Catégorie : CA TRÙ

THÙY PHƯƠNG: Ca nương Phạm Thị Huệ: Khuôn mặt Thúy Vân, gian truân Thúy Kiều

Ngày 27 Tháng 7, 2016 | 09:15 AM

Ca nương Phạm Thị Huệ: Khuôn mặt Thúy Vân, gian truân Thúy Kiều

GiadinhNet – Mẹ mất khi mới 1 tuổi, 8 tuổi đi học xa nhà, yêu xa suốt 10 năm rồi ly hôn khi cô con gái nhỏ mới chập chững biết đi… là một vài trong số nhiều nỗi gian truân cuộc sống của ca nương Phạm Thị Huệ.

Hai mẹ con ca nương Phạm Thị Huệ. Ảnh: TL

Hai mẹ con ca nương Phạm Thị Huệ. Ảnh: TL

Qua rồi giai đoạn cần một bờ vai

Nhiều người vẫn nhắc đến ca nương Phạm Thị Huệ qua cách ví von: “Khuôn mặt Thúy Vân, gian truân Thúy Kiều!”. Gặp chị, đem câu chuyện ấy nhắc lại, người đàn bà đẹp này chỉ cười. Chị tâm sự: “Có lẽ tôi hơi khác biệt với quan niệm về hạnh phúc mà số đông định nghĩa. Bạn thấy đấy, có người trông thì hạnh phúc nhưng ẩn đằng sau đấy là rất nhiều điều. Có người lại đang cố gắng sống vì sự lựa chọn của mình, cũng là đạo làm người… Bao năm nay, tôi không có người đàn ông bên cạnh, con gái không có cha, tránh sao khỏi sự trống trải, buồn tủi nhưng bù lại là được tự do về cuộc sống, tư duy, hành động. Nếu mình thích làm điều gì đó là có thể dành vẹn toàn cho nó. Đã có lúc, tôi muốn dựa vào một bờ vai, nhưng giai đoạn ấy giờ đã qua rồi”.

Ca nương Phạm Thị Huệ miệt mài, tâm huyết với công việc giảng dạy, gìn giữ tinh hoa văn hóa nghệ thuật qua các làn điệu ca trù bao nhiêu thì lại kín đáo với kí ức đầy biến động bấy nhiêu. Và như một quy luật, điều gì nghệ sĩ tránh nhắc đến thì công chúng lại càng tò mò. Khi chị được hơn một tuổi thì mất mẹ, cuộc sống gia đình nhiều đổi thay. Sau khi bố chị là nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoa Hựu bán nhà dưới Cẩm Phả chuyển lên Bãi Cháy thì Phạm Thị Huệ sớm phải nếm trải cuộc sống tự lập. Dù là trẻ con nhưng những lúc vui buồn đều tha thẩn một mình.

Tám tuổi, Phạm Thị Huệ thi đỗ vào Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia), hòa nhập vào cuộc sống nội trú, xa nhà. Chị kể, bấy giờ một phòng trong kí túc xá có vài cô bạn bằng tuổi chị được xếp ở cùng với các chị lớn hơn. Thời gian đầu, bạn bè khóc sướt mướt vì nhớ nhà nhưng chị gần như không rơi một giọt nước mắt nào. “Không khóc đâu có nghĩa là mình không nhớ, mà nỗi nhớ lúc đó hình như ở sâu thẳm lắm đến mức khó trào ra. Có lẽ vì tôi sớm mất mẹ, sớm phải nếm trải buồn phiền và khi xa nhà, ý nghĩ đầu tiên vụt lóe lên là: Mình được tự do rồi!”, ca nương Phạm Thị Huệ tâm sự.

15-16 tuổi, Phạm Thị Huệ quen biết người mà bây giờ chị gọi là chồng cũ. Đó là một nghệ sĩ violon khá nổi tiếng. Chị trải lòng, chính chị cũng không ngờ rằng, hai người yêu nhau, trải qua 10 năm xa cách, chờ đợi thì sau đám cưới một thời gian ngắn, lúc con gái mới chập chững bi bô thì ước mơ xây đắp hạnh phúc gia đình bỗng chốc tan thành mây khói. Chị nói: “Mối quan hệ của chúng tôi đã bị phản đối ngay từ đầu từ phía cả hai gia đình. Hồi đó, tôi còn trẻ nên cứ băn khoăn đi tìm một lý do mà đến giờ tôi vẫn không tìm nổi. Hai gia đình phản đối là phản đối thôi, những bình luận đa phần thiên về cảm xúc, cảm tính chứ không rõ ràng. Lắm lúc, bạn bè tôi cứ nói đùa, mâu thuẫn ấy như có từ… kiếp trước! Cuối cùng, dù mâu thuẫn vô hình nhưng đổ vỡ, không thể hàn gắn là có thật”.

Hơn 20 năm qua, ca nương Phạm Thị Huệ ở căn nhà bố chị mua cho trong con ngõ nhỏ phố Khương Trung (quận Thanh Xuân, Hà Nội). Thời gian, nhịp sống thời đại như ở mãi ngoài bậc cửa. Trong nhà chị cũng chỉ có chiếc tivi nhỏ, mấy chiếc đàn tì bà, đàn đáy và đôi câu đối trên tường. Con gái chị năm nay đã 17 tuổi có “thâm niên” học ca trù từ lúc 5 tuổi và giờ đang tiếp tục học đàn tì bà. Hỏi về tình cảm của ca nương trẻ Nguyễn Huệ Phương (con gái ca nương Phạm Thị Huệ – PV), chị thừa nhận: “Đó là sự thiệt thòi của cháu vì cho đến giờ vẫn không có được sự quan tâm từ bố. Dù thế nào chăng nữa, tôi vẫn cho rằng người bố trong gia đình giữ vai trò quan trọng mà người mẹ có cố cũng khó lòng thay thế. Nhưng có lẽ “người ta” cũng khổ, vì điều gì đó mà không quan tâm được đến con mình đã là khổ rồi. Huống hồ, anh ấy bây giờ có cuộc sống riêng, cũng đầy biến động”.

Chấp nhận cho con chọn… sai đường

Trò chuyện cùng ca nương Phạm Thị Huệ, thỉnh thoảng chị lại nhận một cuộc gọi điện hỏi han của khán giả về lịch đi nghe hát miễn phí. Chị giải thích thêm, mỗi năm Câu lạc bộ Ca trù Thăng Long, nơi chị và các nghệ sĩ đang nỗ lực gìn giữ và quảng bá ca trù có đến vài tháng miễn phí vé cho người Việt, nhưng lượng người nghe lúc thưa thớt, lúc lại quá ồn ào. Thực tế, những ca nương như chị chưa thể sống được bằng nghề theo đúng nghĩa. Một mình nuôi con, ngày con còn nhỏ, chị phải thuê người giúp việc để đi hát giữ nghề. Ca nương Phạm Thị Huệ tiết lộ, công việc giảng dạy ở Học viện Âm nhạc Quốc gia mới mang đến cho chị sự ổn định, vững vàng để tiếp tục nuôi ý tưởng đưa ca trù xuất ngoại.

Ngày con gái mới 5 tuổi, còn chị đã 30 tuổi, hai mẹ con mới bắt đầu học ca trù từ nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc. Bấy giờ, từ thầy đến trò, ai cũng băn khoăn về độ tuổi của chị, nhất là cảnh vừa nuôi con, vừa đi học liệu có nên “trò trống” gì không? Ca nương Phạm Thị Huệ hóa giải băn khoăn ấy bằng ý nghĩ: Mình học để giữ nghề chứ không phải học để thành ca nương. Một giảng viên dạy nhạc cụ truyền thống muốn bền vững, chuyên sâu thì phải học được làn điệu, thể cách của một ca nương.javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(2013555);}else{parent.admSspPageRg.draw(2013555);}

Say mê các giá trị truyền thống, con gái chị lại sớm nối nghiệp mẹ, được đánh giá là giọng hát ca trù đầy tiềm năng, nhưng như thế không có nghĩa là đời sống nghệ thuật trong gia đình ca nương Phạm Thị Huệ hoàn toàn bình lặng. Chị chia sẻ: “Giữa thế hệ ca nương xưa và nay có khác nhau, nhất là thế hệ trẻ bây giờ đang chịu tác động từ công nghệ, dễ bị cuốn vào các trào lưu thời thượng. Trước hệ lụy này, người lớn cần nhẹ nhàng nhưng tỉnh táo để phân tích cho con cái về nhận thức. Tôi vẫn để cháu đi học hip-hop, dance spost, hát nhạc nhẹ. Có những lần, khi bước đến “cửa” một game show thì cháu dừng lại. Tôi đã trải nghiệm nên hiểu rằng, tuổi mới lớn khó có thể đúng đắn được ngay. Đôi khi, bố mẹ phải chấp nhận việc con chọn sai đường, đi cùng con một đoạn để con tự quay lại”.

Thỉnh thoảng, ca nương Phạm Thị Huệ cũng nghe con gái kể chuyện rằng người nọ, người kia cũng đi hát như hai mẹ con mà kiếm được nhiều tiền, chị từng bế tắc vì không biết nên giải thích thế nào cho con hiểu. Tương tự, ước mơ về nghề nghiệp của Huệ Phương cũng thay đổi nhiều. Từ một cô bé 2 tuổi chăm chú nghe tuồng, chèo… 5 tuổi học ca trù, có lúc lại chỉ thích làm giáo viên giống mẹ, sau đòi đi hát nhạc nhẹ rồi bây giờ đang học đàn tì bà. 17 tuổi, nhận thức của Huệ Phương đã có thể hiểu lời gan ruột của mẹ: “Mỗi người đều có một ước mơ và sứ mệnh riêng. Vấn đề không hẳn đúng hay sai mà là sự lựa chọn và kết quả khác nhau”.

Trong cuộc sống lẫn sự nghiệp của hai mẹ con ca nương Phạm Thị Huệ, nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc là mối lương duyên còn hơn ruột thịt. Điều ám ảnh ca nương Phạm Thị Huệ nhất là trước khi cụ Chúc mất, trong nỗi đau đớn của tuổi già, bệnh tật, cụ vẫn cầm đàn, hát mẫu, quên mất rằng mình đang ở ranh giới giữa sự sống – cái chết. Nghệ nhân 84 tuổi ấy luôn tin chị có khả năng đặc biệt nên khi bệnh đau quá, cụ đã hỏi: “Thế cô không có cách nào giúp tôi à?”. Ca nương Phạm Thị Huệ chỉ còn cách niệm Phật để cụ Chúc niệm theo. Khi chị đang niệm dở, cụ Chúc chợt kêu lên: “Niệm như thế cho tôi nhanh… chết à?”. Bây giờ, kể lại câu chuyện này, đôi mắt ca nương Phạm Thị Huệ vẫn long lanh nước. Chị bảo, thế mới biết, nghệ sĩ là những người hồn nhiên cho đến hơi thở cuối cùng.

Thùy Phương

Ngày 27 Tháng 7, 2016 | 09:15 AM

https://giadinh.net.vn/xem-nghe-doc/ca-nuong-pham-thi-hue-khuon-mat-thuy-van-gian-truan-thuy-kieu-20160727081606533.htm

ĐẶNG HOÀNH LOAN: Nghệ sĩ Ca trù trẻ Nguyễn Kiều Anh Hát Đò Đưa

Nghệ sĩ Ca trù trẻ Nguyễn Kiều Anh Hát Đò Đưa

3,829 views•Sep 22, 2019363ShareSaveDang Hoanh Loan 6.45K subscribers Nghệ sĩ trẻ Ca trù át Đò đưa là điệu hát chơi trong nghệ thuật Ca trù. Bài Đò đưa do nghệ sĩ trẻ Nguyễn Thị Kiều Anh hát trích từ bộ đĩa DVD Vọng khúc ngàn năm do Nxb. xuất bản Âm nhạc ấn hành năm 2010.

Thạc Sỹ, NSƯT Lê Thị Bạch Vân – Ca Trù: Bắc Phản | Trình Diễn Và Giao Lưu Nghệ Thuật Ca Trù

Thạc Sỹ, NSƯT Lê Thị Bạch Vân – Ca Trù: Bắc Phản | Trình Diễn Và Giao Lưu Nghệ Thuật Ca Trù

52 vues•11 juil. 202020PartagerEnregistrerKÝ SỰ DI SẢN UNESCO 7,05 k abonnés #Hương_Sắc_Thảo_Mộc_Đoan_Dương

VÂN KHÁNH: Nghệ sĩ ưu tú Bạch Vân: “Ca trù là cuộc đời tôi”

Thứ hai, 06:00, 10/02/2020

Nghệ sĩ ưu tú Bạch Vân: “Ca trù là cuộc đời tôi”

VOV.VN -Gần 40 năm qua, NSƯT Bạch Vân đã nỗ lực phục dựng, bảo tồn và phát huy bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc để nó không bị mai một.

Tình cờ đến với ca trù và gắn bó như định mệnh, gần 40 năm qua, NSƯT Bạch Vân đã nỗ lực phục dựng, bảo tồn và phát huy bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc để nó không bị mai một.

PV: Thưa NSƯT Bạch Vân, là một người gốc Nghệ và có năng khiếu văn chương từ bé, tại sao bà không chọn con đường văn sĩ mà lại theo nghiệp ca hát, và lại hát ca trù?

NSƯT Bạch Vân: Tôi may mắn sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống văn chương và âm nhạc, mẹ tôi hát dân ca ví giặm nổi tiếng. Anh chị em tôi được học hát từ mẹ, tôi được thừa hưởng giọng hát của mẹ, vốn hiểu biết văn chương từ cha và các anh. Sau đó, tôi ra Hà Nội theo học thanh nhạc tại trường âm nhạc Việt Nam. Thế nhưng cơ duyên đến với ca trù thật tình cờ. Một lần tôi được nghe nghệ nhân Quách Thị Hồ hát trên đài, tự nhiên tôi cảm thấy bị mê hoặc, bị lôi cuốn ngay. Tôi thấy quyến luyến bởi những giai điệu, lời ca của ca trù và tôi quyết định gắn đời mình với ca trù.

Tôi tìm đến với những cuốn sách viết về ca trù của các nhà nghiên cứu Đỗ Trọng Hòe và Đỗ Bằng Đoàn. Khi đọc, tìm hiểu kỹ về ca trù, tôi tìm thầy để học, đó là các cụ ở các vùng quê Bắc bộ như: Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định… Tôi say mê với ca trù từ đó.

PV: Trên chặng đường gần 40 năm cống hiến cho ca trù, chắc hẳn bà đã trải qua không ít thăng trầm?

NSƯT Bạch Vân: Yêu thích ca trù thì nhiều người yêu thích, nhưng đam mê, sống chết với nó và muốn bảo tồn, phục dựng thì không phải ai cũng làm được. Năm 1991, mốc thời điểm thành lập CLB ca trù Hà Nội, tôi đứng ra làm chủ nhiệm với muôn vàn khó khăn. Trong sách vở, tôi gọi là “ca trù” thay cho cách gọi trước đây là “hát cô đầu”, “hát ả đào” – những từ có ý miệt thị, coi thường bộ môn nghệ thuật này. Sau khi CLB thành lập, chúng tôi có nhiều cuộc vận động để các nghệ nhân quay trở lại với chiếu hát, vì họ bỏ nghề đã lâu. Lúc đó, CLB nằm ở Bích Câu đạo quán, tôi đã tổ chức các buổi tưởng niệm ca trù nhằm giới thiệu, vận động các nghệ nhân quay trở lại và truyền nghề.

Tôi nỗ lực thuyết phục các nghệ nhân quay lại chiếu hát để truyền nghề, bởi tôi sợ sự mai một khi không có người kế tục. Tôi may mắn thuyết phục được bà Phó Thị Kim Đức trở lại dạy đàn, dạy hát rồi thành lập nhóm ca trù giáo phường Kim Đức, hay như nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ, Nguyễn Thị Trúc… Câu lạc bộ đông dần, duy trì 2 đêm mỗi tuần hát miễn phí cho những người yêu thích ca trù. Tôi nhận được sự cảm mến và trân trọng của mọi người, trong đó có cả người nước ngoài, họ đến với chiếu hát để nghe chúng tôi diễn.

Khi câu lạc bộ ra mắt tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chúng tôi nhận được sự ủng hộ và yêu mến của đông đảo công chúng yêu ca trù. Chúng tôi khá vất vả trong việc duy trì chiếu hát bởi vì kinh phí không có, các đêm diễn thì không bán vé. Có những đêm diễn chi phí nhiều nhưng chúng tôi không có một đồng tiền thưởng nào. Tôi vẫn thường động viên mọi người cố gắng bảo tồn và phát huy, nếu chúng tôi không làm, chắc cũng không ai làm.

PV: Con đường đi khó khăn như vậy, bà có bao giờ thấy nản chí không?

NSƯT Bạch Vân: Không, chắc chắn không. Số phận tôi đã gắn với ca trù thì mãi mãi tôi sống chết với nghề. Tôi quyết tâm đến tận cùng là phục dựng, bảo tồn và phát huy đối với bộ môn nghệ thuật này. Tôi mong muốn đào tạo một vài nghệ sĩ có tinh thần đam mê ca trù như tôi, để tôi có thể tin cậy truyền nghề. Tôi đã được truyền nghề từ những người thầy lớn, do đó tôi muốn có người thực sự tâm đắc, đam mê để đi tiếp con đường mà tôi đang đi. Đúng là phải có đam mê và tình yêu thực sự mới theo được nghề này, bởi vì chúng tôi không có thù lao hay trợ cấp gì để duy trì. Rất khó để ai đó yêu ca trù một cách vô điều kiện. Tôi thì có sẵn tình yêu vô bờ với nó rồi, không chia cắt được. Vì thế, tôi cũng thiết tha mong muốn những ai đã yêu mến ca trù thì sẽ theo đuổi đến cùng để bảo tồn bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc ta.

PV: Dịp Tết vừa qua chắc hẳn NSƯT Bạch Vân bận rộn hơn những ngày thường?

NSƯT Bạch Vân: Tôi có niềm vui lớn đó là cứ dịp Tết đến xuân về, chúng tôi lại được hát cho người dân trong và ngoài nước nghe, đặc biệt là người nước ngoài họ rất thích nghe ca trù. Điều đó khiến cho chúng tôi có thêm động lực để gắn bó với con đường mình đã chọn. Kỹ thuật hát ca trù không dễ chút nào, nên biểu diễn một đêm, ca nương rất vất vả. Có những đêm diễn tôi hát đến 2 giờ sáng mà khách vẫn còn thích thú, dẫu mệt nhưng vui lắm. Tôi biết mình đã đóng góp được một phần công sức vào việc phục dựng và phát huy vốn văn hóa tưởng chừng như mai một. Ngày Tết, ngày xuân, được hát ca trù cho mọi người nghe là hạnh phúc của chúng tôi. Tôi mong mọi người quan tâm nhiều hơn nữa đến bộ môn nghệ thuật dân tộc, chúng ta cùng giữ gìn, trân trọng, phát huy di sản mà cha ông ta đã dày công vun đắp và truyền lại cho hậu thế.

PV: Trân trọng cảm ơn NSƯT Bạch Vân! Vân Khánh/Báo TNVN

https://vov.vn/van-hoa-giai-tri/nghe-si-uu-tu-bach-van-ca-tru-la-cuoc-doi-toi-1007687.vov