Thí sinh Phạm Thị Ngân – 022: Bài dự thi kỷ niệm 100 năm ngày sanh cố Gs TRẦN VĂN KHÊ

Nguyễn Quốc Thệ

14h  · 💧♥️Thí sinh Phạm Thị Ngân – 022

💧♥️ Cháu xin kính chào ban tổ chức và quý vị giám khảo, cháu tên là Phạm Thị Ngân, qua mạng xã hội cháu được biết quý bác, quý cô chú tổ chức cuộc thi nhằm tưởng niệm 100 năm ngày sinh của cố Giáo sư Trần Văn Khê – người đã đặt tấm Hộ chiếu cho âm nhạc Việt Nam đến với bạn bè năm châu bốn bể. Khẳng định Việt Nam luôn có một nền văn hóa riêng biệt.

Để hòa chung không khí trang nghiêm và thành kính ấy, cháu xin viết bài dự thi này để thay cho nén nhang gửi tới cố Giáo sư với lòng ngưỡng mộ sâu sắc ạ.

1. Đồng Nai, một ngày hạ đầy nắng, mây và gió

Kính chào Giáo sư Trần Văn Khê….

Thưa ông, cháu tên là Phạm Thị Ngân – cháu là một giáo viên dạy môn lịch sử, một môn mà mọi người ví “khô như Bàu Trắng” và hôm nay cháu viết đôi dòng gửi tới ông dưới tâm hồn khô cằn của một cô bé học sử đã trót đem lòng yêu mến âm nhạc cổ truyền Việt Nam ạ.

Thưa ông, cháu biết đến ông khi cháu mới học đại học năm ba đại học trong chuyến thực tế lịch sử Việt Nam, cháu thật may mắn được đồng hành cùng với thầy Nguyễn Quốc Thệ – giảng viên khoa du lịch trường Đại học Văn Hiến (thành phố Hồ Chí Minh). Đối với cháu đây là may mắn vì thầy Thệ là học trò cưng của ông, chính thầy ấy là người đưa cháu đến với những công trình nghiên cứu của ông ạ.

Hôm ấy là một buổi sáng mưa rơi lất phất trên mảnh đất cổ tháp uy nghi, với chất giọng ấm áp hiền từ thầy Thệ đã kể cho cháu nghe về một người thầy – một vị giáo sư mang tên Trần Văn Khê – người đã hết mình cống hiến và đặt tấm hộ chiếu để âm nhạc dân gian Việt Nam đến với bạn bè năm châu bốn bể.

Ánh mắt xa xăm rưng rưng giọt lệ nóng hổi trên khóe mi, qua những lời khắc họa thầy Thệ, trong trí óc khô cằn của cháu lúc ấy hình ảnh của ông không còn xa lạ nữa mà hiện ra rất đỗi thân thuộc như chính người thân trong gia đình cháu vậy. Cháu cảm nhận được ông mang dáng dấp nghiêm nghị nhưng hiền hậu của ông nội cháu, ông hát dân ca ngọt lịm như ông ngoại của cháu, ông hò đối đáp thật thơ như ngày mẹ cháu còn son, ông cũng yêu mến điệu chèo quê cháu như bá ruột cháu vẫn hát ở mỗi chiếng chèo trong những đêm hội làng…Và chính lúc ấy cũng chính là lúc cháu quyết định tìm hiểu về ông và cuộc đời, tâm huyết của ông dành cho nền âm nhạc Việt Nam.

Thưa ông, trước đây cháu nghe hai nhạc phẩm của cố nhạc sỹ Đặng Thế Phong là Con thuyền không bến và Giọt mưa thu được viết trên nền tân nhạc, nghe rất ma mị vì có tiếng nỉ non của cây độc huyền nên cháu đã có nhận định rằng cố nhạc sỹ là người mang chất nhạc dân tộc Việt Nam sang thế giới, nhưng có vẻ kết luận đó của cháu quá vội vàng cho đến khi cháu tìm hiểu về ông, cháu phát hiện ra “À sai rồi, người đặt tấm hộ chiếu cho âm nhạc cổ truyền Việt Nam ra thế giới là Thầy Khê chứ không phải ai khác.

Quả đúng là như vậy, khi cháu tìm hiểu về cuộc đời của ông, cháu đã nhận ra một điều rằng từ khi còn là một cậu bé chăn trâu, tóc để trái đào dân ca và nhạc cổ truyền đặc biệt là đờn ca tài tử đã ăn sâu vào trong máu thịt của ông, với ông chúng không chỉ là món ăn tinh thần nữa mà nó là nơi gói gém hình bóng của quê hương, của lòng yêu nước bất khuất, anh dũng, kiên trung của má và ngoại, là lòng yêu thương vợ con vô bến bờ của cha hay sự đùm bọc thương yêu của cô Út.

Ngay từ bé ông được ru ngủ bởi giọng hát véo von của người cậu, tiếng réo rắt của đàn cò, của “Hò, xự, xang, xê, cống” hay của những điệu tài tử đờn ca… Dường như có tuổi thơ tràn ngập tiếng đàn hát, âm nhạc dân gian đã ăn sâu vào máu thịt của chàng thanh niên y khoa, vì thế mà đất nước lâm vào nạn đói lịch sử năm 1945, chàng sinh viên ấy cũng hy sinh sự nghiệp của mình, xếp bút nghiên theo đàn anh của trở về quê hương mở gánh hát góp gạo cứu tế dân nghèo.

Nhưng sức người sao thẳng nổi thời cuộc bể dâu, không thể nhắm mắt nhìn quê hương bị giày xéo dưới đế giày của bọn thực dân tàn ác, ông đã tạm biệt đất mẹ, quyết tâm lên đường học tập để cùng đồng bào chống lại thực dân. Cũng từ những ngày đầu tiên trên đất lạ, trong những đêm xa quê ai nỡ ngủ, vì nhớ nhà, nhớ đất nước, nhớ bạn bè, bà con chòm xóm, nhớ những con đìa êm đềm đầy ắp cá tôm mà chẳng phải con sóng biển lạnh lẽo dưới chân tàu kia, vì đơn giản đấy chẳng phải con sóng lăn tăn của dòng sông Hậu – sông Tiền, hay nhìn ra cột khói kia, ừ thì cũng là khói đấy nhưng nào phải màu khói lam chiều cay xè sống mũi cô Út mỗi lần kho nồi cá bống tiêu, nào phải mùi khói rơm cậu Năm hun đốt bẫy chuột đồng làm món nướng. Ôi tất cả nỗi nhớ dồn nén lại để rồi ngay trên đất khách quê người, một câu hò đã cất lên trong đêm tối

Hò …ới…..ơi….ơi

Tay cầm nhành quế để kế nhành trâm

Thương em anh để bụng – đừng thâm lộ tình

Không thâm thì em nói bạc tình

Còn viếng thăm, thì phụ mẫu đánh “mình” mà tui đau.

Với chỉ dăm con chữ ấy thôi cũng đã nói lên được hai nỗi đau của ông phải trải qua lúc bấy giờ, vừa đau thương lại vừa day dắt của nỗi lòng người con xa quê hương đất mẹ

Sự nghiệp lừng lẫy của ông bắt đầu từ bước ngoặt ấy là điều cháu rất khâm phục, khi đặt chân sang nước ngoài, ông cũng dùng chính những lời ca tiếng hát dân gian của đất mẹ để vừa kiếm tiền ăn học lại vừa quảng bá âm nhạc Việt Nam đến bạn bè quốc tế, ông cho phép cháu mạo muội tưởng tượng khuôn mặt của các vị khách lúc ấy được không ạ? Chắc có lẽ những giây phút đầu tiên họ sẽ bất ngờ và chưa biết gì nhưng những giây sau đó chắc họ sẽ lắc lư theo câu lí, điệu hò mà ông đang thể hiện phải không ạ? Họ sẽ hỏi nhau rằng ông đang hát gì? Và họ sẽ thán phục văn hóa Việt Nam của ta?

Nhưng có lẽ ngày đầu tiên, họ chưa biết gì về Việt Nam ta, nên chính vì vậy mà ông đã dừng hẳn học y khoa sang nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam và đậu tiến sỹ, cháu nghĩ đây là bước thắng lợi đầu tiên của ông trên con đường chuẩn bị hành trang về mặt tư tưởng và lý luận để mang âm nhạc Việt Nam ra thế giới.

Thắng lợi thứ hai mang tính bước ngoặt trong sự nghiệp của ông đối với âm nhạc Việt Nam, đây cũng là lúc “tấm hộ chiếu” âm nhạc cổ truyền Việt Nam được cấp khi ông được bầu vào ban nghiên cứu âm nhạc của Unesco, viện trưởng viện âm nhạc quốc tế, đây không chỉ là một vinh dự cho Việt Nam của chúng ta mà đây là cánh cửa nối âm nhạc Việt Nam của chúng ta gần với quốc tế, đây chính là thắng lợi về xây dựng cơ quan bảo trợ và xây dựng sự ủng hộ, sự yêu mến của bạn bè quốc tế đối với nghệ thuật dân gian Việt Nam.

Thắng lợi thứ ba mang tầm vóc ngoại giao, mang tầm vóc của một cú đánh chí mạng vào những tư tưởng lệch lạc của những người nước ngoài đặc biệt là ông Thủy sư đề đốc. Phải chi ông ta Giáo sư Emile Gaspardone thì sẽ biết đến một thư mục gồm trên 1.500 sách báo về văn chương Việt Nam, in trên Tạp chí Viễn Đông bác cổ của Pháp số 1 năm 1934. Hay nếu ông ta gặp ông Maurice Durand thì sẽ có dịp đọc qua hàng ngàn câu ca dao Việt Nam mà ông Durand đã cất công sưu tập… Ông ấy còn hiểu biết về nghệ thuật chầu văn, xuất bản sách ghi lại các sinh hoạt văn hóa của người Việt Nam. Nếu ông ta làm bạn với những người như thế, ông ta sẽ biết rằng nước chúng ta không chỉ có một, mà có đến hàng ngàn áng văn kiệt tác. Và sau hơn 55 năm mang chuông đi đánh xứ người, thắng lợi vang dội nhất trong cuộc đời của ông đó là mang quả chuông đó về đánh ngay trên đất nước Việt Nam, đất nước mẹ thân yêu với vô vàn nhung nhớ. Ông đã được đông đảo học sinh,viên viên, khán giả, nhà nước và chính phủ quan tâm yêu mến. Những buổi tọa đà, những phóng sự ngắn viết về ông, đưa tin về một con người tài hoa mang âm nhạc dân tộc ra với thế giới.

2.Không thể phụ nhận được tâm huyết và sự cố gắng dành cho âm nhạc Việt Nam. Và nó rất có ý nghãi đối với lớp trẻ của nhưu cháu hiện nay, bên cạnh những abrn nhạc Âu Mỹ, Pop, Rock, Rap, R&B sôi động thì vẫn nên ru dịu tâm hồn ta bằng những điệu lí, câu hò, dân ca quan họ hay điệu hát xoan xứ Hùng,… hay bên cạnh Tây Ban cầm, dương cầm, violon réo rắt, ta vẫn có thể phiêu hồn ta theo tiếng nỉ non của đàn bầu, tiếng tom tom chát của trống ả đào, hay lách cách trầm trầm của song lang. Dù là ai đi nữa, đã là người dân Việt Nam thì đều có quyền yêu, yêu và gìn giữ nền âm nhạc dân tộc phải không ông nhỉ?

Nhưng mà ông ơi, cháu sinh ra ở vùng quê hát chèo nhưng cháu lại lỡ đem lòng yêu lối hát xoan của mảnh đất Phú Thọ ông ạ, nhân dịp sinh nhật thứ 100 của ông cháu xin hát tặng ông chặng hát thứ ba của hát xoan ông nhé, đây là thành quả cháu học được từ những video của ông nghiên cứu và quay lại luôn ạ. Cháu biết giọng cháu sẽ không được hay đâu nhưng mà cháu nhớ ra một câu ông dạy thầy Thệ và thầy Thệ dạy lại cho cháu đó chính là “Hát dân ca không quan trọng là hay, cái hay ở đây chính là dám hát lên câu dân ca, đã dám hát lên câu dân ca chính là thổi được cái hồn dân tộc của mình vào đó rồi”.

Và chỉ cần tự tin là thành công ông nhỉ?

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.