát Xoan là xứng đáng với các tiêu chí của UNESCO đề ra.

Việc đưa hát xoan tới gần hơn với đời sống đương đại sẽ giúp loại hình nghệ thuật độc đáo này của dân tộc được lưu tồn.     Ảnh tư liệu

Nỗ lực “tôn tạo” hát Xoan

Để hát Xoan thực sự trở thành nhịp cầu nối giữa văn hóa Việt Nam và văn hóa thế giới không thể không nhắc tới những nghệ nhân của điệu hát cổ truyền này. Nói đúng hơn chính họ đã góp phần đưa hát Xoan trở thành một Di sản mới của thế giới. Trong đó những câu chuyện về “tình Xoan” của người Phú Thọ chính là giá trị nhân văn sâu sắc nhất của Di sản văn hóa này.

Ông Nguyễn Văn Đọc, đã ngoài 80 tuổi, trùm phường Xoan Thét, từng là kỹ sư địa chất, năm 1990, ông về hưu và thấy phong trào hát Xoan ở quê hương có phần mai một, vì vậy ông đã đứng lên tập hợp những ông bà, trai gái biết hát Xoan thành một nhóm nhỏ. Cứ vào ngày mùng 3 tháng Giêng có tiệc làng thì nhóm hát Xoan của ông Đọc lại đem lời ca tiếng hát của mình ra phục vụ dân làng. Sau này, uy tín của ông trong làng được nâng cao, dân làng đề cử ông làm trùm phường Xoan Thét để truyền dạy cho thế hệ sau. Bà Nguyễn Thị Nhạn, vợ ông Đọc dù tuổi đã cao nhưng vẫn còn nhanh nhẹn, minh mẫn. Bà vẫn thường ngồi cạnh chồng mường tượng lại về chuyện tình của ông bà nên duyên, nên phận cũng là nhờ có hát Xoan. Trong hát Xoan có phần hát giao duyên trai gái, mỗi đêm diễn cùng nhau, cất lời hát trao duyên cũng chính là những năm tháng đáng nhớ trong cuộc đời chồng, vợ của họ. Tình yêu và tình Xoan đã cùng họ đi suốt cuộc đời. Câu chuyện tình từ hát Xoan cũng được ông Nguyễn Văn Vị, trùm phường Xoan Kim Đái luôn nhớ như in. Ông Vị đi du kích từ năm 15 tuổi. Bà Vũ Thị Thơ cũng đi cùng đợt với ông Vị. Mỗi đêm trăng sáng, khi những đội du kích tập hợp để họp và vui văn nghệ thì tiếng hát của ông Vị và bà Thơ lại được song ca trong những điệu Xoan mượt mà, sâu lắng tình quê hương. Xoan đã làm họ gần nhau hơn và kết tóc se duyên từ ngày ấy. Đến nay, tuổi đã ngấp nghé 80 nhưng mỗi chiều tà, ông Vị và bà Thơ lại quây quần bên manh chiếu cùng dạy Xoan cho các cháu nội ngoại.

Tuy nhiên, hiện nay do sự phát triển của đời sống xã hội nên hát Xoan bị ảnh hưởng không nhỏ. Nghệ nhân Nguyễn Thị Lịch ở làng Xoan An Thái, xã Phượng Lâu, TP Việt Trì trầm ngâm: Những năm đất nước còn kháng chiến, hát Xoan được người dân rất ưa chuộng, một phần vì ngày đó đình làng vẫn giữ được vẻ nguyên sơ, những loại hình nghệ thuật khác chưa phát triển, “món ăn tinh thần” của người Phú Thọ chủ yếu là hát Xoan. Nhưng đến ngày nay, kinh tế thị trường làm mai một phần nào nghệ thuật này và hướng khắc phục nghệ thuật Xoan gặp vô vàn khó khăn. Hiện nay, ở Phú Thọ cũng đang tồn lại nhiều loại hình dân ca như hát Ghẹo ở xã Tam Cường (Tam Nông) là hát giao duyên, trữ tình, có không gian rộng hơn, không bị ràng buộc như hát Xoan. Ngoài ra còn một số làn điệu dân ca như hát Ru, hát Ống (của người Mường), hát Cò lả, hát Xình ca, Vèo ca… cũng cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Trước vấn đề này tỉnh Phú Thọ đang có kế hoạch duy trì thường xuyên các CLB hát Xoan, đưa loại hình nghệ thuật này vào dạy ở các trường học. Tỉnh cũng đã nhiều lần tổ chức thành công “Tiếng hát Xoan toàn tỉnh”. Nghệ nhân Nguyễn Thị Lịch, trùm phường Xoan An Thái vẫn hy vọng vào thế hệ kế tiếp sẽ phát huy tốt truyền thống hát Xoan khi cho rằng, bản thân bà sẽ luôn có trách nhiệm truyền dạy hát Xoan cho các thế hệ con cháu. Hiện phường Xoan của bà đang tồn tại 4 – 5 thế hệ từ nhỏ nhất là các cháu lên 8 – 9 tuổi cho đến nghệ nhân cao niên nhất là gần 90 tuổi. Đối với nghệ nhân Lê Xuân Ngũ, trùm phường Xoan Phù Đức, khi được hỏi về quan điểm bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xoan đã bày tỏ: “Muốn duy trì nghệ thuật hát Xoan cho các thế hệ sau, các cấp lãnh đạo, cơ quan đoàn thể cần quan tâm hơn đến các phường Xoan cả về vật chất và tinh thần. Nên có định hướng trong việc truyền dạy hát Xoan cho các lớp thế hệ trẻ, đặc biệt là các cháu học sinh ngay từ trong trường học, để các cháu nắm bắt được và hiểu rõ tầm quan trọng của việc giữ gìn bảo tồn nghệ thuật hát Xoan”. Vậy là đằng sau vinh dự là cả một gánh nặng cần lưu giữ, truyền dạy để nghệ thuật Xoan xứng đáng với niềm kỳ vọng của UNESCO. Đầu tư có trọng điểm, truyền dạy và phổ biến rộng rãi cho thế hệ trẻ là những biện pháp thiết thực trong việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát Xoan để loại hình nghệ thuật hết sức đặc sắc của dân tộc Việt sẽ vẫn tiếp tục phát huy những giá trị nhân văn vốn có của mình.

Bản Sa

http://phapluatxahoi.vn/giai-tri/de-hat-xoan-lan-toa-trong-doi-song-van-hoa-cong-dong-119801

ĐẶNG HOÀNH LOAN : Tổng tập nghiên cứu về Hát Xoan Phú Thọ, Viện âm nhạc, 2017

HÁT XOAN.jpgHAT XOAN 3.jpgHAT XOAN 2.jpg

L’image contient peut-être : texte
Aucun texte alternatif disponible.
Aucun texte alternatif disponible.
Minhchau a ajouté 3 photos.

« Đàn bà xấu không có quà », nhưng đàn bà già vưỡn được nhận quà!
Thời buổi văn hóa đọc xuống xề, bỏ đói các con mọt sách thì xuất bản được cuốn sách nghiên cứu hay lý luận phê bình đúng là kỳ tích. Cám ơn nhạc sĩ Đặng Hoành Loan về món quà khủng gần 1500 trang khổ lớn ném vỡ đầu này. Chúc mừng các nhà nghiên cứu Đặng Hoành Loan Bùi Trọng Hiền Huong Pham Minh Thuy Tien Nguyen…, và tự chúc mừng cả tôi đã từng « cày » với Xoan để góp mặt trong cuốn sách này.
Lại thấy buồn cho 2 tập bản thảo xếp xó nhiều năm nay và tập bản thảo thứ 3 dở dang vì lòng đã nguội.

 

Người hùng tí hon | tập 3: bất ngờ với Tú Thanh 6 tuổi hát xoan hay hơn người lớn

Người hùng tí hon | tập 3: bất ngờ với Tú Thanh 6 tuổi hát xoan hay hơn người lớn

Ajoutée le 8 août 2016

Người hùng tí hon tập 3, hai tài năng nhí Tú Thanh và Bảo An trong đội Xuân Thảo, Đình Lộc đã khiến khán giả vô cùng ngạc nhiên khi trình diễn những thể loại hát xoan và cải lương.

Người hùng tí hon là chương trình tìm kiếm tài năng dành cho trẻ em từ 4 -13 tuổi trong các lĩnh vực ca hát, khiêu vũ và biểu diễn tài năng nhằm đánh thức khả năng tiềm ẩn bên trong những Người Hùng Tí Hon.

Nhấn subscribe để theo dõi kênh và các video clip nóng nhất tại địa chỉ: http://www.youtube.com/Nguoihungtihon…

Hoặc theo dõi tại Fanpage:
https://www.facebook.com/NguoiHungTiHon/

Xoan singing of Phú Thọ Province, Viet Nam

Xoan singing of Phú Thọ Province, Viet Nam

Mise en ligne le 21 nov. 2011

UNESCO: List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding – 2011
URL: http://www.unesco.org/culture/ich/USL…
Description: Xoan singing is practised in Phú Thọ Province, Viet Nam, in the first two months of the lunar year. Xoan guilds traditionally performed in sacred spaces such as temples, shrines and communal houses for the spring festivals. Xoan singing is accompanied by dancing and musical instruments such as clappers and a variety of drums. Knowledge, customs and techniques for singing, playing and dancing are traditionally transmitted orally by the guild leader. In recent years the singing has been taken up by clubs and other performing groups.
Country(ies): Viet Nam
© Vietnamese Institute for Musicology, Vietnam
Duration: 00:09:59 – Support: DVD (0053800013)