Catégorie : DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ

Minh Hoà : Để các di sản văn hóa phi vật thể không bị mai một

20:00 | 23/07/2016

“Nhiều di sản văn hóa phi vật thể kén người kế thừa, kén cả người thưởng thức. Nhưng không vì thế mà chúng ta để cho các loại hình đó mai một hay phát triển biến dạng”

Sơn mài dấu ấn hội họa Việt
Hát bả trạo trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Đó là trăn trở của giáo sư Ngô Đức Thịnh – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam, người dành tâm huyết cả đời nghiên cứu văn hóa Việt Nam. Ông luôn đau đáu một nỗi niềm trước thực trạng những di sản văn hóa phi vật thể của đất nước đang đứng trước nguy cơ mai một.

Mặt trái của phát triển

Theo GS. Ngô Đức Thịnh, không riêng Việt Nam, ở các nước phát triển như châu Âu, trong thời kỳ công nghiệp phát triển, văn hóa cũng bị tàn phá ghê gớm. Nguyên nhân chính là do kinh tế, xã hội thay đổi quá nhanh. Khi mất đi cơ sở xã hội, các loại hình nghệ thuật – các di sản phi vật thể dần bị lung lay. Ở Việt Nam đã hiển hiện thực trạng nhiều sân khấu truyền thống không còn duy trì được vị thế như trước đây hoặc phát triển theo chiều hướng không tích cực.

Thanh Đồng Hoàng Gia Bổn đang thực hành nghi lễ Hầu đồng trong tín ngưỡng thỡ Mẫu – một di sản phi vật thể được phục hồi và phát triển khá rầm rộ. (Ảnh: MH).

Thật vậy, nhìn lại hành trình di sản của Việt Nam, có thể nhận thấy, trong thời kỳ chiến tranh, thời kỳ bao cấp, nhiều loại hình nghệ thuật đã nay đã được phục hồi lại, nhưng không được như nguyên bản. Đơn cử như di sản Đờn ca tài tử ở miền Nam, trước đây rất phát triển. Sau mỗi vụ mùa, nhiều gia đình đã mời các ban Đờn ca tài tử đến biểu diễn, trở thành không gian sinh hoạt văn hóa đặc sắc của người dân. Đến nay, dù đã được UNESCO công nhận, loại hình này đã phát triển trở lại nhưng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế.

Ở miền Bắc, theo GS. Ngô Đức Thịnh, may mắn nhất chính là loại hình ca trù. Có thể nói, trong quá khứ, di sản này từng rất phát triển, từ trong cung đình ra đến các tầng lớp dân gian. Thế nhưng, chiến tranh đã làm cho loại hình này gần như bị biến mất. Số nghệ nhân hát ca trù đã nằm trong báo động đỏ khi kiếm nhiều làng mới tìm được người ca, còn người cầm trống thì có khi cả vùng mới có lấy một người.

Trong số những di sản văn hóa phi vật thể, không thể không kể đến loại hình hát chầu văn. Từng bị coi là mê tín dị đoan, sức sống mãnh liệt của chầu văn trong đời sống dân gian, trong cộng đồng đã khiến loại hình này tồn tại và hưng thịnh trở lại và sắp trở thành di sản được thế giới công nhận. Mặc dù vậy, theo giáo sư Thịnh, sự phát triển của hát chầu văn có thể bị biến dạng, cần được theo sát và uốn nắn.

Truyền dạy – giải pháp bền vững

Di sản văn hóa phi vật thể tiềm ẩn trong con người – trong nghệ nhân, trong môi trường thực hành. Vì vậy, bảo vệ văn hóa phi vật thể là bảo vệ con người, đặc biệt là nghệ nhân. Và phải có môi trường để văn hóa phi vật thể – nghệ nhân bộc lộ ra.

Ngày nay, lễ hội được tạo dựng và phát triển mạnh mẽ chính là nơi để các nghệ nhân bộc lộ tài năng. Chúng ta tôn vinh các nghệ nhân chính là cách giữ gìn văn hóa phi vật thể. Thế nhưng, theo GS. Ngô Đức Thịnh, các nghệ nhân nên cần được tạo điều kiện để truyền dạy các loại hình văn hóa phi vật thể mà họ sở hữu, lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác. Có như vậy, sự phát triển của xã hội nói chung và việc bảo vệ văn hóa phi vật thể nói riêng mới vững bền.

Theo GS. Ngô Đức Thịnh, một số loại hình tuy không mất đi nhưng rất kén người truyền dạy và kén cả người thưởng thức, có nguy cơ mai một cao như Ca trù, hát Xoan. Nhiệm vụ của chúng ta lúc này là nếu không thể giúp những loại hình này phát triển mạnh thì cũng cần có giải pháp để giữ cho nguyên vẹn. Còn những loại hình nào đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo quần chúng thì nên phát triển bởi chúng ta cần tôn trọng chủ thể văn hóa.

Ở các nước như Nhật Bản và Hàn Quốc, chế độ đãi ngộ dành cho nghệ nhân rất tốt như hưởng trợ cấp cao, khám chữa bệnh, đi lại… miễn phí. Các nghệ nhân được gọi là báu vật sống của xã hội. Ở các nước phương Tây, nghệ nhân thường được tạo điều kiện, tạo môi trường tốt đã để thể hiện mình, mài giũa nghề, có thu nhập, có môi trường phát triển.

Trước những thực trạng và nguy cơ mà các loại hình văn hóa phi vật thể Việt Nam đang phải đối mặt, theo GS. Ngô Đức Thịnh, để bảo vệ và phát triển bền vững các loại hình văn hóa này, cần có sự kết hợp đồng thời nhiều giải pháp, từ nhiều khía cạnh. Chẳng hạn như những di sản bị đứt quãng thì phải khôi phục lại cho hoàn chỉnh và hình thành những sinh hoạt cộng đồng để gắn kết và duy trì truyền thống.

Trước mắt cần làm tốt công tác về tinh thần. Nhà nước tiếp tục tôn vinh nghệ nhân, khuyến khích nền tảng văn hóa gia đình, niềm tự hào trong gia đình và họ tộc, tạo điều kiện cho các nghệ nhân truyền thụ di sản văn hóa cho thế hệ sau. Thứ hai là có chính sách, giải pháp hỗ trợ những nghệ nhân gặp khó khăn, tạo môi trường cho các nghệ nhân phát triển, để họ chuyên tâm làm phong phú văn hóa cộng đồng.

Và, xa hơn nữa là phải làm sao cho người dân có thể khai thác những giá trị di sản đó để phục vụ đời sống thì mới gìn giữ và phát huy di sản đó lâu dài và bền vững.

Nghi lễ và trò chơi Kéo co là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Ngày 2/12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 10 của UNESCO …
Ca Huế trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là loại hình …
Về nguồn – trải nghiệm cùng di sản văn hóa phi vật thể ở Hà Nội Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội vừa phát động chương trình « Về nguồn – Trải nghiệm cùng di sản văn hóa …

Minh Hòa ghi

http://baoquocte.vn/de-cac-di-san-van-hoa-phi-vat-the-khong-bi-mai-mot-33147.html

http://baoquocte.vn/de-cac-di-san-van-hoa-phi-vat-the-khong-bi-mai-mot-33147.html


Để các di sản văn hóa phi vật thể không bị mai một

Anh Bảo : Di sản Việt nhìn từ năm 2017: Sức ép từ… danh hiệu

Di sản Việt nhìn từ năm 2017: Sức ép từ… danh hiệu

Mốc son của di sản Việt Nam trong năm 2017 nằm ở việc chúng ta sở hữu thêm 2 danh hiệu cấp thế giới từ UNESCO. Thế nhưng, danh hiệu cũng chính là câu chuyện đang tạo ra nhiều sức ép với ngành quản lý và các chuyên gia văn hóa.

1. Ngày 8/12, trong phiên họp tại Jeju (Hàn Quốc), UNESCO chính thức công nhận thêm 2 hồ sơ của Việt Nam để xếp vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại: Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ và hát xoan Phú Thọ.
Trong 2 di sản ấy, hát xoan Phú Thọ là trường hợp thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận. Bởi, 6 năm trước đó, hát xoan Phú Thọ đã từng được UNESCO công nhận là « Di sản Văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp ». Và, đây là Di sản văn hóa phi vật thể đầu tiên ở Việt Nam, (cũng là đầu tiên trên thế giới) được UNESCO đưa khỏi danh sách cần bảo vệ khẩn cấp; đồng thời là trường hợp duy nhất trong lịch sử không phải xếp hàng theo lộ trình để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Như lời các chuyên gia, trường hợp của hát xoan là « một màn bứt phá ngoạn mục », với những nỗ lực đặc biệt của tỉnh Phú Thọ để bảo tồn và tìm hướng phát huy giá trị của nó. Quan trọng hơn, đó là một điểm sáng trong câu chuyện « hậu di sản » – khi mà chúng ta từng nói rất nhiều về việc các di sản dễ bị… bỏ rơi hoặc « khai thác » bừa bãi sau khi được vinh danh.
Thoát khỏi tình trạng « cần bảo vệ khẩn cấp », hát xoan Phú Thọ
là một điểm sáng trong câu chuyện « hậu di sản »
 
Thế nhưng, ngược lại, thành công của hát xoan cũng tạo ra sức ép khá lớn với vịnh Hạ Long và ca trù, 2 di sản thế giới còn đang trong tình trạng đáng lo ngại.
Cụ thể, kể từ năm 2009, vịnh Hạ Long đã được UNESCO đưa vào danh sách khuyến nghị và yêu cầu giải trình thường xuyên về những hoạt động ảnh hưởng tới tính nguyên trạng của di sản, đặc biệt là việc lấn biển xây đô thị và khai thác than. Và, dù rất nhiều biện pháp bảo tồn đã được tỉnh Quảng Ninh triển khai, vịnh Hạ Long đến nay vẫn chưa được UNESCO rút tên khỏi danh sách khuyến nghị.
Còn với ca trù, ngay từ năm 2009, di sản này cũng từng được UNESCO xếp vào danh sách « cần bảo vệ khẩn cấp » như trường hợp hát xoan. Nhưng, cho đến thời điểm này, sau 8 năm, chúng ta vẫn chưa có một đề án bảo tồn cấp quốc gia cho ca trù – điều kiện tiên quyết để nuôi hy vọng tới một ngày, ca trù « nối gót » hát xoan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Như chia sẻ của TS Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản Quốc gia, khó khăn nhất trong việc bảo tồn ca trù nằm ở chỗ địa bàn của di sản này trải khắp 14 tỉnh, thành phố. Và ở mỗi tỉnh, thực trạng của ca trù lại có những diễn biến hết sức phức tạp và rắc rối. Bởi thế, không dễ gì để loại hình này có thể được đưa ra khỏi tình trạng « cần bảo vệ khẩn cấp » trong một sớm một chiều.
2. Ở cấp « quốc nội », trong năm 2017, Bộ VH,TT&DL đã phải mở hẳn một chiến dịch « dẹp loạn danh hiệu ». Cụ thể, vào tháng 3, công văn số 923 của Bộ đã khẳng định: việc một số tổ chức đứng ra vinh danh (hoặc cấp bằng) về Cây di sản, Việt Nam Linh thiêng cổ tự, Nghệ nhân văn hóa dân gian hay Hệ thống đền đạt chuần đền thờ Tam, Tứ phủ… là trái thẩm quyền. Các tổ chức xã hội liên quan tới những danh hiệu này được yêu cầu chấm dứt tôn vinh, hoặc cấp các danh hiệu loại này.
Tiếp đó, vào tháng 9, sau một số phản ứng từ các tổ chức, Bộ VH,TT&DL tiếp tục có kiến nghị Thủ tướng Chính Phủ xem xét chỉ đạo việc « công nhận, tôn vinh, vinh danh trái quy định của pháp luật ».
Thẳng thắn, bỏ qua những tranh cãi, việc « dẹp loạn danh hiệu » của ngành quản lý là điều được dư luận hưởng ứng và hoan nghênh. Câu chuyện « loạn danh hiệu » ấy bắt nguồn từ thực tế: một số tổ chức xã hội, hiệp hội đã cố tình trao tặng các danh hiệu theo kiểu « tự phát » để trục lợi. Điển hình, năm 2015, nhiều nghệ nhân hoặc doanh nghiệp bất ngờ nhận được một công ty truyền thông »mượn danh » một hiệp hội gửi lời mời dự lễ vinh danh « Nghệ nhân văn hóa dân gian ». Điều kiện đưa ra: họ sẽ được trao bằng chứng nhận cho danh hiệu này nếu… đóng kinh phí từ 30 triệu đồng đến 1 tỷ đồng.
Thế nhưng, bên cạnh sự tích cực của văn bản, nhiều ý kiến cũng tỏ ra băn khoăn về việc hiệu ứng mà nó sẽ mang lại.
Đơn cử, với danh hiệu « cây di sản », đơn vị trao tặng danh hiệu này là VACNE (Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam) khẳng định: Đây là sáng kiến để kêu gọi cộng đồng cùng bảo vệ những cây cổ thụ hoặc các loại cây quý, hiếm trong đời sống hàng ngày. Việc thẩm định giá trị và các giải pháp bảo tồn chuyên môn được VACNE thực hiện một cách tự nguyện và chưa bao giờ thu phí.
Tương tự, với gần 600 danh hiệu Nghệ nhân Dân gian từng trao tặng trong 17 năm qua, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cũng không hề thu tiền mà chỉ…tặng cho các cụ nghệ nhân từ 600 ngàn đồng – 1,2 triệu đồng trong mỗi lần vinh danh (tùy theo số tiền kêu gọi từ nguồn xã hội hóa). Lưu ý là danh hiệu này do Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trao hoàn toàn không nằm trong danh sách bị kiến nghị « dẹp bỏ » kể trên.
Bởi thế, dù tích cực, việc quản lý chấn chỉnh tình trạng « loạn danh hiệu » cũng là một bài toán khó và cần được bàn thảo kỹ để tránh tình trạng lẫn lộn vàng thau…
Anh Bảo
Theo thethaovanhoa.vn

HÀ THU : UNESCO đưa hát xoan khỏi danh sách di sản văn hóa cần bảo vệ khẩn cấp

Thứ sáu, 8/12/2017 | 11:54 GMT+7

UNESCO đưa hát xoan khỏi danh sách di sản văn hóa cần bảo vệ khẩn cấp

Ủy ban liên Chính phủ của UNESCO nhận xét môn nghệ thuật của tỉnh Phú Thọ đã được khôi phục đáng kể trong vài năm qua.

Sáng 8/12, UNESCO tổ chức phiên họp tại Jeju, Hàn Quốc. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc đã đưa hát xoan Phú Thọ ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là lần đầu tiên UNESCO có hành động này.

Hát xoan được đưa ra khỏi Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ

UNESCO cho rằng hát xoan không còn cần được bảo vệ khẩn cấp nữa vì cộng đồng địa phương, Chính phủ đã khôi phục đáng kể khả năng tồn tại của loại hình này từ khi được đưa vào Danh sách Di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2011. UNESCO đánh giá dự án bảo vệ và phát huy hát xoan được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt từ năm 2013 đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ, phục hồi di sản.

Ngày nay, các phường xoan ở Phú Thọ có gần 200 thành viên ở độ tuổi trung bình là 35. Hơn 60 người kế nhiệm được đào tạo, trang bị đầy đủ các kỹ năng hát xoan. Số lượng thanh thiếu niên tham gia phát triển nhanh.

unesco-dua-hat-xoan-khoi-danh-sach-di-san-van-hoa-can-bao-ve-khn-cap

Nguyễn Thị Loan (phải) – Top 25 Hoa hậu Thế giới 2014 – học hát xoan cùng người dân Phú Thọ.

Hát xoan là môn nghệ thuật dân gian, kết hợp giữa hát, múa, chơi nhạc cụ, thường được biểu diễn dịp đầu năm mới ở Phú Thọ để bày tỏ lòng biết ơn các vị vua Hùng. Học viên hát xoan được chia thành các phường hát. Người đứng đầu mỗi phường – « trùm » – chọn đệ tử, truyền dạy bài, tổ chức hoạt động của phường.

Hát xoan được đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ của UNESCO năm 2011. Tỉnh Phú Thọ thực hiện đề án xin rút hát xoan khỏi danh sách này năm 2015.

Ngoài hát xoan, một số môn nghệ thuật truyền thống Việt Nam như nhã nhạc cung đình Huế, dân ca ví giặm, dân ca quan họ Bắc Ninh, ca trù, đờn ca tài tử Nam Bộ, bài chòi ở miền Trung được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại.

Hà Thu

Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

T.KThứ sáu, ngày 08/12/2017 06:00 GMT+7

Nghệ thuật Bài Chòi ở Bình Định. Ảnh: Dân trí

VTV.vn – Hồ sơ “Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam” đã đáp ứng được 5 tiêu chí để được công nhận là Di sản phi vật thể đại diện của nhân loại.

Vào lúc 17h10 (theo giờ Hàn Quốc) tức 15h10 giờ Việt Nam, ngày 7/12/2017, tại đảo Jeju, Hàn Quốc, Kỳ họp của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước UNESCO 2003 về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 đã nhất trí ghi danh hồ sơ « Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam » là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian truyền thống đặc sắc của người dân các tỉnh Trung bộ Việt Nam bao gồm các loại hình âm nhạc, thơ, diễn xuất sân khấu, hội họa, văn học… được biểu đạt dưới hình thức hội chơi Bài Chòi và trình diễn Bài Chòi. Đây là hoạt động văn hóa quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật, thể hiện tình yêu quê hương đất nước và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc, công tác chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng của cộng đồng, chính quyền các địa phương có di sản, sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, sự hợp tác quốc tế chặt chẽ giữa Ủy ban Quốc gia UNESCO của Việt Nam và UNESCO cùng các nước trong Ủy ban Công ước 2003, hồ sơ Bài Chòi của Việt Nam đã vượt qua sự đánh giá khắt khe của các cơ quan chuyên môn của UNESCO, đáp ứng được 5 tiêu chí để được công nhận là Di sản phi vật thể đại diện của nhân loại.

Việc ghi danh này có ý nghĩa to lớn, khẳng định bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng của dân tộc Việt Nam, cam kết của Việt Nam đối với công tác bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa của nhân loại, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, gắn kết cộng đồng, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu cao đẹp của UNESCO.

Sáng 8/12/2017, Kỳ họp sẽ xem xét việc đưa hồ sơ « Hát Xoan Phú Thọ » của Việt Nam ra khỏi danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và chuyển sang danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bài chòi - Trò diễn xướng dân gian đầy sáng tạo ở miền Trung Bài chòi – Trò diễn xướng dân gian đầy sáng tạo ở miền Trung

VTV.vn – Qua bao thăng trầm nhưng Bài chòi vẫn được lưu truyền trong dân gian và đang có xu hướng phát triển mạnh ở một số vùng như Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa.

http://vtv.vn/trong-nuoc/nghe-thuat-bai-choi-duoc-cong-nhan-la-di-san-van-hoa-phi-vat-the-dai-dien-cua-nhan-loai-20171207232858392.htm

Nghệ thuật Bài Chòi trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Nghệ thuật Bài Chòi trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Di sản Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Vào lúc 15 giờ 15 (giờ Việt Nam) ngày 7- 12, tại Phiên họp Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam đáp ứng những tiêu chí sau để đăng ký vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Cụ thể, nghệ thuật Bài Chòi là một hoạt động văn hóa quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật của cộng đồng. Các câu chuyện trong Bài Chòi là những bài học đạo đức, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự gắn kết cộng đồng và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân.

Hồ sơ đề cử đã chỉ ra được vai trò quan trọng của người lưu giữ di sản. Là một di sản của cộng đồng, việc truyền dạy Bài Chòi diễn ra chủ yếu trong gia đình, làng xóm, hội, câu lạc bộ và trường học. Việc thực hành di sản Nghệ thuật Bài Chòi thúc đẩy sự bình đẳng về giới tính cũng như sự tôn trọng lẫn nhau giữa các cộng đồng. Việc ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi khuyến khích đối thoại giữa các cộng đồng, các nhóm người và cá nhân; tạo cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm giữa những người thực hành, qua đó làm phong phú kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc thực hành các hình thức nghệ thuật…

Hồ sơ đã mô tả chi tiết, rõ ràng những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại để bảo vệ di sản và đảm bảo sự tồn tại của các cộng đồng, các nhóm người và các câu lạc bộ với sự hỗ trợ của Chính phủ. Những nỗ lực này bao gồm việc tổ chức các hội Bài Chòi, trình diễn và giảng dạy bài bản và kỹ năng ca hát, cũng như kỹ thuật trình diễn, phương pháp làm thẻ bài và các kỹ năng chơi Bài Chòi.

Việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Nguồn: SGGP

http://voh.com.vn/van-hoa-giai-tri/nghe-thuat-bai-choi-tro-thanh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-cua-nhan-loai-255509.html

Bài Chòi được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại

Bài Chòi được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại

authorDũ Tuấn Thứ Sáu, ngày 08/12/2017 07:00 AM (GMT+7)

(Dân Việt) Chiều 7.12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Hàn Quốc, di sản Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

   

Bài Chòi – Trò diễn xướng dân gian đặc sắc

Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam là loại hình nghệ thuật đa dạng kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học. Bài Chòi có hai hình thức chính: « Chơi Bài Chòi » và « Trình diễn Bài Chòi ». Chơi Bài Chòi liên quan đến một trò chơi thẻ bài trong chòi tre vào Tết Nguyên đán. Trong các buổi trình diễn của Bài Chòi, anh chị Hiệu biểu diễn trên chiếu cói, hoặc di chuyển từ nơi này đến nơi khác hoặc trong những dịp riêng tư của các gia đình.

Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa và giải trí trong cộng đồng làng xã. Người trình diễn và gia đình họ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các hình thức thực hành bằng cách giảng dạy các bài bản, kỹ năng ca hát, kỹ thuật trình diễn và phương pháp làm thẻ bài cho các thế hệ trẻ. Hầu hết, nghệ nhân đều được học kỹ năng, kỹ thuật hô, hát Bài Chòi trong gia đình, chủ yếu thông qua truyền miệng. Tuy nhiên, một số nghệ nhân Bài Chòi ngày nay cũng truyền dạy kiến thức và kỹ năng trong các hội, các câu lạc bộ và trường học.

 bai choi duoc ghi danh di san van hoa phi vat the dai dien nhan loai hinh anh 1

 Anh hiệu, chị hiệu đang hô Bài Chòi ở Bình Định. ảnh Dũ Tuấn

Cơ hội để Bài Chòi lưu truyền rộng rãi

Bài Chòi được công nhận Di sản sẽ có ý nghĩa rất lớn. Điều mong mỏi lớn nhất của tôi là thế hệ trẻ ngày càng yêu quý và hiểu biết hơn về Bài Chòi. Tôi sẵn sàng truyền đạt cho những ai yêu thích để giữ gìn nét văn hóa quê hương”.
Nghệ nhân Nguyễn Thị Minh Liễu (SN 1966, huyện Tuy Phước) 

Thông tin Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được lan tỏa khắp làng chài ở xã đảo Nhơn Châu (TP. Quy Nhơn, Bình Định). Ông Trần Hữu Phước (trú xã đảo Nhơn Châu), cho hay: “Bài Chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại là khoảnh khắc gia đình tôi rất chờ đợi, quá hạnh phúc”.

Từ nhỏ, ông Phước đã đam mê Bài Chòi cổ khi nghe bà nội mình hát. Năm 2011, Trung tâm Văn hóa TP. Quy Nhơn mở lớp học Bài Chòi, ông đăng ký tham gia rồi cùng ngư dân thành lập Hội Bài Chòi dân gian trên Cù lao Xanh, xã Nhơn Châu.

“Để trở thành nhân vật anh Hiệu trong Bài Chòi cần phải luyện tập rất công phu. Bản thân tôi từ nhỏ đã tuyệt đối không uống bia rượu, cà phê để giữ giọng. Là người chủ trì các hội bài chòi, anh Hiệu phải nhớ và thuộc nhiều câu hát khác nhau, ứng với ý nghĩa của các thẻ bài”, ông Phước cho hay.

Anh Trần Huệ Thiện (con trai ông Phước) tâm sự: “Để hát được Bài Chòi thì ít nhất phải thuộc 27 câu hát đi đôi với 27 lá bài. Đối với thanh niên thì hát Bài Chòi rất khó, đòi hỏi kỹ năng, sự va chạm với ngôn ngữ, giọng điệu và cả đam mê”.

Theo ông Phước, nghệ thuật Bài Chòi trên Cù lao Xanh có nguy cơ mai một do thiếu kinh phí tổ chức. Không có sân chơi, vợ chồng ông Phước cùng những người yêu Bài Chòi trên đảo lặn lội vào đất liền để hát phục vụ bà con. Bà Lê Thị Hoa (vợ ông Phước) chia sẻ: “Vợ chồng tôi đi vào đất liền hát, mỗi người được 250.000 đồng/suất, tính chi phí thì chẳng dư ra bao nhiêu, nhưng vì tình yêu Bài Chòi nên không bỏ được. Vì vậy, việc Bài Chòi được công nhận Di sản văn hóa của nhân loại là điều tuyệt vời, sẽ giúp cho môn nghệ thuật này được lưu truyền rộng rãi”. /.

http://danviet.vn/van-hoa/bai-choi-duoc-ghi-danh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-dai-dien-nhan-loai-829252.html

TUYẾT LOAN : Nghệ thuật bài chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Nghệ thuật bài chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Thứ Năm, 07/12/2017, 16:25:07

Trình diễn bài chòi trước khách du lịch ở Hội An.

NDĐT – Theo thông tin từ Cục Di sản Văn hóa, vào hồi 17 giờ 10 phút giờ địa phương (15 giờ 10 phút giờ Việt Nam) ngày 7-12 tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bài chòi là nghệ thuật trình diễn phổ biến ở khu vực Trung Bộ, từ tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Bài chòi kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học, với hai hình thức chính là chơi bài chòi và trình diễn bài chòi.

Nghệ thuật bài chòi thường được lưu giữ và thực hành bởi các anh chị Hiệu, những nghệ nhân biểu diễn bài chòi đơn lẻ và những nghệ nhân làm thẻ bài. Ngày xưa, bài chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa và giải trí trong cộng đồng làng xã. Người trình diễn và gia đình họ đóng vai trò giảng dạy bài bản và các kỹ năng ca hát, trình diễn cũng như cách làm thẻ bài cho các thế hệ sau này qua hình thức truyền miệng.

Theo Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam đáp ứng những tiêu chí như một hoạt động văn hoá quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật của cộng đồng, là những bài học đạo đức, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự gắn kết cộng đồng và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân.

Việc ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi khuyến khích đối thoại, tăng mối liên kết giữa các cộng đồng, các nhóm người và cá nhân; tạo cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm giữa những người thực hành, qua đó làm phong phú kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc thực hành các hình thức nghệ thuật….

Hồ sơ đã mô tả chi tiết, rõ ràng những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại để bảo vệ di sản và bảo đảm sự tồn tại của các cộng đồng, các nhóm người và các câu lạc bộ với sự hỗ trợ của Chính phủ. Cộng đồng tích cực đóng góp ý tưởng cho việc sưu tầm và tư liệu hóa di sản, điền vào các mẫu kiểm kê và tham gia tất cả các công đoạn chuẩn bị hồ sơ đề cử.

Nghệ thuật bài chòi được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Việt Nam đưa vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể quốc gia trong giai đoạn 2014-2016, được kiểm kê và cập nhật hằng năm…

TUYẾT LOAN. Ảnh: Crossing Travel

Thông tấn xã Việt Nam : Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể

Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể

08/12/2017 11:21 GMT+7

UNESCO đã nhất trí ghi danh hồ sơ “Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể - Ảnh 1.

Kỳ họp của Ủy ban Liên chính phủ Công ước UNESCO 2003 về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 đã nhất trí ghi danh hồ sơ « Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam » là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại – Ảnh: TTXVN

Cụ thể, chiều 7/12, tại kỳ họp diễn ra ở Trung tâm hội nghị quốc tế Jeju, Hàn Quốc, Ủy ban liên chính phủ Công ước Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) 2003 về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 đã nhất trí ghi danh hồ sơ « Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam » là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian truyền thống đặc sắc của người dân các tỉnh Trung bộ Việt Nam bao gồm các loại hình âm nhạc, thơ, diễn xuất sân khấu, hội họa, văn học… được biểu đạt dưới hình thức hội chơi Bài Chòi và trình diễn Bài Chòi. Đây là hoạt động văn hóa quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật, thể hiện tình yêu quê hương đất nước và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc, công tác chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng của cộng đồng, chính quyền các địa phương có di sản, sự hỗ trợ của của Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sự hợp tác quốc tế chặt chẽ giữa Ủy ban Quốc gia UNESCO của Việt Nam với UNESCO cùng các nước trong Ủy ban Công ước 2003, hồ sơ Bài Chòi của Việt Nam đã vượt qua sự đánh giá khắt khe của các cơ quan chuyên môn của UNESCO, đáp ứng được 5 tiêu chí để được công nhận là di sản phi vật thể đại diện của nhân loại.

Việc ghi danh này có ý nghĩa to lớn, khẳng định bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng của dân tộc Việt Nam, cam kết của Việt Nam đối với công tác bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa của nhân loại, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, gắn kết cộng đồng, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu cao đẹp của UNESCO.

Hà Tùng Long: Nghệ thuật Bài Chòi trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

 Thứ năm, 07/12/2017 – 16:17

Nghệ thuật Bài Chòi trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Dân trí Vào hồi 15h15 phút (giờ Việt Nam) ngày 7/12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, Nghệ thuật Bài Chòi – Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam (ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và Đà Nẵng) là một loại hình nghệ thuật đa dạng kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học.

Bài Chòi có hai hình thức chính: “Chơi Bài Chòi” và “Trình diễn Bài Chòi”. Chơi Bài Chòi liên quan đến một trò chơi thẻ bài trong chòi tre vào Tết Nguyên đán. Trong các buổi trình diễn của Bài Chòi, anh chị Hiệu biểu diễn trên chiếu cói, hoặc di chuyển từ nơi này đến nơi khác hoặc trong những dịp riêng tư của các gia đình.

Những người lưu giữ và thực hành nghệ thuật Bài Chòi là các anh chị Hiệu, những nghệ nhân biểu diễn Bài Chòi đơn lẻ và những nghệ nhân làm thẻ bài. Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa và giải trí trong cộng đồng làng xã.

Người trình diễn và gia đình họ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các hình thức thực hành bằng cách giảng dạy các bài bản, kỹ năng ca hát, kỹ thuật trình diễn và phương pháp làm thẻ bài cho các thế hệ trẻ.

Cùng với cộng đồng, những người này đã thành lập gần 90 đội, nhóm và câu lạc bộ để luyện tập và truyền dạy Nghệ thuật Bài Chòi, thu hút sự tham gia rộng rãi của cộng đồng.

Nghệ thuật Bài Chòi ở Bình Định. Ảnh: TL.
Nghệ thuật Bài Chòi ở Bình Định. Ảnh: TL.

Hầu hết, nghệ nhân đều được học kỹ năng, kỹ thuật hô, hát Bài Chòi trong gia đình, chủ yếu thông qua phương pháp truyền miệng. Tuy nhiên, một số nghệ nhân Bài Chòi ngày nay cũng truyền dạy kiến ​​thức và kỹ năng trong các hội, các câu lạc bộ và trường học.

Theo Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đáp ứng những tiêu chí sau để đăng ký vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại:

Nghệ thuật Bài Chòi là một hoạt động văn hoá quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật của cộng đồng. Các câu chuyện trong Bài Chòi là những bài học đạo đức, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự gắn kết cộng đồng và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân. Hồ sơ đề cử đã chỉ ra được vai trò quan trọng của người lưu giữ di sản. Là một di sản của cộng đồng, việc truyền dạy Bài Chòi diễn ra chủ yếu trong gia đình, câu lạc bộ, ngoài ra, Bài Chòi còn được truyền dạy trong các trường học. Việc thực hành di sản Nghệ thuật Bài Chòi thúc đẩy sự bình đẳng về giới tính cũng như sự tôn trọng lẫn nhau giữa các cộng đồng.

Việc ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi khuyến khích đối thoại giữa các cộng đồng, các nhóm người và cá nhân; tạo cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm giữa những người thực hành, qua đó làm phong phú kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc thực hành các hình thức nghệ thuật.

Việc ghi danh cũng có thể củng cố mối liên kết giữa các cá nhân, các nhóm người và các câu lạc bộ thực hành di sản và thực hành các truyền thống văn hoá khác thông qua các hoạt động trình diễn và lễ hội liên quan. Hơn nữa, việc ghi danh sẽ nâng cao nhận thức về sự đa dạng của di sản văn hoá phi vật thể vì Nghệ thuật Bài Chòi là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực văn hoá – nghệ thuật.

Hồ sơ đã mô tả chi tiết, rõ ràng những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại để bảo vệ di sản và đảm bảo sự tồn tại của các cộng đồng, các nhóm người và các câu lạc bộ với sự hỗ trợ của Chính phủ. Những nỗ lực này bao gồm việc tổ chức các hội Bài Chòi, trình diễn và giảng dạy bải bản và kỹ năng ca hát, cũng như kỹ thuật trình diễn, phương pháp làm thẻ bài và các kỹ năng chơi Bài Chòi.

Thông qua Bộ VHTT&DL và chính quyền địa phương, Quốc gia thành viên sẽ cung cấp nguồn tài chính, pháp lý và nhân lực để hỗ trợ thực hiện các biện pháp này, với sự hợp tác của cộng đồng và các nghệ nhân. Các doanh nghiệp và ngân hàng đã đóng góp cho các hội thảo khoa học về Bài Chòi và hoạt động văn hóa liên quan như việc thực hành và truyền dạy di sản, cũng như sưu tầm tài liệu, tư liệu hóa và hỗ trợ các biện pháp phục hồi di sản, vì di sản vẫn có nguy cơ mai một, chủ yếu là do những khó khăn trong việc truyền dạy.

Chính sách đãi ngộ cho nghệ nhân đã được ban hành và chương trình giáo dục chính quy cũng đã được thiết kế để thu hút các thế hệ trẻ. Các phương tiện truyền thông địa phương và quốc gia cam kết nâng cao nhận thức về giá trị của di sản với phần lớn các học viên tình nguyện tham gia vào quá trình phổ biến, quảng bá di sản.

Cộng đồng tích cực đóng góp ý tưởng cho việc sưu tầm và tư liệu hóa di sản, điền vào các mẫu kiểm kê và tham gia vào tất cả các công đoạn chuẩn bị hồ sơ đề cử. Các cá nhân và đại diện của các nhóm và câu lạc bộ Bài Chòi đã ký Cam kết tự nguyện, đồng thuận của họ đối với đề cử, đồng thời, sự hiểu biết về việc xây dựng hồ sơ đề cử của họ cũng được thể hiện trong các đoạn ghi âm và ghi hình các cuộc phỏng vấn được thực hiện tại các địa phương có thực hành Bài Chòi.

Cục Di sản văn hoá và Viện Âm nhạc Việt Nam đã được ủy thác quá trình tham vấn thông qua các cuộc họp và hội thảo quốc gia và quốc tế được tổ chức trong năm 2014 và 2015. Các tác động thực tiễn thông thường không tham gia điều chỉnh hoặc hạn chế quyền tiếp cận đối với di sản.

Di sản này được Bộ VHTT&DL Việt Nam đưa vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể quốc gia trong giai đoạn 2014-2016. Bản kiểm kê được lưu giữ tại Phần mềm Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hoá phi vật thể của Cục Di sản văn hoá Việt Nam.

Các Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao của 9 tỉnh có Bài Chòi chịu trách nhiệm phối hợp với cộng đồng để báo cáo hàng năm về Bộ VHTT&DL các thông tin kiểm kê di sản Bài Chòi. Viện Âm nhạc Việt Nam quản lý cơ sở dữ liệu về Nghệ thuật Bài Chòi và cập nhật hàng năm.

Việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Hà Tùng Long

http://dantri.com.vn/van-hoa/nghe-thuat-bai-choi-tro-thanh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-cua-nhan-loai-20171207160444499.htm