Thí sinh Nguyễn Thị Hoài Linh – 018: CUỘC THI TÌM HIỂU VỀ GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ VÀ ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM NHÂN DỊP 100 NĂM NGÀY SINH GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ

Nguyễn Quốc Thệ

3h  · 💧♥️Thí sinh Nguyễn Thị Hoài Linh – 018

💧♥️CUỘC THI TÌM HIỂU VỀ GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ VÀ ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM NHÂN DỊP 100 NĂM NGÀY SINH GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ.

1. Tìm hiểu về Giáo sư Trần Văn Khê.

“ Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa độ”

Hai câu thơ vừa cất lên chắc hẳn mọi người sẽ nhận ra em đến từ đâu phải không ạ? Em xin tự giới thiệu em tên là Nguyễn Thị Hoài Linh, là một cô gái đến từ mảnh đất địa linh nhân kiệt mang tên Nghệ An.

Chắc hẳn mọi người cũng không còn xa lạ gì với nơi đây bởi đây cũng chính là quê hương của Người cha Hồ Chủ Tịch. Hiện em đang là sinh viên năm hai khoa Du Lịch thuộc Trường Đại học Văn Hóa Thành phố Hồ Chí Minh – một trong những ngôi trường dày dặn kinh nghiệm trong khâu đào tạo khối ngành nghệ thuật và du lịch thuộc tốp đầu của hành phố mang tên Bác. Sinh ra và lớn lên ở tại một miền quê đồi núi, tuổi thơ em được gắn liền với những cánh đồng, lũy tre và cánh diều những hình ảnh quen thuộc đó đã giúp em thêm khát khao tìm hiểu về những chuyến trải nghiệm. Và đó cũng chính là một trong những lý do để em càng thêm trân quý hơn về những trải nghiệm thú vị khi được trở thành sinh viên du lịch của Trường Đại học Văn Hóa Thành Phố Hồ Chí Minh.

Là một người yêu âm nhạc cũng như luôn kiếm tìm cho bản thân những điều mới mẻ em cũng dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu cho một vài loại hình âm nhạc truyền thống như chèo, ví dặm, hò,…. và đó cũng chính là một trong những tìm hiểu thú vị để bản thân em bổ sung vào thế giới quan nhàm chán của mình và để rồi từ đó đến với cuộc thi lần này, em muốn dành tấm lòng chân thành nhất cũng như tình yêu to lớn nhất đối với âm nhạc để chia sẻ cho quý ban tổ chức, quý giám khảo và các độc giả về cuộc đời và sự nghiệp của một người giáo sư đã dành trọn cuộc đời mình để cống hiến cho âm nhạc dân tộc. Đó chính là Giáo sư Trần Văn Khê – một người thầy đã tiếp lửa cho em cũng như các bản trẻ có lòng đam mê với âm nhạc truyền thống.

Nếu như nhà soạn nhạc Claude Debussy luôn cảm thấy “ âm nhạc là số học của âm thanh cũng giống như quang học là hình học của ánh sáng” thì Giáo sư Trần Văn Khê luôn cảm nhận những làn điệu âm nhạc truyền thống của dân tộc bằng cả con tim và tình yêu thương vô hạn và đó cũng chính là một trong những yếu tố làm nên sự khác biệt giữa Giáo sư và những người nghiên cứu âm nhạc khác. Vào một đêm ngày 24 tháng 7 năm 1921 cậu bé Trần Văn Khê đã cất tiếng khóc chào đời đầu tiên tại làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, tỉnh Mỹ Tho (nay là huyện Châu Thành, Tiền Giang). Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có bốn đời làm nhạc sĩ nên từ nhỏ câu bé Trần Văn Khê đã có nhưng cơ sở để bộc lộ tài năng thiên phú của mình cũng như đem lòng và yêu say đắm với âm nhạc truyền thống. Với truyền thống gia đình âm nhạc lâu đời,từ bé đã được tiếp cận với âm nhạc, lên 6 tuổi ông đã được cô ( Ba Viện) và cậu ( Năm Khương) dạy đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và bắt đầu tập tạnh đàn những bài hát như “Lưu Thủy”, “Bình Bán Vắn”, “Kim Tiền”, “Long Hổ Hội”. Lên 7 tuổi ông đã khéo léo tập cho các chị diễn viên gánh Đồng Nữ Ban của cô Ba Viện hát bài “ La Madelon” để chưng màn đầu cải lương. Nhờ năng khiếu đầy mình, lên tám tuổi ông đã biết đánh đờn cò, mười hai tuổi biết đánh đờn tranh và trống nhạc. Tuy có tuổi thơ vui vẻ và hạnh phúc nhưng ông là một người khá thiệt thòi về mặt tình cảm, mồ côi từ sớm. Lên ba tuổi ông ngoại qua đời, lên năm tuổi thì ông nội mất, chín tuổi mồ côi mẹ, mười tuổi mồ côi cha. Tuy thiệt thòi về mặt tình cảm nhưng ông luôn vô cùng mạnh mẽ, lấy sự mất mát về tình thương của mình để bù đắp cho đứa con tình thần đó chính là âm nhạc dân tộc.

Năm 1942 ông ra Hà Nội học Y khoa, năm 1943 ông cưới bà Nguyễn Thị Sương – người bạn gái học cùng lớp Triết ở trường Petrus Ký. Vì gặp quá nhiều sự kiện đột ngột nên ông đã thôi học để trở về miền Nam ruột thịt. Năm 1949 sau khi từ giã vợ hiền con thơ, Trần Văn Khê quyết định đi du học tại trường đại học Sorbonne ở Paris và đây chính là quyết định mang tính lịch sử cho cuộc đời của ông. Đến hè năm 1951, ông thi đậu vào trường chính trị Khoa giao dịch quốc tế. vào thời điểm này, để có đủ kinh phí trang trải nơi đất khách quê người, Trần Văn Khê đã làm công việc thu thanh một số bài hát cho hang đĩa Oria của Pháp và đi hát ở quán bar của người Việt tên là Bồng Lai. Từ đó bút danh Hải Minh của ông ra đời. Hải Minh chính là tên hai người con trai của ông chính là Trần Quang Hải và Trần Quang Minh. Do điều kiện thời tiết khí hậu thay đổi, những năm ở Pháp sức khỏe của ông không tốt nên phải nằm ở nhà dưỡng lao trong một thời gian dài.

Đến năm 1958, Trần Văn Khê theo học khoa nhạc học và chuẩn bị luận án tiến sĩ dưới sự chỉ đạo của các giáo sư Jacques chailley, Emile gaspardone và André Schaeffner. Tháng 6 năm 1958, ông đậu Tiến sĩ Văn khoa (môn Nhạc học) của Đại học Sorbonne. Luận văn của ông có tên: “LaMusique vietnamienne traditionnelle” (Âm nhạc truyền thống Việt Nam), Từ đó, ông bước vào con đường nghiên cứu, giảng dạy, diễn thuyết liên tục tại Pháp và nhiều quốc gia. Từ năm 1963, ông dạy trong Trung tâm Nghiên cứu nhạc Đông phương, dưới sự bảo trợ của Viện Nhạc học paris (Institut de Musicologie de paris). Ngoài ra ông còn nắm giữ nhiều chức vụ quan trọng trong lĩnh lực âm nhac ở viện hàn lâm Châu Âu,… Trong thời gian học tập và công tác tại Châu Âu, ông đã có dịp đưa nền âm nhạc truyền thống của Việt Nam qua 67 quốc gia bằng lối diễn giải nhẹ nhàng và tấm lòng nhiệt huyết với âm nhạc dân tộc, một lần nữa Giáo sự Trần Văn Khê đã hết lòng chỉ dạy và truyền đạt những tinh hoa trù phú của dân tộc thông qua các cuộc nói chuyện trao đổi cũng như những bài giảng về âm nhạc vô cùng đắt giá.

Đến năm 1975, vì tình yêu đất nước, vì tấm lòng nhiệt huyết với âm nhạc truyền thống quê nhà ông đã trở về Việt Nam với tư cách Giám đốc nghiên cứu trong Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp, thành viên Hội đồng Quốc tế Âm nhạc thuộc UNESCO, một chuyên gia hàng đầu về âm nhạc truyền thống của Việt Nam. Sự tìm tòi của Giáo sư như một nấc thang đưa nền âm nhạc dân tộc bước sang một ánh hào quang mới thông qua quá trình nghiên cứu, tìm tòi, quảng bá và giới thiệu sự độc đáo của nền âm nhạc cổ dân tộc tới bạn bè năm châu.

Sự hi sinh thầm lặng, tinh thần yêu nước ,yêu âm nhạc truyền thống của giáo sư đã để lại nhiều công trình đồ sộ vang danh khắp thế giới để rồi những thế hệ đi sau như chúng em lại một lần nữa càng thêm tự hào và cảm phục tinh thần ham học hỏi sự đam mê mạnh mẽ và tấm lòng yêu âm nhạc của ông. Dù Giáo sư đã vĩnh viễn rời xa cõi đời này nhưng ngọn lửa nhiệt huyết trong ông sẽ luôn là một niềm hy vọng thôi thúc tình yêu âm nhạc truyền thống trong tâm hồn mỗi người Việt. Giống như câu nói “Hạnh phúc nhất là được làm những điều mình tha thiết mong muốn: đem tiếng nhạc, lời ca dân tộc đến mọi nơi để siết chặt tình thân hữu giữa dân tộc Việt Nam với bạn bè bốn biển, năm châu, đem được vui tươi nhẹ nhàng cho người nghe, lại có dịp góp sức với đồng nghiệp các nước Á, Phi bảo vệ nền âm nhạc cổ truyền, chống lại tệ nạn vọng ngoài, sùng bái nhạc phương Tây”.Lời cuối cùng cho phép em được gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Giáo sư Trần Văn Khê. Kính nhớ Thầy …

2.Dân ca Ví, Dặm xứ Nghệ

“Anh ơi khoan vội (mà) bực mình,

Em xin kể lại (mà) phân minh cho anh tỏ tường.

Anh cứ nhủ rằng em không thương

Em đo lường thì rất cặn kẽ

Chính thương anh nên em bàn với mẹ

Phải ngăn anh không đi chuyến ngược Lường

Giận thì giận mà thương thì thương

Giận thì giận mà thương thì thương…

”Ca khúc: Giận mà thương ( hò Ví, Dặm)

Những câu hát mộc mạc đã phần nào đưa các thính giả ngược xuôi hết mảnh đất xứ Nghệ, nơi đây không chỉ gắn liền với những di tích lịch sử cách mạng, những danh lang thắng cảnh đẹp đến nào lòng mà đây còn là một trong những cái nôi của điệu hát Ví, Dặm – làn điệu gắn liền với sự mộc mạc, chân chất của đời sống người dân thôn quê, là một thức quà mà hầu hết mọi người con đất Nghệ ai ai cũng được nghe, được học và được biết thông qua các câu hát, lời ru của bà của mẹ. Và may mắn thay, những câu hát thân thương ấy đã được UNESCO công nhân là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại và ngày 27/11/2014 tại Paris ( Pháp). Đây không chỉ là niềm tự hào mà một phần nào đó còn là niềm kiêu hãnh của mọi người con xứ Nghệ.

Nếu nhã nhạc cung đình Huế là một trong những cực phẩm của thời phong kiến thì Ví, Dặm chính là một trong những câu hát tinh hoa được viết nên bởi những câu chuyện cuộc sống thường nhật hằng ngày của bà con vùng Nghệ An, Hà Tĩnh. Dân ca Ví, Dặm, cũng giống như nhiều loại hình dân ca khác của vùng đồng bằng Bắc Bộ, có nguồn gốc từ cuộc sống lao động, sinh hoạt của các tầng lớp nhân dân, do vậy đều có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời. Từ khi các câu ca dao tục ngữ xuất hiện thì đã bắt đầu có sự manh nha của làn điệu này và theo như một số nhà nghiên cứu cho thấy từ thế kỷ 17-18, hát Ví, Giặm đã rất phát triển và trở thành hình thức trình diễn dân gian phổ biến trong cộng đồng cư dân Nghệ An và Hà Tĩnh, thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội khác nhau. Trong thời kì mưa bom bão đạn, các làn điệu ngọt ngào này đã trở thành thứ vũ khí cổ vũ, khích lệ bộ đội dân quân kháng chiến bảo vệ tổ quốc. Đến với cuộc sống hiện đại, Ví, Dặm lại một lần nữa khẳng định lại mình trong các buổi diễn giao lưu văn nghệ, trong trường học, và trong cuộc sống hằng ngày của cô bác nông dân.Cái làm nên nét độc đáo của Ví, Dặm xứ Nghệ chính là những nội dung bao hàm trong mỗi bài hát, mỗi bài hát đều thể hiện một nội dung khác nhau như: Phản ánh xã hội, lịch sử; thể hiện tâm tư, tình cảm, tình yêu cuộc sống, yêu quê hương, đất nước, tình yêu đôi lứa; giáo huấn, triết lý trọng nghĩa, trọng tình, mang đậm tính nhân văn của người Việt Nam. Không chỉ có nội dung độc đáo, Ví, Dặm còn rất đa dạng về hình thức, theo các chuyên gia ước tính có khoảng 15 điệu ví, 8 điệu giặm được gọi tên theo bối cảnh cuộc sống, lao động, nghề nghiệp như Ví phường vải, Ví đò đưa, Ví phường cấy, Ví trèo non, Giặm ru, Giặm kể, Giặm vè… khác với các làn điệu khác, Ví, Dặm không cố định về không gian cũng như thời gian hát và biểu diễn, mà nó có thể diễn ra hằng ngày và trong mọi không gian sinh hoạt. Không chỉ vậy, Ví, Dặm còn gắn liền với những sự kiện lớn, những lễ hội lớn như: Cưới hỏi, tết nhất, đìm đám, hát giao duyên,… và dường như các làn điệu Ví, Dặm xuất hiên khắp mọi nơi, trong mọi hoạt động gắn liền với đời sống thường nhật, vất vả, khó nhọc của người dân vùng Nghệ An, Hà Tĩnh. tại kỳ họp thứ 9 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể ngày 27/11/2014 tại Paris (Pháp) Dân ca ví dặm tại Nghệ – Tĩnh được công nhận là một trong những di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia đã được ghi danh đại diện cho nhân loại. Danh hiệu cao quý này không chỉ là niềm tự hào cho cả Nghệ – Tĩnh nói riêng mà nó còn là một niềm vui lớn, một niềm tự hào lớn cho cả dân tộc.

Đứng trước những biến động to lớn của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa âm nhạc truyền thống nói chung và Ví, Dặm nói riêng đang đứng trước những nguy cơ bị mai một theo thời gian. Trước nguy cơ ấy, các ban ngành liên quan cũng như thế hệ trẻ chúng ta cần có những biện pháp tích cực nhằm bảo vệ những giá trị quý báu đó. Là một sinh viên cũng là những mần xanh tương lai của đất nước, chúng ta cần học tập hết mình, phát huy hết mình những khả năng của bản thân để bảo vệ những tài sản âm nhạc vô giá của dân tộc. Lời cuối cùng, cho phép em một lần nữa gửi lời cảm ơn tới Giáo sư Trần Văn Khê đã không quản hi sinh khai sáng cho nền âm nhạc truyền thống của nước nhà,cảm ơn quý ban tổ chức, quý ban giám khảo đã tạo dựng nên một sân chơi thật bổ ích để giới trẻ chúng em càng thêm yêu về âm nhạc truyền thống và xin chân thành cảm ơn những độc giả, những thính giả đã giành chút ít thời gian để đọc bài dự thi còn nhiều sai sót của em. Em xin chân thành cảm ơn!

Nghệ An, tháng 7 năm 2021.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.