ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (2)(Trần Văn Khê)

ĐÔI LỜI NHẮN NHỦ (2)(Trần Văn Khê)

Năm 1951, Liên Hiệp Quốc tổ chức đại hội tại Paris và tuyển một số chuyên gia Luật Quốc tế. Trường Chánh trị Paris (Sciences Po de Paris) nổi danh là một trường nghiêm túc đào tạo chuyên gia có đủ khả năng về mọi mặt hành chánh, kinh tế và ngoại giao. Ban tuyển dụng nhân viên của Liên Hiệp Quốc đến trường xin tên 15 học viên tốt nghiệp khoa Giao dịch quốc tế (Relations internationales) để phỏng vấn và ký hợp đồng cộng tác dài hạn. Trong khóa đó, tôi tốt nghiệp hạng 5 nên tôi đã đến trụ sở của Liên Hiệp Quốc theo thơ mời.

Sau khi phỏng vấn, ban tuyển dụng thấy tôi nói tiếng Pháp rất trôi chảy, những câu trả lời về Luật quốc tế rất chính xác, lối hành văn có tánh chất văn chương, tôi lại biết nói tiếng Anh, tiếng Việt và đọc được chữ Hán thì tôi đã được họ tuyển làm nhân viên chuyên gia Luật quốc tế của họ. Theo hợp đồng ngày 01-09-1951, tôi sẽ phải trình diện để lãnh nhiệm vụ mới. Các bạn đồng khóa đều cho là tôi thật may mắn. Vừa lãnh bằng tốt nghiệp thì đã có việc làm phù hợp với khả năng và có nhiều triển vọng cho tương lai.

Nhưng ngày 15-08-1951, tôi bị sưng màng bụng nặng, chở cấp cứu vào bịnh viện Cochin Paris. Bác sĩ quyết định phải giải phẫu ngay lúc đó. Bịnh tình của tôi rất nặng vì bị lao màng bụng, chỗ ruột dư sưng lên đầy mủ, sắp bị vỡ ra. Như thế tức là không thoát khỏi tử thần! Bác sĩ lập tức cho tôi tiêm trụ sinh và gởi tôi đi đến một nhà dưỡng lao tại Pessac (Bordeaux – Pháp), nằm đó trong ba tháng để mỗi ngày cho ánh mặt trời rọi vào vết thương và ba lượt cho chiếu tia cực tím. Đến khi vết thương không còn ra mủ thì bác sĩ mới cho khép vết mổ.

Bạn bè vào thăm ai cũng cho rằng tôi bị một cái rủi lớn trong đời! Mất một công việc phù hợp với bằng cấp tốt nghiệp. Lại lâm bịnh nan y chẳng biết có bình phục hay chăng? Tương lai rất đen tối!

Tôi cũng buồn và trong một bài thơ viết ra khi tôi đang nằm dưỡng lao có đoạn chót:

« Chim không hót, hoa không cười, người không hy vọng,

Bốn tường vôi trắng xóa một màu tang.Nhìn cảnh buồn, dạ khách cũng bàng hoàng

Chiều im lặng.

Trăng gần lên.

Lá rụng! »

Nhưng hôm sau, tôi lại cố quên cái buồn, lo dưỡng bịnh và tin rằng mình sẽ thắng bịnh nên có viết mấy câu:

« Nhưng ta phải cố vui,

Vui để cho tiếng cười

Át lên cả tiếng khóc

Đời sẽ được xinh tươi! »

Đúng là một việc không may trong cuộc đời tôi nhưng không ngờ, một buổi chiều, sau khi dạo đờn tranh, tôi bỗng « giác ngộ » rằng tôi đã thừa hưởng kiến thức và nghệ thuật đờn ca tài tử từ trong gia đình, trong làng xã, trong đất nước mà từ mấy năm sau này, tôi lại quay lưng với truyền thống, lo học nhạc phương Tây, phối khí những bản nhạc tài tử theo phong cách phương Tây trong dàn nhạc trường Trung học Trương Vĩnh Ký mà tôi là nhạc trưởng. Tôi lại chỉ huy những nhạc phẩm phương Tây như La Veuve Joyeuse của Franz Lehar, Moment Musical của F. Schubert, La Marche Turque của Mozart trong dàn nhạc trường Đại học Hà Nội. Tôi đã hãnh diện khi báo La Volonté Indochinoise khen tôi chỉ huy đẹp không kém các nhà chỉ huy tên tuổi Âu Mỹ.

Bỗng nhiên hôm nay, tôi cảm thấy ân hận bởi tôi tưởng phải nhờ nhạc phương Tây để đưa Âm nhạc Truyền thống Việt Nam tiến bộ và bước lên một vị trí cao hơn trên trường quốc tế. Tôi đã không thành công và làm biến chất Âm nhạc truyền thống mà không hay biết. Tôi chỉ huy dàn nhạc thì chỉ học được cái ngoại hình là cách vung đũa chỉ huy lên một cách có điệu nghệ, mà thực ra, tôi không biết rõ nội dung bản nhạc mà tôi đang chỉ huy! Vì nào giờ tôi có được học chánh quy khoa chỉ huy đâu! Tôi có cảm giác rõ rệt tôi chỉ là một « con khỉ » bắt chước « con người » mà chưa thật phải là con người!

Nghĩ như vậy tôi quyết tâm phải học lại Âm nhạc Truyền thống ngang qua thơ từ viết cho cậu Năm của tôi là ông Nguyễn Tri Khương để biết thêm về lịch sử và lý thuyết. Tôi luyện tập đờn Tranh, đờn Cò, đờn Kìm. Tôi cho con gái của Mai Thứ bạn tôi cây đờn Piano mà tôi đã mua và đã từng rất yêu quý.

Tôi nhứt định soạn một Luận án Tấn sĩ tại trường Đại học Sorbonne về đề tài Nhạc truyền thống Việt Nam này.

Nhờ dưỡng bịnh tại một Trung tâm dưỡng lao của trường Đại học nên tôi được quyền đọc những quyển sách lưu trữ tại Thư viện Quốc gia mà khỏi xếp hàng vào thư viện mượn và trả sách. Mỗi tuần, có một giáo sư đến nhận danh sách các tư liệu tôi cần tham khảo. Ông đứng tên chịu trách nhiệm để thư viện gởi sách cho ông. Nhờ vậy mà trên giường bịnh tôi bắt đầu đọc những quyển Đại Việt Sử ký Toàn Thư, Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục. Cả hai đều viết bằng chữ Hán. Và một số sách về Dân ca cổ nhạc của Việt Nam do các tác giả Pháp như ông Cordier, Georges De Gironcourt… viết. Cuối tuần, có người đến gói lại các sách để ông giáo sư trách nhiệm gởi bảo đảm trả lại cho thư viện. Mỗi ngày, tôi đều nhận thấy rằng nhờ « cái rủi » mà tôi được « cái may » là đọc sách tham khảo trong Thư viện Quốc gia để soạn Luận án Tấn sĩ mà không phải di chuyển tới Thư viện chịu những thủ tục rườm rà! Chỉ nằm yên trên giường bịnh, thuốc tiêm vào gân tay trái, còn tay mặt thong thả lật từng trang sách! Trong hơn sáu tháng trời, tôi không còn cái buồn của người bịnh phải nằm dưỡng lao dài hạn.

Các bạn thấy không, khi nhìn vào cảnh mất tự do đi lại, phải nằm yên mà buồn cho thân phận mình thì chỉ thấy cái khổ. Khi biết quên cái khổ đó mà thấy cái may được đọc sách, soạn Luận án thì mình lại thấy lạc quan yêu đời. Trong đời, lâm vào một hoàn cảnh khó khăn, nếu biết nhìn vào mặt tích cực của vấn đề, chúng ta sẽ thấy « ánh sáng cuối đường hầm ». Và tôi nhờ vậy đã được cái may mắn đó.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.