Thí sinh TRƯƠNG Xuân Quốc – 032: “Tìm hiểu về Giáo sư Trần Văn Khê và Âm nhạc truyền thống Việt Nam”

Active

Nguyễn Quốc Thệ

tS2pohhnsuoored  · 💧♥️Thí sinh Trương Xuân Quốc – 032

💧♥️Cháu Trương Xuân Quốc xin gửi lời chào thân thương nhất tới quý ban tổ chức và ban giám khảo cuộc thi “Tìm hiểu về Giáo sư Trần Văn Khê và Âm nhạc truyền thống Việt Nam”.

Cháu hiện là sinh viên Du lịch Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Bài dự thi này, cháu viết bằng cả trái tim của một bạn trẻ kính trọng, luôn học tập tấm gương cố GS.TS Trần Văn Khê và tình yêu rộng lớn, bất diệt với âm nhạc truyền thống Việt Nam. Với sự hiểu biết vừa phải của bản thân, có lẽ sẽ không tránh khỏi những thiếu xót, rất mong sự cảm thông của quý ban giám khảo và bạn đọc.

1. Tìm hiểu về Giáo sư Trần Văn Khê

Cuộc đời Giáo sư Trần Văn Khê

GS.TS Trần Văn Khê (1921 – 2015), ông sinh tại làng tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang). Ông sinh ra trong gia đình bốn đời làm nhạc sĩ, nên từ nhỏ ông đã quen với âm nhạc truyền thống. Lên 12 tuổi, ông đã sử dụng thành thạo nhiều nhạc cụ dân tộc như: đàn tranh, trống, đàn kìm, sáo,…. Năm 1942, ông ra Hà Nội học Y khoa, ít lâu sau ông trở về miền Nam, theo phong trào thanh niên, sang Pháp để học tập vào năm 1949. Năm 1951 ông đậu và học tại khoa giao dịch quốc tế Trường chính trị Paris. Sau đó, ông bị bệnh phải nằm viện 3 năm 2 tháng. Đến năm 1954, ông chuyển sang học và chuẩn bị luận án tiến sĩ tại Paris-Sorbonne University về âm nhạc truyền thống Việt Nam. Tháng 6 năm 1958, ông là người Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công luận án tiến sĩ “Âm nhạc truyền thống Việt Nam”. Từ đó, ông hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc trên thế giới với ước mong truyền bá âm nhạc truyền thống Việt Nam ra ngoài thế giới.

Từ 1965 đến 1988, giáo sư là giảng viên bộ môn dân tộc nhạc học tại Paris-Sorbonne University. Ở trường đại học này, ông đã hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh và là giám khảo của hơn 40 cuộc thi cao học và tiến sĩ. Từ 1970 đến 2004, ông còn là giáo sư thỉnh giảng cho hơn 15 trường đại học trên khắp thế giới. Riêng thuyết trình và biểu diễn âm nhạc truyền thống của Việt Nam, ông đã tham dự trên 20 liên hoan âm nhạc thế giới, trên 200 hội nghị quốc tế về âm nhạc ở khắp năm châu.

Năm 2006, năm 85 tuổi, ông về Việt Nam sống tại Bình Thạnh (TP. HCM) cho đến khi ông “thung dung cánh hạc nhập thiên thai” (lời TS. Nguyễn Xuân Diện) vào 24/6/2015. Khi về Việt Nam, ông đã chuyển về 435 kiện sách, trong đó hơn 10.000 đầu sách, tạp chí liên quan đến nghiên cứu, giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam và âm nhạc thế giới; các hiện vật âm nhạc như nhạc cụ, đĩa, băng ghi âm, hình ảnh, sách báo, bằng khen, huy hiệu… Trong đó, đáng chú ý còn có hơn 200 quyển ghi chép do Giáo sư ghi lại trong suốt hành trình nghiên cứu và gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp. Căn nhà số 32 Huỳnh Đình Hai của ông trở thành địa chỉ văn hóa, cùng với nhiều nhà nghiên cứu, nghệ sĩ âm nhạc dân tộc. Giáo sư đã tổ chức thường xuyên các hoạt động văn hóa, giới thiệu, chia sẻ kiến thức, biểu diễn về các loại hình di sản văn hóa phi vật thể vô cùng đặc sắc và hoàn toàn miễn phí.

Trong thời gian sống tại quê hương, tuy đã qua tuổi thất thập cổ lai hy, tuổi đáng ra phải nghỉ ngơi và dưỡng lão. Nhưng ông vẫn không ngừng học tập, cống hiến, tổ chức và tham gia nhiều buổi giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam, tham gia các kỷ yếu hội thảo khoa học. Đặc biệt năm 2005, ông được UNESCO chọn là người phản biện bộ hồ sơ Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đó là một điều hết sức mừng rỡ và hãnh diện cho Việt Nam. Giờ đây, chúng ta có 13 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh thì hầu hết trong đó đều có sự nâng niu từ bàn tay của ông.

Ông nói cái gì cũng chi ly, chi tiết, đầy đủ chứng lý, minh họa. Nói đến đâu hát đến đó, nói đến nhạc cụ nào thì miệng nói tay đàn. Ông có cách trình bày, diễn giải, nói một chuyện rất đơn giản nhưng rất hấp dẫn; nói một chuyện phức tạp nhưng rất dễ hiểu. Ông còn am hiểu và giới thiệu về văn hóa, ẩm thực, tín ngưỡng, tôn giáo, giáo dục, nghe đơn giản, hấp dẫn, mới mẻ và thuyết phục.

Di sản Trần Văn Khê

Giờ đây, ông đã trở thành người thiên cổ nhưng những bài báo, sách vở, bài viết, băng dĩa, cung cách sống, phong cách ông giới thiệu về văn hóa Việt Nam là di sản lớn cần phải bảo tồn, chia sẻ và học tập. Bản thân cháu rất muốn đọc nhiều hơn những quyển sách, bài viết, nghe nhiều hơn những buổi nói chuyện của Giáo sư, nhưng hành trình ấy rất khó khăn. Hiện tại, cháu chỉ sưu tầm hơn 100 video và hơn 30 bài viết của Giáo sư, thật sự còn quá ít! Cháu muốn học tập nhiều hơn từ ông, nhưng biết tìm ở đâu?

Cháu rất mong, trong sinh nhật kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông. Sẽ có những dự án offline và online được khởi xướng. Một là, xây dựng nhà tưởng niệm cố GS.TS Trần Văn Khê tại TP. HCM, ở đó mọi người có thể đến để tưởng niệm, xem những tài liệu mà ông để lại, đồng thời nhà tưởng niệm ấy sẽ là điểm đến du để những du khách đến ghé thăm. Ngoài ra, hằng năm có đến hàng vạn học sinh có những chuyến du lịch tại TP. HCM, điểm đến nhà tưởng niệm Giáo sư Trần Văn Khê sẽ là nơi để các bạn nhỏ hiểu biết nhiều hơn về một cuộc đời và những bài học quý báu ông để lại. Hai là, thành lập các fanpage chính thống trên những nền tảng thu hút các bạn trẻ như: Facebook, TikTok, Youtube để truyền tải Di sản Trần Văn Khê đến gần các bạn trẻ nhiều hơn. Ở đó sẽ đăng tải những câu chuyện và bài nói chuyện truyền cảm hứng của Giáo sư, chắc chắn sẽ thu hút rất nhiều người quan tâm, đặc biệt người trẻ.

Cuộc đời của cố GS.TS Trần Văn Khê là một tòa lâu đài nguy nga. Tòa lâu đài ấy là di sản đồ sộ mà thế hệ tiếp nối như cháu cần phải học tập và kế thừa. Giờ đây chỉ cần có chiếc cầu nối để thế hệ mới tiếp xúc Di sản Trần Văn Khê, như thế thì không còn gì hạnh phúc hơn.

2. Âm nhạc truyền thống Việt Nam – Nghệ thuật Bài chòi

Khi chúng ta du lịch đến các tỉnh miền Trung thân yêu như: Bình Định, Quảng Nam. Chúng ta không thể nào không tham gia, thưởng thức một trò chơi mà cũng là một loại hình nghệ thuật rất đặc sắc, đó là Bài chòi. Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh vào lúc 17h15’ ngày 7 tháng 12 năm 2017, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc.

Đây là di sản văn hóa phi vật thể thứ 12 của Việt Nam được UNESCO ghi danh. Bài chòi có rất nhiều cái hay, nhưng trong giới hạn của bài viết, cháu xin chỉ giới thiệu về cách chơi Bài chòi. Bài chòi 9 tỉnh Trung bộ là một mô hình trò chơi đa dạng và thống nhất. Nơi nào cũng phải hội đủ các điều kiện: thời gian ngày Tết Nguyên Đán, chòi để người chơi ngồi, thẻ bài để bán cho người chơi mua, trống mõ để người chơi gõ lên nếu trúng quân bài hoặc trúng thưởng, anh Hiệu bốc bài và hô tên con bài, ai có ba quân bài trùng với ba con bài trong ba câu hô của anh Hiệu thì người đó thắng cuộc.

Về thời gian, xã hội hiện đại, nhu cầu đánh bài chòi, cũng như nhu cầu thưởng thức của khách du lịch ngày càng cao nên thời gian hô bài chòi không nhất thiết phải cố hữu vào Tết Nguyên Đán mà được tổ chức thường xuyên hơn nhằm phục vụ nhu cầu của khác du lịch, đặc biệt tại Thành phố Hội An (Quảng Nam) và Thành phố Quy Nhơn (Bình Định) có những mô hình hô Bài chòi phục vụ khách du lịch rất thú vị.

Về chòi, có nơi sẽ có 9 chòi, 11 chòi, cũng có nơi có thể lên đến 13 chòi, hình thức sẽ có chòi chệt (người chơi ngồi trên ghế), chòi sàn cao một mái, chòi sàn cao hai mái, mái vòm, tùy vào từng địa phương và đặc điểm môi trường tự nhiên tại nơi diễn ra sẽ có những hình thức chòi khác nhau. Ngày xưa, tên của các chòi được đặt theo Thiên Can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý), Địa Chi (Tý, Sửu, Dần, Mẹo, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), Bát Quái (Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài), mục đích để người chơi chọn chòi hạp tuổi ngồi vào đó rồi mua thẻ bài để thử vận may đầu năm. Ngày nay, vì nhiều lý do người ta đã thay những tên gọi ấy bằng những con số từ 1 đến 13 (thường 9 chòi). Điều này phần nào làm mất đi một nét văn hóa hồn nhiên và rất đẹp của ông bà ta khi xưa.Về thẻ bài, phải có hai bộ, một bộ bài nọc và một bộ bài cái. Bài cái là loại thẻ gộp ba quân bài làm một thẻ, dùng để bán cho người chơi; bài nọc chỉ một thẻ một con bài dùng để Hô Thai.

Về câu Hô Thai, là câu hát có sẵn từ đời này truyền đời khác, có thể là do anh chị Hiệu sáng tác thêm. Lời Hô Thai phần lớn là lục bát và lục bát biến thể. Nội dung phản ánh tư tưởng, lối sống, nghề nghiệp thường hô theo bốn điệu Xuân Nữ, Cổ Bản, Xàng Xê, Hồ Quảng. Câu Hô Thai phải mang được tên con bài đang được nhắc tới. Đối với các vùng có bài chòi thì mỗi nơi sẽ có phong cách hô riêng.

Như vậy, câu Hô Thai là câu hát đố dành cho người chơi để người chơi đoán tên con bài và chờ anh chị Hiệu thông báo tên con bài. Sau đó đối chiếu với quân bài trên tay mình xem có khớp với quân bài vừa được hô hay không, nếu khớp là trúng. Khi đó người chơi gõ một hồi mõ to để thông báo trúng. Nếu ai có ba quân bài trùng với ba quân bài Hiệu hô thì người đó thắng cuộc. Lúc đó các anh chạy bài hoặc anh chị Hiệu sẽ mang giải thưởng đến trao cho người thắng cuộc. Sau đó bắt đầu một ván bài sôi động, hấp dẫn mới.

Lối chơi Bài chòi thật đơn giản, người chơi không cần tính toán thế bài, ai muốn chơi chỉ cần mua bài và lên chòi thưởng thức điệu Bài chòi và chờ anh Hiệu thông báo con bài. Điểm đặc biệt, người chơi khoảng 9 người mà người xem có đến hàng trăm người, chứng tỏ tính cộng động rất cao. Thứ hai, mặc dù gọi là đánh bài nhưng không mang tính sát phạt, một trò chơi đơn giản thử vận may đầu năm và nhu cầu thưởng thức âm nhạc của người dân. Thứ ba, anh chị Hiệu, người tạo nên sức hấp dẫn của trò chơi với tài năng và khả năng ứng tác ứng tấu hài hước của mình. Để nói về Bài chòi thì còn quá nhiều điều thú vị cần phải nói, rất mong một ngày nào đó cháu có thể có điều kiện để giới thiệu nhiều hơn về di sản văn hóa phi vật thể rất đặc biệt này. Xin chân thành cảm ơn!

Trương Xuân QuốcMùa hè, năm 2021.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.