Thí sinh Nguyễn Thị Trúc Linh – 023: BÀI VIẾT VỀ GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ

Nguyễn Quốc Thệ

1tsS3pomnfsorheeed  · 💧♥️Thí sinh Nguyễn Thị Trúc Linh – 023

💧♥️BÀI VIẾT VỀ GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ

1. Nhớ mãi cuộc đời của Giáo sư Trần Văn Khê

Tôi tên Nguyễn Thị Trúc Linh, 22 tuổi, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Cần Thơ. Có lẽ, không chỉ mảnh đất quê tôi, hơn năm qua tổ quốc ta vẫn đang gồng mình chống dịch. Tôi mong mỗi người dân hãy nâng cao ý thức, cùng chung tay vượt qua “cơn bão dữ” này. Vững tin, nếu cố gắng chúng ta nhất định sẽ làm được. Đó là đôi lời tôi muốn nhắn gửi đến cộng đồng trước khi vào bài viết về Giáo sư Trần Văn Khê. ————————–

Còn nhớ rõ, tôi tình cờ biết được cố Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê vào đầu năm 2020 qua một đoạn video clip ngắn trên youtube. Lần đấy, trong đề xuất của tôi hiện lên video clip với tiêu đề “Sầm Giang Tái Ngộ 14 – Trần Văn Khê – Nghiên cứu tiếng cười trong Hát Bộ”, tôi tình cờ xem thử, từ đó tôi say mê cái điệu bộ thông thái tự tại của ông. Được tin Ban tổ chức có tổ chức cuộc thi nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh của cố giáo sư, tôi liền mạnh dạn đăng kí. Bởi vì nếu không thử, tôi e là mình sẽ bỏ mất cơ hội quý giá này.

Thông tin về cuộc đời và sự nghiệp của ông được lưu giữ dày trên các mặt báo và mạng Internet. Tôi xin phép được tóm tắt ngắn gọn đồng thời bày tỏ cảm nhận của mình qua mấy vần chữ sau: Trần Văn Khê được nhiều người biết đến thông qua việc quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung và âm nhạc Việt Nam nói riêng. Cho đến những năm tháng cuối đời, ông vẫn nhắc mãi lí tưởng bảo tồn và phát huy nét đẹp truyền thống của dân tộc.

Trần Văn Khê (24/07/1921 – 24/06/2015) là người con tỉnh Tiền Giang, nơi được xem là vùng đất khai phá sớm nhất tại miền Nam Bộ. Ông sinh ra trong một gia đình họ nội có truyền thống âm nhạc, bốn đời nhà ông đều là nhạc công. Dòng họ bên ngoại của ông am hiểu tri thức, tường tận các loại nhạc cụ. Không khí âm nhạc trong gia đình từ đó mà len lỏi trong tiềm thức cậu bé Trần Văn Khê, nuôi nấng thành một Trần Văn Khê thông thái và mẫn tiệp.

Vốn thông minh lại có khiếu văn nghệ, kể từ khi ngồi trên ghế nhà trường, Trần Văn Khê đã là cái tên vượt trội trong lứa học sinh cùng thời. Năm 1938, nhờ học giỏi, ông được phần thưởng đi từ Sài Gòn ra Hà Nội. Sau này, ông chia sẻ đây chính là chuyến đi đáng nhớ giúp ông khai sáng tầm nhìn, thanh niên trẻ nếu muốn mở mang như ông thì phải đi nhiều, học nhiều mới được.

Bước sang độ tuổi trưởng thành, Trần Văn Khê cưới vợ và trở về miền Nam sinh sống. Ông tham gia kháng chiến chống Pháp và có được ba người con, hai trai, một gái. Khi đứa con gái út mới vừa hình thành bào thai cũng là lúc ông nung nấu ý chí đi du học. Sự học và lí tưởng nam nhi thoi thúc ông đặt chân đến Pháp, bỏ lại quê nhà người vợ bầu và ba đứa con thơ. Kể từ khi được hít thở trời Tây, tinh thần học tập của ông càng trở nên mạnh mẽ. Điều đáng tự hào là khi thực hiện luận văn tốt nghiệp, ông đã lựa chọn đề tài mang tên “Âm nhạc truyền thống Việt Nam” như nhắc nhở mình phải luôn nhớ về nguồn cội dẫu đã xa cách.

Sau khi có bằng Tiến sĩ Văn khoa, ông bắt đầu hành trình chinh phục lí tưởng của đời mình. Nhằm quảng bá âm nhạc Việt Nam ra cộng đồng quốc tế, ông đã đặt chân đến hơn 67 quốc gia và vùng lãnh thổ để giảng dạy, nói chuyện. Người ta nói rằng “con nhà nòi” thì vốn thừa hưởng năng khiếu bẩm sinh nên dễ dàng thực hiện hoài bão. Song, ít ai hiểu rằng để đi theo được tiếng gọi của lí tưởng là cả quá trình mấy mươi năm ông gian khổ học tập, thậm chí gác lại mái ấm gia đình. Đó là một trong số những lí do vì sao tôi kính nể thầy đến vậy.

Tôi kể lại cuộc đời của giáo sư Trần Văn Khê không phải để ca tụng một nhà truyền học quá cố mà cốt để thể hiện lòng mến mộ của mình đối với người thầy nhiệt tâm. Ông dành cả đời mình cho sự học, khai phá, nghiên cứu những vấn đề cũ, mới trong âm nhạc cổ truyền nói riêng và bản sắc văn hóa dân tộc nói chung. Phải nói tôi nể thầy nhất ở tài nói chuyện, kể chuyện. Chất giọng thầy đặc quánh một giọng miền Nam vô cùng hào sảng. Điệu bộ thầy khi thuyết giảng vừa thú vị, hài hước lại vừa dễ hiểu, dễ thuộc bài. Dù chỉ xem thầy qua youtube nhưng tôi không ngần ngại gọi ông là thầy bởi thầy đã truyền dạy nhiều bài học quý báu cho tôi. Đâu đó trong những bản ghi hình còn sót lại, tôi vẫn còn thấy hình ảnh thầy Khê ngoài 80 tuổi cần mẫn ngồi nói chuyện văn hóa nước nhà: “nếu muốn phát triển văn hóa thì trước tiên ta phải bảo tồn, bảo tồn để khi mở cửa nền văn hóa không bị lai căng”, “trong dạy ngôn ngữ, phải dạy dỗ ngôn ngữ mẹ đẻ trước tiên, rồi mới dạy ngôn ngữ nước ngoài”, “bệnh coi thường bản sắc văn hóa dân tộc là thứ bệnh văn hóa đáng sợ nhất trên đời”, …

Nghĩ về cuộc đời của giáo sư Trần Văn Khê, tôi chỉ muốn đưa tay lên ngực trái rồi thành kính cúi đầu. Cho đến hiện tại, giải thưởng vinh danh quý giá nhất dành cho thầy có lẽ phải là ý thức gìn giữ và nâng niu âm nhạc truyền thống của các thế hệ sau. Nếu không có thầy, có lẽ thế hệ của chúng tôi phải cất công lắm mới tìm được những mảnh ghép văn hóa, âm nhạc đặc sắc của dân tộc. Nếu không có thầy, có lẽ chúng tôi đã vô tình lãng quên nét độc đáo trong nhạc lí của nước mình và sự chân tình trong từng câu hát dân ca.

Trong guồng quay của đời sống hiện đại, đâu đó chúng ta sẽ không tránh khỏi khoảnh khắc say mê thiên đường âm nhạc nước bạn, thậm chí là muốn khám phá, cống hiến cho người ta. Nhưng tuyệt nhiên, chúng ta nhất định phải biết hiểu mình, biết giữ mình để không bị cuốn xoay. Nếu muốn phát triển, chúng ta hãy tập giao thoa, giao thoa để làm nổi bật âm nhạc dân tộc chứ không phải để nhạt mờ.

Chúng ta cũng có âm nhạc, âm nhạc của chúng ta độc đáo riêng biệt mà không phải loại âm nhạc nào trên thế giới cũng có. Nếu thật tâm lắng nghe và cảm nhận âm nhạc nước nhà, bạn sẽ hiểu vì sao thầy Khê lại cần mẫn quảng bá âm nhạc Việt Nam ra cộng đồng quốc tế suốt mấy mươi năm như vậy.

2. Cảm nhận hình thức âm nhạc Hát ru Nam bộ Kể từ khi còn nằm lửa, tôi đã được nghe những lời hát ru của mẹ. Tất nhiên, tôi không tài nào nhớ được, nhưng mẹ tôi đã nói thế. Thậm chí bà kể, hồi còn nhỏ, muốn tôi ngủ là phải ru, đang ru giữa chừng, buông tôi ra đi chỗ khác, chắc chắn tôi sẽ ré khóc. Bà nói bà đã ru tôi ngủ trong suốt ba năm đầu đời. Thành ra, đối với tôi, hát ru là một kí ức vô cùng đặc biệt. Ngoài dòng sữa mẹ nóng hổi, hát ru chính là giai điệu tuyệt vời giúp nuôi nấng tôi nên người.

Năm tôi mười hai tuổi¸mẹ tôi sinh em bé. Kể từ đó tôi mới lắng nghe rõ hơn những lời ru của mẹ.

“Ầu ơ…

Ví dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi

Khó đi, mẹ dắt con đi.

Con đi trường học, mẹ đi trường đời”

“Ầu ơ…

Gió đưa cây cải về trời

Rau răm ở lại chịu đời đắng cay”

Nhờ vậy, từ khi có em là tôi cũng thuộc luôn những khúc hát ru. Có những lúc tôi ru em thay mẹ, tôi mới hiểu được tâm tình của người phụ nữ khi đặt mình vào từng điệu ca.

Tìm hiểu về thời gian hình thành của hát ru Nam bộ không phải là một điều dễ dàng. Các nhà nghiên cứu chỉ phỏng đoán được nguồn gốc hát ru Nam bộ là kế thừa từ truyền thống ru hát của miền ngoài. Trong quá trình khẩn hoang mở đất phương Nam, các bà mẹ địu con trên lưng và địu luôn cả những khúc hát. Dần dần, người dân vận dụng hoàn cảnh, đặc trưng vùng miền mà hình thành hát ru Nam bộ với nhiều nét độc đáo riêng biệt. Hát ru từ đó mà quen thuộc với mỗi đứa trẻ miền Nam kể từ khi chúng mới lọt lòng.

Câu hát ru bao năm tháng len qua vách nhà, ngân nga trong chái bếp, ghé trên từng cánh võng và tồn đọng trong thế giới tri thức của trẻ thơ miền Nam. Cùng với dòng sữa nóng, hát ru miền Nam nuôi nấng nên một đứa bé chân quê và hào sảng. Lặp đi lặp lại tiếng hát ru trong những năm tháng đầu đời của trẻ chính là giúp trẻ con có được bài âm nhạc giáo dục đầu tiên trong đời mình. Ở quê tôi, trẻ con vẫn còn được nghe mẹ ru ngủ và mỗi lần như thế, chúng nó ngủ một cách ngon lành. Trong những buổi trưa hè, chúng thậm chí còn đùa giỡn với nhau và liên tục hát lên những câu hát “Ví dầu…Ầu ơ”. Không phải đơn thuần mà hát ru được truyền miệng cho đến ngày nay, ở nó tạo nên sự cảm âm tuyệt vời cho trẻ, nghe được hát ru, chúng sẽ lưu nhớ chất giọng của mẹ mình hơn. Tôi nhận thấy hát ru chính là bài thuốc tĩnh an tinh thần tuyệt vời mà người mẹ dành cho em bé. Được nghe giọng mẹ ru hát sát bên tai, trẻ con sẽ cảm thấy an toàn hơn, lớn lên cũng thấy yêu cha mẹ, yêu làn điệu quê hương mình hơn.

Bà của tôi biết rất nhiều ca khúc hát ru, mẹ tôi thì hát ru hay lắm. Có lẽ hát ru gần gũi hơn với thế hệ của các bà, các mẹ, các chị của chúng tôi. Tôi biết ngày nay không phải đứa trẻ nào cũng may mắn được nghe mẹ ru ngủ. Xã hội càng phát triển, công nghệ càng tiên tiến, chắc chắn hát ru không còn là lựa chọn hàng đầu của các bậc phụ huynh. Hoặc có chăng người ta nghe hát ru cũng bằng cách bật thu âm trên băng đĩa có sẵn. Bậc cha mẹ dường như đã quên rằng chúng ta có một nền âm nhạc truyền thống Việt Nam, những điệu hát ru ngủ rất Việt Nam và đó là cách tốt nhất cho sự hình thành và phát triển một đứa trẻ gốc Việt. Tôi nghĩ rằng, không chỉ với những người bắt đầu làm mẹ, mà kể cả cha, hãy tập hát những bài hát ru ngủ cho con để khi nhắc đến hát ru, người ta có thể hát liền, hát ngay chứ không còn chần chừ, đảo mắt qua lại. Đôi khi, cách tốt nhất để kích thích con trẻ phát triển không phải là những vật chất hiện đại xa xỉ mà chính là điệu hát ru dân gian vốn có từ bao đời nay.

Hi vọng, đôi lời trải lòng của tôi sẽ giúp bạn đọc có thêm cảm xúc về cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Trần Văn Khê cũng như hình thức hát ru Nam bộ. Nhắc về ông, tôi không đặt kì vọng bạn đọc sẽ nhớ sâu, hiểu rõ tường tận mà chỉ mong mọi người nhớ nước ta có nhà truyền học Trần Văn Khê, ông là người đam mê học tập và nghiên cứu, cả cuộc đời dồn hết sức mình vào việc quảng bá âm nhạc Việt Nam ra cộng đồng quốc tế. Thế hệ trẻ như tôi sẽ nhìn vào gương của ông mà phấn đấu, trước là kiên trì học tập, luyện nét thông thái, tự tại sau là quyết tâm theo đuổi mơ ước của cuộc đời mình. Trong các cuộc phỏng vấn, Trần Văn Khê không ít lần nhắc về hát ru Nam bộ. Ông nhắc đến hát ru Nam bộ như nhắc nhớ về một phần tuổi thơ tươi đẹp của mình. Thật tự hào khi tôi được sinh ra và lớn lên tại vùng đất nơi đây, được mẹ ru ngủ bằng hơi thở nồng nàn và làn điệu của quê hương vô cùng tha thiết. Tôi mong, hát ru không phải chỉ là khúc hát của những năm đầu đời người mà nó sẽ sớm được đưa vào giáo dục học đường để thế hệ học sinh biết đến nhiều hơn. Cuối lời, tôi kính chúc cuộc thi sẽ nhận được nhiều bài viết hay, đặc sắc. Chúc dân tộc Việt Nam ta sớm vượt qua đại dịch Covid-19. Chúc bạn đọc có được cuộc sống hạnh phúc, bình yên bên gia đình và người thân.

Xin chân thành cảm ơn!

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.