Thí sinh Huỳnh Thanh Hồng – 027: viết từ Tây Đô về Giáo sư Trần Văn Khê kính mến

Nguyễn Quốc Thệ

1d  · 💧♥️Thí sinh Huỳnh Thanh Hồng – 027

💧♥️Huỳnh Thanh Hồng (Đại học Cần Thơ) …

viết từ Tây Đô về Giáo sư Trần Văn Khê kính mến.

1.Năm nay là năm 2021, thế giới đang bước vào “kỷ nguyên số” với đặc điểm, tính chất và sự tác động sâu rộng giữa các nước. Ngoài sự hội nhập về kinh tế, khoa học – kỷ thuật,… thì sự hội nhập về văn hóa là không thể thiếu. Mà nói đến Văn hóa thì phải nói đến âm nhạc.

Những năm gần đây, âm nhạc Việt Nam có ảnh hưởng “nhẹ” từ âm nhạc nước ngoài như Hàn, Trung hay USUK,… dần đánh mất đi nét truyền thống âm nhạc Việt Nam ta. Âm nhạc truyền thống là quá trình ngàn năm lịch sử, ông cha ta đã dày công sáng tạo và tạo dưng nên một nền văn hóa âm nhạc truyền thống phong phú. Đã nói đến âm nhạc truyền thống Việt Nam thì ta không thể nào không nhắc đến giáo sư Trần Văn Khê – nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc truền thống Việt Nam.

Giáo sư Trần Văn Khê sinh ngày 21/7/1921 tại làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang), ông là con “nhà nồi” với truyền thống âm nhạc lâu đời. Từ năm 1949, ông sang Pháp du học và thi đỗ vào trường Chính trị Khoa giao dịch quốc tế năm 1951. Năm 1958, ông theo học khoa nhạc học đông thời làm luận văn tiến sĩ và đỗ tiến sĩ trường Đại học Sorbonne với bài luận văn “LaMusicque vietnamienne traditionnelle”. Đối với âm nhạc truyền thống Việt Nam thì giáo sư Trần Văn Khê đã dành cả đời mình để giữ gìn và phát huy. Truyền thống là một điều mà con người ta không nên đánh mất “Bao nhiêu người nước ngoài sẻ đến thăm chúng ta, nhìn vào chúng ta, nhìn vào đất nước chúng ta thì người ta nhìn không phải coi thanh niên Việt Nam bắt trước ngoài hay như thế nào, không phải nhìn coi thanh niên Việt Nam hát pop, hát rock,… hay như thế nào mà tìm coi thanh niên Việt Nam có gì đặc biệt, đặc thù và có cái bản sắc dân tộc của thanh niên Việt Nam. Do đó, chúng tôi khuyên các bạn có chơi thì chơi. Thế nhưng không bao giờ nên quên rằng: dân tộc Việt Nam có một cái nền âm nhạc và cái nền văn hóa rất sâu sắc, xin các bạn tìm hiểu, có hiểu mới biết, có biết mới thương, có thương mới chịu khó học tập, có thương mới chịu khó luyện tập, có thương mới chịu khó biểu diễn” – lời nhắc nhủ của giáo sư Trần Văn Khê đến thanh niên Việt Nam.

Minh chứng rõ nhất về sự giữ gìn văn hóa của giáo sư Trần Văn Khê đó là ông chất giọng mang đậm chất miền Tây của ông dù sống mấy chục năm ở đất khách quê người vẫn không mất đi. Sự đóng góp của giáo sư Trần Văn Khê đối với nền âm nhạc dân tộc là vô cùng to lớn. Vào 2006, ông đưa kho tàng tư liệu quý cùng những bài viết, hình ảnh, băng đĩa của mình về quê hương truyền thụ cho học trò. Ông là người góp phần rất lớn trong việc xúc tiến UNESCO công nhận “ không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” là kiệt tác di sản nhân loại. Trước đó, ông đã thuyết phục được Nhà nước cho ông thu âm ca trù để giới thiệu ra quốc tế vào năm 1976 – mang ca trù vươn tầm thế giới. Đến gần cuối cuộc đời của mình, giáo sư Trần Văn Khê với tâm nguyện truyền bá âm nhạc dân tộc truyền thống đến giới trẻ nước nhà. Giáo sư đã “hồi cố hương” ở tuổi 85, ông về quê hương tiếp tục giảng dạy và truyền bá âm nhạc dân tộc. Những năm cuối đời của mình, giáo sư Trần Văn Khê đã ở tại ngôi nhà số 32 Huỳnh Đình Hai (quận Bình Thạnh, TP.HCM). Ở đây, có gần 100 buổi sinh hoạt về đàn tranh, đàn đá, hát bội, vọng cổ, ca trù,… truyền thống Việt Nam… đã diễn ra. Trong ngôi nhà của mình, giáo sư Trần Văn Khê chỉ ở phòng nhỏ phía sau, toàn bộ không gian là không gian chung để tổ chức các buổi sinh hoạt, giao lưu. Ngôi nhà này trở thành địa chỉ văn hóa cho những ai muốn hiểu và nghiên cứu về âm nhạc dân tộc. Đến khi giáo sư Trần Văn Khê nằm xuống thì di nguyện của ông là ngôi nhà sẻ trở thành nơi lưu niệm và tiếp tục các hoạt động văn hóa. Nhưng với nhiều lí do, đến nay ngôi nhà đã là trụ sở Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa TP.HCM. Hi vọng, chúng ta sớm sẻ thấy được “không gian Trần Văn Khê” để tiếp nối di nguyện của giáo sư và có nơi để những người yêu thích âm nhạc truyền thống tìm hiểu và nghiên cứu. “Giáo sư Trần Văn Khê đã qua đời nhưng tất cả di sản đồ sộ cũng như những cống hiến lớn lao của ông đã khiến cho giáo sư Trần Văn Khê trở thành một biểu tương của văn hóa Việt Nam” – TS. Nguyễn Xuân Diệu.

2.Âm nhạc truyền thống Việt Nam đã có từ rất lâu đời, nó xuất phát từ quá trình phát triển của dân cư. Nhu cầu đối với âm nhạc của dân cử là để bộc lộ tâm tư tình cảm, cổ vũ tinh thần lao động,… vì những nhu cầu đó, họ đã không ngừng sáng tạo ra các nhạc cụ hay các thể loại âm nhạc khác nhau. Âm nhạc truyền thống rất phông phú: hát ru, hát chèo, ca trù, đàn ca tài tử, hát bộ,… tuy vào vùng miền mà có sắc thái khác nhau. Có lẽ, vì được sinh ra và lớn lên ở miền Tây Nam Bộ nên đàn ca tài tử đã trở thành một phần trong trong người mình. Đàn ca tài tử là âm nhạc dân tộc của Việt Nam được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể. Đàn ca tài tử là loại hình nghệ thuật đặc trưng của vùng Nam Bộ, nó kết hợp giữa đàn và ca được các người dân nông thôn hát ca sau những giờ lao động vất vả. Đàn ca tài tử ra đời trong giai đoạn thực dân Pháp xâm lược nước ta, trở thành hình thức cổ vũ tinh thần chống ngoại xâm và kiềm hãm sự xâm nhập của âm nhạc phương Tây. Các bài đàn ca tài tử dựa trên nhacj Lễ, nhạc cung đình, nhạc dân gian miền Trung và miền Nam. Các bài trong đàn ca tài tử được biến đổi liên tục dưa trên 72 bài nhạc cô và 20 bài gốc cho 4 điệu gồm: 6 bài Bắc (diễn tả sự vui tươi), 7 bài Hạ (dùng trong lễ, có tính trang nghiêm), 3 bài Nam (diễn tả sự an nhàn) và 4 bài Oán (diễn tả sự buông bã, chia ly). Nhạc cụ trong đàn ca tài tử: đàn kìm, đàn tranh, đàn cò, đàn tỳ bà, đàn tam, sáo, tiêu, song lang,… sau này có thêm: đàn guita phím lõm, violin, đàn guita Hawaii. Trong đàn ca tài tử chia làm: thầy đàn (thầy đờn) người có kỷ thuật đàn giỏi, am hiểu nhạc lí, người dạy đàn,người đặt lời (thầy tuồng) người sáng tạo bài hát, thầy ca là người thông thạo các bài bản cổ, có kỷ thuật ca điêu luyện, người cách ca ngâm, ngân, luyến… người đàn (danh cầm) người chơi nhạc cụ và cuối cùng người ca là người thể hiện ca khúc bằng lời. Người được sinh ra và lớn lên ở Nam Bộ chắc sẻ không ai là không biết bài “Dạ cổ hoài lang” của Cao Văn Lầu. Đầu thế kỷ XX, ông Cao Văn Lầu (Sáu Lầu) đã sáng tác bài “Dạ cổ hoài lang” là một bài trong những bài hát nổi tiếng và phổ biến nhất của đàn ca tài tử, nó pha triển từ nhịp 2, 4, 16, 32, … đến nhịp 64. Dạ cổ hoài lang nói về cuộc tình của chính tác giả. Vợ chồng ông chung sống được 3 năm nhưng không có con nên ông phải chia tay vợ vì tư tưởng “Tam niên vô tử bất thành thê”. Với sự nhớ nhung và đau buồn khi phải chia xa với người vợ hiền thảo rồi ông nghĩ vợ mình chắc chắn vợ mình sẻ nhớ mình còn nhiều hơn là mình nhớ vợ nên viết bản Dạ cổ hoài lang để nói thay lòng vợ mình. Nó thể hiện sự nhớ nhung da diết của người vợ đối với chồng mình, luôn hi vọng chồng mình “an bình an”, thể hiện được nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam. Giáo sư Trần Văn Khê khẳng định: “Trong cổ nhạc Việt Nam, chưa có bài bản nào được như “Dạ cổ hoài lang” biến thành vọng cổ”. Đàn ca tài tử là một nét đẹp truyền thống của Việt Nam nói chung và Nam Bộ nói riêng, nó không chỉ đẹp về âm nhạc mà nó còn gắn liền với văn hóa của người Nam Bộ thể hiện được sự giản dị, mộc mạc mà mang đậm tình của người dân đất phương Nam.

Văn hóa dân tộc nói chung và âm nhạc truyền thống nói riêng là tài sản vô giá mà ông cha ta đã để lại. Vì vậy, chúng ta nên cố gắng gìn giữ và phát huy nét đẹp ấy! Hội nhập nhưng đừng đánh mất truyền thống!

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.