Jour : 1 juillet 2020

WIKIPEDIA : LÊ THƯƠNG tiểu sử

Lê Thương

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia Buớc tưới chuyển hướngBước tới tìm kiếm

Lê Thương
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinhNgô Đình Hộ
Sinh8 tháng 1 năm 1914
Hà Nội, Liên bang Đông Dương
Mất17 tháng 9 năm 1996
Thành phố Hồ Chí Minh
Thể loạiNhạc tiền chiến
Nghề nghiệpGiáo viên, nhạc sĩ

Lê Thương (19141996) là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu nhất cho thời kỳ tiền chiến của tân nhạc Việt Nam. Ông là tác giả của bộ ba ca khúc Hòn vọng phu bất hủ.

Mục lục

Tiểu sử

Lê Thương tên thật là Ngô Đình Hộ, sinh ngày 8 tháng 1 năm 1914, tại phố Hàm Long, Hà Nội, trong một gia đình bố mẹ là những nghệ sĩ cổ nhạc. Một bài viết khác cho rằng Lê Thương sinh tại Nam Định. Chi tiết về cuộc đời ông rất ít được nhắc tới. Theo hồi ký của Phạm Duy, Lê Thương sinh năm 1913 và là một thầy tu nhà dòng hoàn tục.

Năm 1935, Lê Thương hành nghề dạy học ở Hà Nội, sau đó ông chuyển về dạy ở Hải Phòng. Lê Thương cùng Hoàng Quý, Hoàng Phú (tức nhạc sĩ Tô Vũ), Phạm Ngữ, Canh Thân tụ họp thành một nhóm ca nhạc sĩ trẻ để bắt đầu sáng tác và hát phụ diễn cho những buổi diễn kịch nói của nhóm kịch Thế Lữ tại Hải Phòng, hay theo ban kịch đi hát tại Hà Nội, Vĩnh Yên. Họ cũng là những hướng đạo sinh và hay tổ chức đi cắm trại hay đi hát tại các tỉnh lân cận bằng xe đạp.

Năm 1941, Lê Thương vào miền Nam. Ban đầu ông ở An Hóa, tỉnh Bến Tre, sau đó Lê Thương chuyển về sống tại Sài Gòn. Tuy là một nhạc sĩ tài danh, nhưng nghề chính của ông là dạy học. Ông từng là giáo sư Sử Địa, có một thời gian giảng dạy tại một số trường trung học tư ở Sài Gòn. Ông cũng từng là giáo sư Pháp ngữ tại trường trung học Pétrus – Ký vào thập niên 60. Lê Thương cũng từng làm công chức ở Trung tâm Học liệu, bộ Quốc gia Giáo dục và là giảng viên Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ thời Việt Nam Cộng hòa.

Âm nhạc

Lê Thương là một trong những nhạc sĩ Việt Nam tiên phong viết tân nhạc với bài Bản đàn xuân. Ngoài Bản đàn xuân, trong thời kỳ ở miền Bắc, Lê Thương còn sáng tác những tác phẩm khác như Tiếng đàn đêm khuya, Một ngày xanh, Trên sông Dương Tử, Thu trên đảo Kinh Châu

Từ khi vào miền Nam năm 1941, Lê Thương phổ thơ nhiều bài như Lời kỹ nữ (thơ Xuân Diệu), Lời vũ nữ (thơ Nguyễn Hoàng Tư), Bông hoa rừng (thơ Thế Lữ), Tiếng thùy dương (tức Ngậm ngùi thơ Huy Cận) và Tiếng thu (thơ Lưu Trọng Lư)…

Lê Thương là nhạc sĩ tiên phong của nhiều thể loại âm nhạc. Thời kỳ kháng chiến, ông có soạn một ca khúc rất nổi tiếng Lòng mẹ Việt Nam hay Bà Tư bán hàng nói về một bà mẹ thành phố có các con tham gia kháng chiến. Và bài hát đó là một trong những lý do Lê Thương bị Pháp bắt giam vào khám Catinat cùng Phạm DuyTrần Văn Trạch năm 1951.

Lê Thương thuộc những người đầu tiên viết truyện ca và đã để lại những bản truyện ca hay nhất như Nàng Hà Tiên, Lịch sử loài người, Hoa thủy tiên… Đặc biệt hơn cả là bộ ba Hòn vọng phu, được xem như một trong những tác phẩm nổi tiếng của tân nhạc Việt Nam. Văn Cao cũng từng thừa nhận ảnh hưởng bởi Lê Thương với phong cách âm nhạc bắt nguồn từ âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

Trần Văn Khê, Trần Văn Trạch và Lê Thương ở Sài Gòn năm 1949

Lê Thương cũng là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên viết nhạc hài hước với những bản Hoà bình 48 (phê phán sự mỵ dân đội lốt hoà bình), Làng báo Sài Gòn (đả kích báo giới bồi bút, bất tài và ham tiền), Đốt hay không đốt (châm biếm máu Hoạn Thư), Liên Hiệp Quốc… Những bản này được nghệ sĩ Trần Văn Trạch trình diễn nhiều lần vào thập niên 1940. Lê Thương còn đặt lời cho những bản nhạc ngoại quốc ngắn như Nhớ Lào (nhạc Lào), Bông hoa dại tức Ô Đuồng Chăm Pá (nhạc Lào), Lòng trẻ trai (nhạc Hoa Kỳ), Hoa anh đào tức Sakura (cổ nhạc Nhật Bản), Màn Brúc đánh giặc (dân ca Pháp)…

Một thời gian, Lê Thương có cùng nhạc sĩ Lê Cao Phan phụ trách ban nhạc Măng Non cho trẻ em, phát thanh các truyện cổ tích, khúc dân ca, bài ca nhi đồng. Và cùng Nguyễn Xuân Khoát, Lê Thương được xem như những nhạc sĩ mở đầu của dòng nhạc dành cho thiếu nhi với những bản Tuổi thơ, Cô bán bánh, Con mèo trèo cây cau, Thằng bé tí non, Ông Nhang bà Nhang, Truyền kỳ Việt sử, Học sinh hành khúc… Nổi tiếng hơn cả là bài Thằng Cuội thường được trẻ em hát trong mỗi dịp tết Trung Thu, mặc dù nhiều người không biết đó là một ca khúc của nhạc sĩ Lê Thương: Bóng trăng trắng ngàCó cây đa toCó thằng Cuội giàÔm một mối mơLặng yên ta nói Cuội ngheỞ cung trăng mãi làm chiBóng trăng trắng ngàCó cây đa toCó thằng Cuội giàÔm một mối mợ…

Ngoài âm nhạc, Lê Thương còn gia nhập vào ban kịch của Thế Lữ vào những năm thập niên 1930, và ban kịch Sầm Giang của Trần Văn Trạch khi ông sống ở Sài Gòn. Lê Thương đã sáng tác ca khúc cho nhiều kịch bản, và viết nhạc phim cho hãng phim Mỹ Vân.

Lê Thương lập gia đình cùng một phụ nữ học ở Pháp về và họ có chín người con. Ông cũng có hai người tình, người tình đầu là một cô hát ả đào nổi tiếng ở Hà Nội. Người thứ hai là một vũ nữ tại Chợ Vườn Chuối Sài Gòn.

Sau 1975, ông không tham gia hoạt động văn nghệ. Vào thập niên 1990, ông bị mất hẳn trí nhớ và qua đời ngày 17 tháng 9 năm 1996 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Sáng tác

Bản đàn xuân Bông hoa rừng Cô bán bánh Con cóc leo võng Con mèo trèo cây cau Con muỗi Đàn bao tuổi rồi Đàn tình xưa Đốt hay không đốtHoa thủy tiên Học sinh hành khúc Hòn vọng phu 1 Hòn vọng phu 2 Hòn vọng phu 3 Làng báo Sài Gòn Lịch sử loài người 1 – 2Lời kỹ nữ Lời vũ nữ Lòng mẹ Việt Nam Một ngày xanh Nàng Hà Tiên Người chơi độc huyền Nhớ LàoNhớ thày xưa Ông Nhang bà Nhang Ông Nỉnh, ông Nang Tâm sự ca nhân Thằng bé tí non Thằng Cuội Thu trên đảo Kinh ChâuTiếng đàn đêm khuya Tiếng thu Tiếng thùy dương Trên sông Dương Tử Truyền kỳ Việt sử Tuổi thơ Xuân yêu đương .

Tham khảo

Liên kết ngoài

  • Lê Thương Bài viết của Trần Minh Phi trên Giai điệu xanh

Thể loại:

Trình đơn chuyển hướng

Khác

Tìm kiếm

Tương tác

Gõ tiếng Việt

Trợ giúp

  •  Tự động [F9]
  •  Telex (?)
  •  VNI (?)
  •  VIQR (?)
  •  VIQR*
  •  Tắt [F12]
  •  Bỏ dấu kiểu cũ [F7]
  •  Đúng chính tả [F8]

Công cụ

In/xuất ra

Ngôn ngữ

Thêm liên kết

THANH TUYỀN: Nhớ cố GS.TS Trần Văn Khê, nhớ cái hồn văn hóa dân tộc

Nhớ cố GS.TS Trần Văn Khê, nhớ cái hồn văn hóa dân tộc

Thứ Hai, ngày 15/6/2020 – 13:06

Nhớ cố GS.TS Trần Văn Khê, nhớ cái hồn văn hóa dân tộc

(PLO)- Nhớ GS.TS Trần Văn Khê là nhớ đến người thầy trong căn nhà luôn có tiếng cười rộn rã, tiếng đàn, tiếng sáo, giọng ngâm thơ, lời ru con… của nhiều thế hệ học trò xung quanh ông.  Tin liên quan

Dù còn 10 ngày nữa mới tròn 5 năm ngày mất của GS.TS Trần Văn Khê, nhưng cuối tuần qua, Hội quán các bà mẹ (TP.HCM) đã tổ chức một buổi kỷ niệm ấm cúng để “Nhớ đến một người”- một người thầy đáng kính đã đi xa…

Ngày 24-6-2015, GS.TS Trần Văn Khê qua đời tại BV Nhân dân Gia Định sau một thời gian dài điều trị bệnh. Sự ra đi của GS.TS Trần Văn Khê đã để lại nhiều nuối tiếc cho đông đảo học trò, đồng nghiệp và những người mến mộ ông.

Nhớ thầy- nhớ đến cái hồn của văn hóa dân tộc

Nhớ đến ông, ắt hẳn rất nhiều thế hệ học trò sẽ không thể nào quên hình ảnh người thầy hồn hậu ngồi trên chiếc xe lăn, lúc nào cũng mỉm cười cùng lời dạy về nhân tình thế thái, về giá trị cốt lõi của từng điệu ru, câu hò trong văn hoá người Việt… Nhớ đến ông, là nhớ đến căn nhà lúc nào cũng rộn rã, tiếng đàn, tiếng sáo, giọng ngâm thơ… của nhiều thế hệ học trò thân quý xung quanh ông.

Chị Nguyễn Thị Thanh Thuý (Hội trưởng Hội quán các bà mẹ) đã có thời gian 10 năm gắn bó với GS.TS Trần Văn Khê trước khi ông qua đời. Chị gọi GS.TS Trần Văn Khê là thầy, xem ông là người thầy lớn của cuộc đời mình.

Chị xúc động: “Ngày 24-6 của 5 năm về trước, thầy đã trút hơi thở cuối cùng, trở về cõi hư không. Nhưng với chúng tôi, ngày 13-6 mãi là một ngày đáng nhớ vì chính hôm đó, thầy đã gọi chúng tôi đến để trò chuyện, như một lời dặn cuối cùng trước lúc đi xa. Thầy dặn hãy cố gắng gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống của nước nhà, gìn giữ áo dài, những điệu hát ru con…”

Chị Thuý hồi tưởng, khoảng thời gian thầy còn sống, hội quán may mắn được thầy làm cố vấn danh dự cho hầu hết các chương trình văn hoá như: Ứng xử văn hóa học đường, thai giáo, hát ru, Áo dài Việt, Âm nhạc dân tộc Việt… Thầy cũng chính là diễn giả chính thức của các chương trình này.

Nhắc đến thầy Khê, TS Xã hội học, Th.s tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy nói rằng, chị nhớ đến ngôi nhà của thầy nằm ở số 32, đường Huỳnh Đình Hai (quận Bình Thạnh, TP.HCM).

“Căn nhà là nơi có hồn của thầy. Nơi chất chứa hồn của một con người, hồn của văn hoá dân tộc. Nơi mà thầy đã giảng dạy những lời hay về thai giáo, về giá trị văn hóa của dân tộc mình”, TS Thuý nói.


Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc gọi GS.TS Trần Văn Khê là « chú Khê » và cảm nhận ông là người hòa đồng, giản dị. ẢNH: THANH TUYỀN. 

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc gọi GS. TS Trần Văn Khê là “chú Khê” như người thân trong gia đình mình. Theo lời BS Ngọc, GS.TS Trần Văn Khê là bạn thiếu thời với người cậu của ông, khi hai người còn chung lớp chung trường ở Pétrus Ký (trường THPT chuyên Lê Hồng Phong hiện nay). 

“Tôi gọi GS Trần Văn Khê bằng chú, chú Khê, như người trong gia đình vì từ nhỏ đã quen gọi như vậy”, ông nói.

Trong trí nhớ của BS Ngọc, “chú Khê” là người giản dị, dễ thương và rất hòa đồng. Ngày đó, khi được tin GS.TS Trần Văn Khê phải nằm viện điều trị, BS Ngọc đã ghé đến để thăm hỏi sức khoẻ.

“Hôm đó ông còn được xếp nằm tạm bên khoa ngoại tổng quát. Nhân có mấy sinh viên y khoa đang thực tập ở đó, tôi bảo mấy em theo thầy vào thăm một nhân vật hết sức đặc biệt. Lúc đến nơi thì em nào cũng ngạc nhiên vì đó là GS Trần Văn Khê, các em nghe tiếng ông đã lâu nhưng không có cơ hội gặp. Chú Khê hôm đó vui lắm. Ông tỉnh táo và rất hoạt bát, kể cho các sinh viên nghe trường hợp của ông bị viêm ruột thừa hóa mủ, gây biến chứng viêm phúc mạc được các bác sĩ Pháp thời đó chữa trị ra sao. Lúc đó, tôi thấy thú vị lắm vì dù nằm viện nhưng tinh thần chú vẫn rất lạc quan, khoẻ khoắn và còn kể chuyện y khoa cho sinh viên của tôi nghe!”, BS Ngọc nhớ lại.

BS Ngọc cho biết, GS Khê từng học y khoa gần hai năm trước khi sang Pháp nên ông cũng biết nhiều về y học. 

Người góp phần định danh căn cước người Việt

Với nhạc sĩ Tuấn Khanh, những nghiên cứu về văn hóa mà GS.TS Trần Văn Khê đã tìm ra “là những thứ hoàn toàn đặc biệt, không phải nhà nghiên cứu nào cũng làm được chuyện đó”.

“Thầy đã tìm ra những điều vĩ đại ngay từ những cái nhỏ đã có sẵn. Điều đó còn vĩ đại hơn những sáng tạo mới nữa. Những điều đó giúp thế giới nhận dạng, định danh căn cước của người Việt Nam ngay trong khu vực này để nói rằng người Việt có văn hóa riêng của mình”, nhạc sĩ Tuấn Khanh chia sẻ.

Đó là những nghiên cứu của GS.TS Trần Văn Khê về cách chơi đàn tranh của người Việt khác người Trung Quốc như thế nào; về ý nghĩa của chiếc áo dài của người Việt với 5 chiếc nút được GS Khê giải thích là đại diện cho 5 đức tính: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín… Hay cách mà GS Khê giới thiệu với thế giới về nhạc cụ Song Lang của người Việt, về 50 nhạc cụ dân tộc của người Việt Nam và những giá trị của nó với thế giới…

Nhạc sĩ Tuấn Khanh nói rằng, đó là cách mà GS Khê cố gắng để xây dựng lại giá trị riêng của âm nhạc dân tộc nước nhà.

“Với tôi, thầy Khê là người đặc biệt. Vì thầy biết chùi rửa lại qua năm tháng những bụi bặm cũ của nền văn hoá Việt Nam, tìm ra những chi tiết, những thứ rất đặc biệt, dù nhỏ nhặt để tạo ra văn hoá để rồi tổng kết nó, tìm ra con đường của người Việt Nam là cái gì. Đó là nền âm nhạc tự động mang một dáng vẻ rất Việt Nam, từ đời ông bà ta ngày xưa để lại”, nhạc sĩ Tuấn Khanh nói.

Không chỉ trong âm nhạc, GS.TS Trần Văn Khê còn để lại những nghiên cứu có giá trị của mình cho kho tàng ẩm thực của người Việt.


Nhạc sĩ Tuấn Khanh cho rằng, những nghiên cứu về văn hóa mà GS.TS Trần Văn Khê đã tìm ra “là những thứ hoàn toàn đặc biệt, không phải nhà nghiên cứu nào cũng làm được chuyện đó”. ẢNH: THANH TUYỀN. 

Chuyên gia ẩm thực Hồ Đắc Thiếu Anh chia sẻ, bà nhớ rõ nhất là những chia sẻ của GS Khê về ngũ quan ẩm thực trong ẩm thực Việt.

“Điều này đã được thầy ghi lại trong một cuốn sách. Thầy nói rất rõ về giá trị và ý nghĩa của ngũ quan ẩm thực mang giá trị rất riêng của người Việt. Tôi xem đó là cuốn cẩm nang cho tất cả những người làm về ẩm thực, để ghi nhớ và gìn giữ văn hoá người Việt ngay cả trong những món ăn”, bà nói.

————————

5 năm trôi qua, ở nơi này vẫn có những thế hệ học trò nhắc nhớ đến thầy, rồi tìm cách bồi đắp cho các giá trị văn hoá mà thầy đã cất công lưu giữ, cho lớn hơn cái mong ước “bảo vệ nền âm nhạc cổ truyền”.

« Điểm lại quãng đời đã qua, hạnh phúc nhứt là tôi đã làm được những điều mình thiết tha mong muốn: có cơ hội sưu tầm vốn cổ trong âm nhạc truyền thống Việt Nam, chắt lọc những cái hay để lưu truyền lại cho thế hệ mai sau, cứu vãn những truyền thống sắp bị chôn vùi trong quên lãng. Rồi đem tiếng nhạc lời ca dân tộc đến mọi nơi để siết chặt tình thân hữu giữa dân tộc Việt Nam với bạn bè bốn biển năm châu, đem được vui tươi nhẹ nhàng cho người nghe, lại có dịp góp sức với đồng nghiệp các nước Á, Phi bảo vệ nền âm nhạc cổ truyền…”- trích “Hồi ký Trần Văn Khê”. 
Học trò tề tựu thắp nến tưởng nhớ cố GS.TS Trần Văn Khê

Học trò tề tựu thắp nến tưởng nhớ cố GS.TS Trần Văn Khê (PLO)- Tối 4-6, nhiều thế hệ học trò của cố GS.TS Trần Văn Khê tại TP.HCM, đã tổ chức buổi thắp nến tưởng nhớ, cùng hát và chia sẻ những kỷ niệm về bậc thầy của nền âm nhạc dân tộc nhân kỷ niệm hai năm ngày mất của ông (24-6-2015 – 24-6-2017). THANH TUYỀN

https://plo.vn/van-hoa/nho-co-gsts-tran-van-khe-nho-cai-hon-van-hoa-dan-toc-918538.html