Jour : 7 août 2020

Theo nguoiduatin.vn: Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình

Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình

03/07/2015, 23:59 GMT+7 | Văn hóa

Giáo sư Trần Văn Khê từng tâm sự rằng, ông rất có duyên với phái nữ và nhận được nhiều tình cảm thương mến của họ.

Nhắc đến GS.TS Trần Văn Khê, cả thế giới biết ông là một bậc đại thụ, một bậc trưởng bối của âm nhạc dân tộc Việt Nam. Sự ra đi của ông là mất mát quá lớn đối với nền âm nhạc dân tộc của Việt Nam.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống âm nhạc

Giáo sư Trần Văn Khê sinh ngày 24/7/1921 tại Vĩnh Long trong một gia đình có bốn đời làm nhạc sĩ nên ngay từ nhỏ đã làm quen với nhạc cổ truyền. 

Năm lên 6 tuổi, ông đã được cô và cậu dạy đàm kìm, đàn cò, đàn tranh. Ông mồ côi mẹ và cha từ khi lên 9 tuổi nên ông và hai em, “quái kiệt” Trần Văn Trạch và Trần Ngọc Sương được người cô nuôi nấng, chăm sóc.

Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình - Ảnh 2

Năm 1941, Trần Văn Khê thi đậu thủ khoa tú tài. Năm 1942, ông ra Hà Nội học y khoa và sang pháp du học vào năm 1949. Năm 1951, ông thi đậu vào trường Chính trị khoa giao dịch quốc tế. 

Năm 1958, ông là người Việt đầu tiên đậu tiến sĩ Văn khoa của đại học Sorbonne với đề tài luận án “La Musique vietnamienne traditionnelle” (Âm nhạc truyền thống Việt Nam).”

Năm 1963, ông dạy trong Trung tâm nghiên cứu nhạc Đông phương, dưới sự bảo trợ của Viện nhạc học Paris. Ông là thành viên của Viện khoa học Pháp, viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Châu Âu về khoa học, văn chương và nghệ thuật cũng như nhiều hội nghiên cứu âm nhạc quốc tế khác. Giáo sư Trần Văn Khê cũng đã nhận rất nhiều giải thưởng lớn, danh giá trong nước và quốc tế.

Tình yêu cho âm nhạc dân tộc

Với hơn 50 năm học tập, làm việc ở nước ngoài nhưng tấm lòng GS.TS Trần Văn Khê luôn đau đáu nỗi niềm và tình yêu dành cho âm nhạc dân tộc. 

Ông cho đó là quá trình tất yếu của một con người “thân cư tại ngoại” mà “tâm tại quê hương”, đúng như câu tục ngữ “cây có cội, sông có nguồn”, mỗi con người đều hướng về quê cha đất Tổ.

Ngay khi trở về Việt Nam, hầu như Giáo sư không cho phép mình có thời gian nghỉ ngơi với hàng loạt công việc còn dang dở. Ông miệt mài đi sâu tìm hiểu, giảng dạy âm nhạc dân tộc Việt Nam trên chính quê hương mình. 

Ông đặc biệt quan tâm đến giới trẻ, mong muốn đưa âm nhạc dân tộc thu hút được thanh niên, học sinh – sinh viên, từ đó giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam.

Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình - Ảnh 3

Giáo sư Trần Văn Khê dành nhiều tâm huyết cho âm nhạc dân tộc.

Có một tình yêu rất lớn dành cho âm nhạc dân tộc, Giáo sư Trần Văn Khê từng mong muốn: “Tôi luôn mong ước được về Việt Nam, có một ngôi nhà không chỉ là nơi để ở mà còn là nơi để làm việc. 

Đó là nơi tập trung và giữ gìn những tư liệu mà cả đời tôi gom góp được, để sau này cho thế hệ trẻ Việt Nam đến xem, để các bạn có thể đối thoại với các nền văn hóa âm nhạc trên thế giới”.

Và ước nguyện về nguồn có căn nhà đã thành hiện thực đối với giáo sư Trần Văn Khê là niềm hạnh phúc lớn lao nhất. Ngôi nhà số 32 Huỳnh Đình Hai (TPHCM) hiện lưu trữ toàn bộ 450 kiện hàng – di sản đồ sộ mà giáo sư Trần Văn Khê đã tự bỏ ra 10.000 USD lo chi phí vận chuyển từ Pháp về Việt Nam. 

Trong đó gồm: sách báo, tạp chí, băng đĩa, máy móc, nhạc cụ… mà phần nhiều là những tư liệu quý giá về âm nhạc dân tộc Việt Nam và thế giới. yomedia-sdk.js?v=3″ id= »s-f7d7f9c451b64c5998ae726eb76476e6″> Search AdsLes maisons de retraite les plus prisées à Noisy-le-GrandEn savoir plus→

Trên báo Sài Gòn Giải Phóng, Giáo sư Trần Văn Khê từng chia sẻ: “Gần 100 cuốn sổ tay tôi gọi là cuốn du ký và tôi quý lắm. Đi đến đâu tôi đều ghi lại đầy đủ và giữ từ tấm thiệp mời, thư từ của bạn bè, trong đó có cả thực đơn khi đi ăn cùng bạn bè, tôi giữ lại và đưa họ ký vào để làm kỷ niệm. 

Số sách báo có cái sưu tầm phục vụ nghiên cứu, giảng dạy; có cái tôi mua để xem chơi, nhưng là tài liệu rất tốt cho những ai muốn tìm hiểu về âm nhạc của thế giới. Mỗi cây đàn ở đây đều có “lịch sử” riêng”.

Tất cả những việc ông làm, đều chỉ với mong muốn làm sao cho thế giới biết và yêu mến âm nhạc dân tộc Việt Nam, con người Việt Nam.

Có duyên với phái nữ và nhận được nhiều thương mến

Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình - Ảnh 4

Giáo sư Trần Văn Khê và vợ.

Giáo sư Trần Văn Khê lập gia đình lập gia đình khá sớm, khi mới 22 tuổi. Phu nhân của ông là bà Nguyễn Thị Sương, người bạn gái học cùng lớp Triết ở trường Pétrus Ký. Cả hai có với nhau 4 người con – 2 trai, 2 gái.

Tuy nhiên, ít ai biết được rằng, ông là người rất có duyên với phái nữ và nhận được nhiều tình cảm thương mến của họ.

Trên Thanh niên tuần san, Giáo sư Trần Văn Khê từng chia sẻ: “Nếu nói thực, tôi chỉ là một người nghiên cứu nhưng tâm hồn sẵn có cái nhạy cảm với thiên nhiên nên cũng có nhiều người thương mến.”

Tuy nhiên, ông cũng tâm sự rằng: “Đa tình thì có thể nhưng rất may là tôi không phải là người bạc tình và cũng chưa bao giờ cùng lúc có hai ba người. 

Chỉ có người này đi qua người khác đến. Cũng chưa có người phụ nữ nào oán trách tôi, khi chia tay chúng tôi đều giữ lại được tình bạn. Thực ra điều này khó mà không khó”.

Giáo sư Trần Văn Khê: Đa tình nhưng không bạc tình - Ảnh 5

Giáo sư Trần Văn Khê bên vợ và 2 con trai.

Nói về phu nhân của mình– bà Nguyễn Thị Sương, Giáo sư Trần Văn Khê từng chia sẻ: “Từ khi tôi và mẹ mấy đứa con tôi xa nhau vì hoàn cảnh, thì tôi vẫn tôn trọng quý mến, về Việt Nam tôi vẫn thỉnh thoảng ghé thăm. 

Tôi và bà ấy gặp nhau, yêu nhau nhưng lấy nhau thì cuộc sống khác. Khi đó tôi nhận ra tôi không chỉ là người đàn ông dành cho gia đình nữa, tôi có khao khát với sự nghiệp của tôi.

Dù chia tay đã lâu, với bà Nguyễn Thị Sương, tôi và bà ấy vẫn như những người bạn tốt”.

Theo nguoiduatin.vn

https://www.nguoiduatin.vn/giao-su-tran-van-khe-da-tinh-nhung-khong-bac-tinh-a195198.html

TRẦN HÒA : Cố GS Trần Văn Khê: Học cái hay đừng quên tính dân tộc

Cố GS Trần Văn Khê: Học cái hay đừng quên tính dân tộc

Trần Hòa – 06/08/2020, 07:00 GMT+7 | Văn hóa GD&TĐ – Kỷ niệm 99 năm ngày sinh cố giáo sư Trần Văn Khê, các trí thức và những người hâm mộ lại bàn luận về tính dân tộc trong con người và học thuật của ông. Các diễn giả tọa đàm trong dịp kỷ niệm 99 năm ngày sinh cố giáo sư Trần Văn Khê. Ảnh: ICAM.Các diễn giả tọa đàm trong dịp kỷ niệm 99 năm ngày sinh cố giáo sư Trần Văn Khê. Ảnh: ICAM.

Cuối tháng 7/2020, nhóm thân hữu giáo sư Trần Văn Khê cùng ĐH Văn Lang tổ chức kỷ niệm 99 năm ngày sinh của ông. Dịp kỷ niệm là cuộc hội ngộ của nhiều trí thức, nghệ sĩ như: NSND Kim Cương, NSƯT Thành Lộc, NSƯT Kim Tử Long, nhạc sĩ Huỳnh Khải, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, nhà thiết kế Sĩ Hoàng, tiến sĩ Nguyễn Nhã… cùng đông đảo các giảng viên, sinh viên tham dự.

Không để ai ngồi lên bàn thờ!

« Tâm và Nghiệp – Trọn vẹn một cuộc đời » với trung tâm điểm của cuộc tọa đàm là « các giá trị văn hóa từ giáo sư Trần Văn Khê » mở màn bằng chính sáng tác của ông: Con công hay múa. Tiết mục văn nghệ hát đồng dao do biên đạo múa Hữu Phúc, Y Nhã dàn dựng cho các em thiếu nhi biểu diễn nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của những người tham dự.

Nhà văn Dương Trọng Dật – Viện trưởng Viện Đào tạo Nghệ thuật và Truyền thông, Giám đốc Nhà hát Truyền hình Văn Lang bày tỏ: « Giáo sư Trần Văn Khê là đại sứ âm nhạc truyền thống của Việt Nam, nhưng trên cả vai trò của đại sứ thông thường, ông là người góp phần nâng âm nhạc truyền thống ngang tầm với các nền âm nhạc cổ truyền của các nền văn hóa – nghệ thuật độc đáo khác trên thế giới ».

NSND Kim Cương chia sẻ rằng: « Anh Trần Văn Khê như một ngọn đèn dẫn lối cho anh em nghệ sĩ chúng tôi đi. Đối với tôi, anh là người thầy lớn không bao giờ phai nhạt. Những câu nói, những bài học, việc làm của anh Khê đối với tôi chính là kim chỉ nam dẫn dắt suốt cuộc đời làm nghệ thuật ».

Những năm 1960, khi nghệ sĩ Kim Cương sang Pháp học về kịch nghệ, người đầu tiên nghệ sĩ gặp chính là giáo sư Khê. Ông đã dẫn các nghệ sĩ Việt Nam đến tất cả nhà hát, sân khấu ở Pháp xem và căn dặn: « Nước văn minh tổ chức vậy nhưng các em phải nhớ, nền văn hóa nào cũng phải có một quê hương. Mình học cái hay cái đẹp nhưng đừng bao giờ quên tính dân tộc của mình ».

NSƯT Thành Lộc nhớ lại hai lần giáo sư Trần Văn Khê đến xem vở « Bí mật vườn Lệ Chi » do anh đạo diễn. Lần nào ông cũng khóc rất xúc động vì thế hệ kế thừa đã biết trân trọng và làm tốt vai trò trao truyền văn hóa dân tộc mà cả đời ông theo đuổi. 

NSƯT Thành Lộc cho biết những lời động viên, nhận xét cũng như cốt cách trong con người của giáo sư Trần Văn Khê khiến cho anh vô cùng kính trọng.

« Bác Khê nói âm nhạc Việt vô cùng hào phóng, như con người Việt Nam sẵn sàng đón nhận tất cả mọi luồng âm nhạc đến với mình để học hỏi. Nó cũng giống như bản tính người Việt luôn hiếu khách. Ai cũng có thể bước vào tràng kỷ để ngồi, đứng, nằm… có thể vào nhà bếp, phòng ngủ nhưng riêng bàn thờ tổ tiên nhà tôi là bạn không có quyền xâm phạm. 

Đôi khi người làm văn hóa Việt Nam nhập nhằng giữa lòng hiếu khách và sự nhu nhược. Vì thế, giữ hồn Việt là phải biết không để ai ngồi lên bàn thờ », nghệ sĩ Thành Lộc chia sẻ.

Không gian văn hóa Trần Văn Khê

Giáo sư Trần Văn Khê được biết đến là người rất quyết liệt quảng bá và bảo vệ nghệ thuật truyền thống Việt Nam. Ảnh: ITN

Trong khuôn khổ chương trình, các nghệ sĩ, nghệ nhân, nhạc công… biểu diễn nhiều tiết mục đờn ca tài tử, cải lương nhằm giới thiệu những nét đặc sắc của loại hình nghệ thuật dân tộc đến với sinh viên.

Ban tổ chức còn trưng bày hình ảnh, tài liệu, sách báo về giáo sư Trần Văn Khê; giới thiệu các hiện vật, nhạc cụ dân tộc đã gắn bó với ông lúc sinh thời.

Từ năm 2006, GS Trần Văn Khê đã sống gần 10 năm cuối đời ở ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai (Bình Thạnh – TPHCM). Tại đây, hàng trăm buổi sinh hoạt đã diễn ra về đàn tranh, đàn đá, hát bội, vọng cổ, ca trù, nghệ thuật ngâm thơ truyền thống Việt Nam.

Theo gia đình giáo sư Trần Văn Khê, toàn bộ không gian đẹp nhất của ngôi nhà số 32 dùng làm không gian chung. Một thư viện Trần Văn Khê đã được khánh thành ở tầng trên của nhà phụ phía sau vào năm 2012. Từ đó, ngôi nhà số 32 Huỳnh Đình Hai trở thành một địa chỉ văn hóa cho tất cả những ai yêu mến âm nhạc và văn hóa truyền thống Việt Nam.

Giáo sư Trần Văn Khê từ giã cõi đời vào ngày 24/6/2015 để lại một tấm gương sáng về tài năng và trách nhiệm đối với việc gìn giữ, phát huy giá trị âm nhạc truyền thống. 

Trong di nguyện của ông, ngoài căn nhà, giáo sư Trần Văn Khê mong muốn một quỹ học bổng. Với ông, cần khuyến khích các sinh viên âm nhạc dân tộc, cần vinh danh các nghệ sĩ xuất sắc trong sáng tạo và tôn vinh các công trình nghiên cứu có giá trị về âm nhạc dân tộc.

Bên cạnh đó, việc xây dựng không gian văn hóa Trần Văn Khê tại Trường Đại học Văn Lang là việc rất cấp thiết. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân đánh giá việc này có ý nghĩa cực kỳ to lớn và giá trị sâu sắc để thắp lửa tiếp nối tình yêu văn hóa âm nhạc truyền thống cho các thế hệ tương lai.

Theo nhóm thân hữu giáo sư Trần Văn Khê, năm 2020 là tròn 5 năm ngày mất và 99 năm ngày sinh của ông. Nhớ đến ông là nhớ về một con người cả cuộc đời đã chuyên chú tâm sức cho việc nghiên cứu và quảng bá âm nhạc truyền thống Việt Nam ở Pháp và khắp mọi nơi trên thế giới.

Các chuyên đề nghiên cứu và đào tạo của ông về đờn ca tài tử, về cải lương Việt Nam trong đối sánh với các loại hình âm nhạc, kịch nghệ của các quốc gia châu Á (pansori của Triều Tiên, kinh kịch của Trung Quốc, noh và kabuki của Nhật Bản) đã được giới âm nhạc quốc tế đánh giá rất cao. Sự đánh giá đó đã góp phần đưa đến công nhận và vinh danh ở tầm mức thế giới các loại hình nhã nhạc cung đình Huế, không gian cồng chiêng Tây Nguyên, ca trù, đờn ca tài tử, quan họ, hát xoan.

« Những gì hay nhất của giáo sư Trần Văn Khê không chỉ ở âm nhạc mà còn ở văn hóa. Theo tôi, giáo sư Khê là người có tâm giữ hồn dân tộc qua âm nhạc và văn hóa ». – TS Nguyễn Nhã.

https://giaoducthoidai.vn/co-gs-tran-van-khe-hoc-cai-hay-dung-quen-tinh-dan-toc-1596601081047.html