Mois : février 2020

Trần Văn Ngô : NHẠC VIỆT PHỔ THÔNG THEO ĐIỆU

Trần Văn Ngô

Yesterday at 4:54 PM ·

NHẠC VIỆT PHỔ THÔNG THEO ĐIỆU
Giúp bạn tìm bài khi cần tới khẩn cấp
BOLERO
Ai nhớ chăng ai Hoàng Thi Thơ
Anh về với em Trần Thiện Thanh
Biệt kinh kỳ Hoài Linh
Bỏ quên con tim Đức Huy
Cánh thiệp đầu xuân Minh Kỳ
Chiều hành quân Lam Phương
Chiều làng em Trúc Phương
Chuyến đò vĩ tuyến Lam Phương
Con đường xưa em đi Châu Kỳ
Dựng một mùa hoa Hoài An Phó Quốc Thăng
Đường xưa lối cũ Hoàng Thi Thơ
Hai vì sao lạc Anh Việt Thu
Hoa trinh nữ Trần Thiện Thanh
Không bao giờ ngăn cách Trần Thiện Thanh
Loài hoa không vỡ Phạm Mạnh Cương
Mùa thu lá bay Nhạc Hoa
Nắng đẹp miền nam Lam Phương
Nắng lên xóm nghèo Phạm Thế Mỹ
Ngày ấy quen nhau Lê Dinh
Những bước chân âm thầm Y Vân
Những đồi hoa sim Dzũng Chinh
Nửa đêm ngoài phố Trúc Phương
Phố buồn Phạm Duy
Quán nửa khuya Tuấn Khanh
Tàn đêm năm cũ Trúc Phương
Thôn trăng Mạnh Bích
Tình anh lính chiến Lam Phương
Tình lúa duyên trăng Hoài An
Tình thắm duyên quê Trúc Phương
Trăng rụng xuống cầu Hoàng Thi Thơ
Xóm đêm Phạm Đình Chương

*
RUMBA
Anh còn cây đàn Canh Thân
Gió mùa xuân tới Hoàng Trọng
Lửa rừng đêm Nguyễn Hữu Ba
Mơ hoa Hoàng Giác
Nắng chiều Lê Trọng Nguyễn
Nhắn mây Xuân Tiên
Tiếng còi trong sương đêm Lê Trực
Tiếng sáo chiều quê Thu Hồ
Trăng sơn cước Văn Phụng Văn Khôi

*
SLOW ROCK
Ai đưa em về Nguyễn Ánh 9
Ai nói với em Minh Kỳ
Bản tình ca cho em Ngô Thụy Miên
Bản tình cuối Ngô Thuy Miên
Bao giờ biết tương tư Phạm Duy
Bên kia sông Nguyễn Đức Quang
Bến xuân xanh Dương Thiệu Tước
Biển nhớ Trịnh Công Sơn
Cát bụi Trịnh Công Sơn
Chiếc lá cuốu cùng Tuấn Khanh
Chiều mưa biên giới Nguyễn Văn Đông
Chiều nay không có em Ngô Thụy Miên
Cho quên thú đau thương Nam Lộc
Chờ người Lam Phương
Cuộc tình đã mất Xuân Vinh
Dấu tình sầu Ngô Thụy Miên
Diễm xưa Trịnh Công Sơn
Duyên kiếp Lam Phương
Dư âm Nguyễn Văn Tý
Để quên con tim Đức Huy
Đèn khuya Lam Phương
Đêm đông Nguyễn Văn Thương
Đường xa ướt mưa Đức Huy
Em đi rồi Lam Phương
Em ơi Hà nội phố Phú Quang
Giáng Ngọc NgôThụy Miên
Hà nội vắng những cơn mưa Trương Qúy Hải
Hạ trắng Trịnh Công Sơn
Hoài Thu Văn Tri
Lâu đài tình ái Trần Thiện Thanh
Lệ đá Trần Trịnh
Lời cuối cho em Nguyên Vũ
Mãi mãi bên em Từ Công Phụng
Mùa thu chết Phạm Duy
Mùa thu cho em Ngô Thụy Miên
Mùa thu lá bay Lời Việt Nam Lộc
Mùa thu trong mưa Trường Sa
Mưa chiều kỷ niệm Duy Yên
Mười năm tình cũ Trần Quảng Nam
Mười năm yêu em Trầm Tử Thiêng
Người ở lại Charlie Trần Thiện Thanh
Nhìn những mùa thu đi Trịnh Công Sơn
Niệm khúc cuối Ngô Thụy Miên
Nỗi lòng người đi Anh Bằng
Nửa hồn thương đau Phạm Đình Chương
Qùynh Hương TCS
Riêng một góc trời Ngô Thụy Miên
Sài gòn niềm nhớ không tên Nguyễn Đình Toàn
Tháng sáu trời mưa Hoàng Thanh Tâm
Thương hoài ngàn năm Phạm Đình Chương
Tình nhớ Trịnh Công Sơn
Tôi đi giữa hoàng hôn Văn Phụng
Tôi đưa em sang sông Y Vũ
Trăm nhớ ngàn thương Lam Phương
Trở về thôn cũ Nhị Hà
Tuổi đá buồn Trịnh Công Sơn
Tuổi mười ba Ngô Thụy Miên
Về đây nghe em Trần Quang Lộc
Xin còn gọi tên nhau Trường Sa
Xóm đêm Phạm Đình Chương

*
TANGO
TH Tango Habanera
Ai đi ngoài sương gió Nguyễn Hữu Thiết
Bài tango cho em Lam Phương
Bài tango cho riêng em Hoàng Nguyên
Bên cầu biên giới Phạm Duy
Bóng chiều tà Nhật Bằng
Bóng chiều xưa Dương Thiệu Tước
Cánh buồm xa xưa La Paloma
Chiều Dương Thiệu Tước
Con thuyền không bến Đặng Thế Phong
Cô Hàng Hoa Thẩm Oánh
Được tin em lấy chồng Châu Kỳ
Đường về Hoàng Trọng
Giáng Ngọc Ngô Thụy Miên
Hai phương trời cách biệt Hoàng Trọng
Hát để tặng anh Minh Kỳ
Kiếp Hoa Dương Thiệu Tước TH
Kiếp nghèo Lam Phương
Lá rụng bên song Hoàng Nguyên
Lạnh Lùng Đinh Việt Lang TH
Mắt buồn Phạm Đinh Chương
Mộng ban đầu Hoàng Trọng
Mộng chiều xuân Ngọc Bích
Một chiều thu Nhật bằng
Mùa đông của anh Trần Thiện Thanh
Mưa rơi Ưng Lang
Nếu đừng dang dở Hoài Linh
Nhạc sĩ trong sương chiều Châu Kỳ
Nói với mùa thu Thanh Trang
Phố buồn Phạm Duy
Phút chia ly Hoàng Trọng Nguyễn Văn Đông
Sắc hoa màu nhớ
Sơn nữ ca Trần Hoàn
Thu ca Phạm Mạnh Cương
Tiếc thu Hoàng Dương
Tiếng đàn tôi Phạm Duy
Tình cho không L Amour cest pour rien
Tình quê hương Đan Thọ
Tôi nhớ tên anh Hoàng Thi Thơ
Trở về Huế Văn Phụng
Vũ nữ thân gầy La Cumparsita

*
TWIST
Bánh xe lãng tử Trọng Khương
Đêm đô thị Y Vân
Đừng quên anh là lính Trường Hải
Kim Y vũ
Lính đa tình Y Vân
Nếu có yêu tôi Trần Duy Đức
Người lính chung tình Khánh Băng
Sáu mươi năm cuộc đời Y Vân
Sầu đông Khánh Băng
Tình yêu thủy thủ Y Vân
Túp lều lý tưởng Hoàng Thi Thơ

*
VALSE
Cây đàn bỏ quên Phạm Duy
Chiều tím Đan Thọ
Dòng An Giang Anh Việt Thu
Dòng sông xanh J. Strauss
Đêm thu Đặng Thế Phong
Đường lên sơn cước Lê Bình
Đừng xa nhau Phạm Duy
Gái xuân Từ Vũ
Giọt mưa trên lá Phạm Duy
Hoa rụng ven sông Phạm Duy
Khúc hát thanh xuân J.Strauss
Ly rượu mừng Phạm Đình Chương
Muà thu Paris Phạm Duy
Ngàn thu áo tím Hoàng Trọng
Ngày dài trên quê hương Trịnh Công Sơn
Ngày đó chúng mình Phạm Duy
Ngày xưa Hoàng thị Phạm Duy
Nhớ bến Đà Giang Văn Phụng
Nụ cười sơn cước Tô Hải
Paris có gì lạ không em Ngô Thụy Miên
Paris, Paris Văn Tấn Phước
Quê em miền trung du Nguyễn Đức Toàn
Thanh bình ca Nguyễn Hiền
Thoi tơ Đức Quỳnh
Thuyền mơ Dương Thiệu Tước
Thuyền mơ Santa Lucia
Thương về xứ Huế Minh Kỳ
Tình xuân Somewhere my love
Trường làng tôi Phạm Trọng Cầu
Ướt mi TCS
Xuân và tuổi trẻ La Hối

*
PASODOBLE
BÁNH XE LÃNG TỬ Trọng Khương
CHIỀU TRONG RỪNG THẲM Anh Việt
DẤN BƯỚC THĂNG TRẦM Lam Minh
DỪNG BƯỚC GIANG HỒ Hoàng Trọng
DỰNG MỘT MÙA HOA Hoài An Phó Quốc Thăng
ĐOÀN LỮ NHẠC Đỗ Nhuận
ĐOÀN NGƯỜI LỮ THỨ Lam Phương
GHÉ BẾN SÀI GÒN Văn Phụng
GIÁNG NGỌC Ngô Thụy Miên
GIẤC MỘNG VIỄN DU Văn Phụng
MƠ KHÚC TƯƠNG PHÙNG Lam Minh
NGÀY VỀ QUÊ CŨ Khánh Băng
NGỰA PHI ĐƯỜNG XA Lê Yên Phạm Đình Chương
Ô MÊ LY Văn Phụng
VÓ CÂU MUÔN DẶM Văn Phụng Văn Khôi

*
CHA CHA CHA
BỨC HỌA ĐỒNG QUÊ Văn Phụng
BỨC TÂM THƯ Lam Phương
EM ĐI CHÙA HƯƠNG Trung Đức Ng Nh Pháp
GIÓ MUÀ XUÂN TỚI Hoàng Trọng
KHÚC HÁT ÂN TÌNH Xuân Tiên
KHÚC NHẠC DƯỚI TRĂNG Dương Thiệu Tước
MẤY NHỊP CẦU TRE Hoàng Thi Thơ
NẮNG LÊN XÓM NGHÈO Phạm Thế Mỹ
NHỮNG BƯỚC CHÂN ÂM THẦM Y Vân
QUỲNH HƯƠNG Trịnh Công Sơn
SÁNG RỪNG Phạm Đình Chương
SẦU ĐÔNG Khánh Băng
TÀ ÁO CƯỚI Hoàng Thi Thơ
TÌNH CÓ NHƯ KHÔNG Trần Thiện Thanh
TÔI MUỐN Lê Hựu Hà
XÓM ĐÊM Pham Đình Chương

*
BOSTON
Anh còn nợ em Anh Bằng
Ánh đèn màu Xuân Vũ
Ảo ảnh Y vân
Bây giờ tháng mấy Bossa Nova Từ Công Phụng
Bao giờ biết tương tư Phạm Duy
Buồn ơi chào mi Nguyễn Ánh 9
Cây đàn bỏ quên Phạm Duy
Cho người tình lỡ Hoàng Nguyên
Còn chút gì để nhớ Phạm Duy
Duyên thề Thanh Trang
Giọt nước mắt ngà Ngô Thụy Miên
Gọi người yêu dấu Vũ Đức Nghiêm
Hạ trắng TCS
Hoài cảm Cung Tiến
Khi người yêu tôi khóc Trần Thiện Thanh
Khúc thụy du Xuân Phú
Mắt Biếc NTM
Ngậm ngùi Phạm Duy
Ngăn cách Y Vân
Người ở lại Charlie Trần Thiện Thanh
Niệm Khúc Cuối NTM
Nối vòng tay lớn TCS
Riêng một góc trời Tuấn Ngọc
Ru em từng ngón xuân nồng TCS
Ru ta ngậm ngùi TCS
Tình khúc tháng sáu NTM
Tình nhớ TCS
Tôi ru em ngủ TCS
Tưởng rằng đã quên Phạm Duy

The Jimmy Show | Ca sĩ Đăng Lan | SET TV www.setchannel.tv

FR 9+

0:13 / 49:11

The Jimmy Show | Ca sĩ Đăng Lan | SET TV http://www.setchannel.tv

8,238 views•Premiered Oct 1, 2019 136 3 Share SaveSaigon Entertainment Television 74.7K subscribers The Jimmy Show | Ca sĩ Đăng Lan | SET TV http://www.setchannel.tv SAIGON ENTERTAINMENT TELEVISION (SET CHANNEL) 10531 Garden Grove Blvd. Garden Grove, California Tel: 714-266-3666 Email: info@setchannel.tv

The Jimmy Show | Nghệ sĩ Tùng Lâm | SET TV www.setchannel.tv

The Jimmy Show | Nghệ sĩ Tùng Lâm | SET TV http://www.setchannel.tv

94,603 views•Premiered Jan 29, 2020 816 44 Share SaveSaigon Entertainment Television 74.6K subscribers The Jimmy Show | Nghệ sĩ Tùng Lâm | SET TV http://www.setchannel.tv SAIGON ENTERTAINMENT TELEVISION (SET CHANNEL) 10531 Garden Grove Blvd. Garden Grove, California Tel: 714-266-3666 Email: info@setchannel.tv

Jason Gibbs: Tân nhạc Việt Nam dưới mắt

Tân nhạc Việt Nam dưới mắt Jason Gibbs

31-12-2019 – 05:24 AM | Văn nghệChia sẻ

Sau nhiều năm bỏ công sức nghiên cứu âm nhạc Việt Nam (từ năm 1993), Jason Gibbs (hiện đang làm việc ở Thư viện Công cộng San Francisco, Mỹ) đã cho ra đời nhiều bài tiểu luận về tân nhạc Việt Nam, cũng như phân tích ảnh hưởng của phương Tây đối với âm nhạc Việt Nam.

Các bài viết này được tập hợp và in thành sách « Rock Hà Nội, Bolero Sài Gòn – Câu chuyện tân nhạc Việt Nam » (Nguyễn Trương Quý dịch, Phanbook và NXB Đà Nẵng ấn hành 2019), một công trình công phu mà nếu không dành tình yêu đối với âm nhạc Việt, tác giả khó có thể làm được.

Cũng như nhiều nhà nghiên cứu đi trước, Jason Gibbs bị hấp dẫn bởi tân nhạc Việt Nam từ thuở khởi phát những « bài ta theo điệu Tây » đến những bản nhạc trẻ. Dưới mắt người khách lạ, bức tranh tân nhạc Việt hiện lên từng khung hình một, xâu chuỗi nhau thành một bức tranh tổng thể giúp người đọc hình dung được tiến trình lịch sử của tân nhạc.

Là một người phương Tây, tác giả Jason Gibbs hiểu câu chuyện âm nhạc từ buổi bắt đầu. Ở đó, ông biết những tác động của âm nhạc phương Tây đến âm nhạc Việt Nam, đã làm thay đổi diện mạo của một loại hình nghệ thuật, đồng thời đánh dấu sự thay đổi của giới sáng tác, khán giả về cách tiếp nhận một nhân sinh quan mới.

Tân nhạc Việt Nam dưới mắt Jason Gibbs - Ảnh 1.

Câu chuyện tân nhạc Việt Nam là câu chuyện dài, nhiều thăng trầm và đầy biến động, mà không phải ai cũng kiên nhẫn lắng nghe huống chi tìm hiểu, nghiên cứu. Đọc danh mục tài liệu tham khảo của Jason Gibbs mới thấy hết sự tận tâm của ông, khi không ngại đào xới lịch sử để có cái nhìn chân thật về một thời kỳ đã thành quá vãng. Các tiểu luận của ông, một cách gián tiếp, là chỉ dấu để người đọc tìm kiếm thêm những tài liệu bên ngoài cuốn sách. Trong hình thức những bài rời, các tiểu luận cho thấy sự tiếp cận của ông ở mức cố khái quát hóa và truy ngược về nguồn. Thông qua những bài báo viết trong thời điểm đó, Jason Gibbs không chỉ tái dựng không khí xã hội, nơi mà những thanh âm của nhạc ngũ cung nhường chỗ dần cho âm nhạc Tây phương. Nơi mà cùng với thời gian là sự hưng thịnh rồi thoái trào của những loại hình trình diễn sân khấu như « hát ả đào ».

Viết về những sự kiện này, trong giọng của Jason Gibbs ta thấy rõ có nhiều tiếc nuối. Dù khước từ đi sâu vào phân tích cảm tính chất lãng mạn, đôi khi sướt mướt vốn thường gặp đối với đại bộ phận công chúng yêu nhạc Việt Nam khi nhắc về nhạc tiền chiến hay bolero, ông cũng không giấu được sự lay động trước thứ tình cảm phương Đông, tiếng nói từ phương xa của ông đánh thức con người bản xứ trong ta một thứ tình luyến lưu với chính nền âm nhạc của mình. Cứ như nghe lại một câu chuyện cổ tích và nhận ra ẩn sau cái vỏ giản dị của nó là cả một bài học.

Là một người chơi nhạc, bản thân ông đã có mối gắn kết sâu xa với tâm hồn những nhạc sĩ. Là một nhà nghiên cứu, ông chú trọng vào nhạc thuật, những đặc điểm ngôn ngữ, từ đó mới nhận ra mối tương giao giữa đời sống với âm nhạc. Quá trình xây dựng tác phẩm này, ông cũng tự hoàn thành danh mục hàng ngàn bài hát cho chính mình. Biết tiếng Việt, ông có thể phân tích ca từ để từ đó phát ra được một thứ cảm thức chung tác động đến các nhạc sĩ đương thời. Huỳnh Trọng Khang Xem nhiều

Tin liên quan

Tân nhạc Việt Nam dưới mắt Jason Gibbs

31-12-2019 – 05:24 AM | Văn nghệChia sẻ

Sau nhiều năm bỏ công sức nghiên cứu âm nhạc Việt Nam (từ năm 1993), Jason Gibbs (hiện đang làm việc ở Thư viện Công cộng San Francisco, Mỹ) đã cho ra đời nhiều bài tiểu luận về tân nhạc Việt Nam, cũng như phân tích ảnh hưởng của phương Tây đối với âm nhạc Việt Nam.

Các bài viết này được tập hợp và in thành sách « Rock Hà Nội, Bolero Sài Gòn – Câu chuyện tân nhạc Việt Nam » (Nguyễn Trương Quý dịch, Phanbook và NXB Đà Nẵng ấn hành 2019), một công trình công phu mà nếu không dành tình yêu đối với âm nhạc Việt, tác giả khó có thể làm được.

Cũng như nhiều nhà nghiên cứu đi trước, Jason Gibbs bị hấp dẫn bởi tân nhạc Việt Nam từ thuở khởi phát những « bài ta theo điệu Tây » đến những bản nhạc trẻ. Dưới mắt người khách lạ, bức tranh tân nhạc Việt hiện lên từng khung hình một, xâu chuỗi nhau thành một bức tranh tổng thể giúp người đọc hình dung được tiến trình lịch sử của tân nhạc.

Là một người phương Tây, tác giả Jason Gibbs hiểu câu chuyện âm nhạc từ buổi bắt đầu. Ở đó, ông biết những tác động của âm nhạc phương Tây đến âm nhạc Việt Nam, đã làm thay đổi diện mạo của một loại hình nghệ thuật, đồng thời đánh dấu sự thay đổi của giới sáng tác, khán giả về cách tiếp nhận một nhân sinh quan mới.

Tân nhạc Việt Nam dưới mắt Jason Gibbs - Ảnh 1.

Câu chuyện tân nhạc Việt Nam là câu chuyện dài, nhiều thăng trầm và đầy biến động, mà không phải ai cũng kiên nhẫn lắng nghe huống chi tìm hiểu, nghiên cứu. Đọc danh mục tài liệu tham khảo của Jason Gibbs mới thấy hết sự tận tâm của ông, khi không ngại đào xới lịch sử để có cái nhìn chân thật về một thời kỳ đã thành quá vãng. Các tiểu luận của ông, một cách gián tiếp, là chỉ dấu để người đọc tìm kiếm thêm những tài liệu bên ngoài cuốn sách. Trong hình thức những bài rời, các tiểu luận cho thấy sự tiếp cận của ông ở mức cố khái quát hóa và truy ngược về nguồn. Thông qua những bài báo viết trong thời điểm đó, Jason Gibbs không chỉ tái dựng không khí xã hội, nơi mà những thanh âm của nhạc ngũ cung nhường chỗ dần cho âm nhạc Tây phương. Nơi mà cùng với thời gian là sự hưng thịnh rồi thoái trào của những loại hình trình diễn sân khấu như « hát ả đào ».

Viết về những sự kiện này, trong giọng của Jason Gibbs ta thấy rõ có nhiều tiếc nuối. Dù khước từ đi sâu vào phân tích cảm tính chất lãng mạn, đôi khi sướt mướt vốn thường gặp đối với đại bộ phận công chúng yêu nhạc Việt Nam khi nhắc về nhạc tiền chiến hay bolero, ông cũng không giấu được sự lay động trước thứ tình cảm phương Đông, tiếng nói từ phương xa của ông đánh thức con người bản xứ trong ta một thứ tình luyến lưu với chính nền âm nhạc của mình. Cứ như nghe lại một câu chuyện cổ tích và nhận ra ẩn sau cái vỏ giản dị của nó là cả một bài học.

Là một người chơi nhạc, bản thân ông đã có mối gắn kết sâu xa với tâm hồn những nhạc sĩ. Là một nhà nghiên cứu, ông chú trọng vào nhạc thuật, những đặc điểm ngôn ngữ, từ đó mới nhận ra mối tương giao giữa đời sống với âm nhạc. Quá trình xây dựng tác phẩm này, ông cũng tự hoàn thành danh mục hàng ngàn bài hát cho chính mình. Biết tiếng Việt, ông có thể phân tích ca từ để từ đó phát ra được một thứ cảm thức chung tác động đến các nhạc sĩ đương thời. Huỳnh Trọng Khang Xem nhiều

Tin liên quan

Trần Quang Hải : Đàn Đá và Kèn Đá Tuy An dưới gốc độ âm thanh học

Trần Quang Hải : Đàn Đá và Kèn Đá Tuy An dưới gốc độ âm thanh học

Đàn Đá và Kèn Đá Tuy An dưới gốc độ âm thanh học

GSTS Trần Quang Hải (Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia , Pháp)

Đàn đá và kèn đá là hai nhạc cụ được tìm thấy tại huyện Tuy An . Đàn đá được khám phá tại Hòn Núi Một thuộc thôn Trung Lương, xã An Nghiệp, huyện Tuy An vào năm 1990 cho tới năm 1991 thì tìm được tất cả 8 thanh đá. Bộ đàn đá này được đánh giá là có thang âm thuộc loại chuẩn nhất trong số những đàn đá thời tiền sử được phát hiện tại Việt Nam. Kèn đá được phát hiện dưới lòng một phế tích Chăm Pa ở thôn Phú Cần, xã An Tho, huyện Tuy An và đã được giữ gìn và sử dụng  qua bảy đời các vị trụ trì của chùa Hậu Sơn ước khoảng trên 150 năm , và được xem là nhạc cụ độc nhất vô nhị trên thế giới .

Đứng về mặt âm thanh học, đàn đá đã được đo âm thanh và tần số vào năm 1992 tại phòng thu thanh của hội âm nhạc TP HCM và đã công bố kết quả các tần số . Hội đồng khoa học đàn đá Tuy An đã phát hành một tư liệu khoa học về đàn đá Tuy An, tỉnh Phú Yên vào tháng 9, 1992 gồm một số bài báo cáo kết quả sơ khởi về âm thanh và tần số 8 thanh đá .

GS Tô Vũ có viết một bài về Kèn Đá với đề tài « Cặp kèn đá tiền sử , hai hiện vật lạ bằng đá ở Phú Yên dưới gốc độ âm thanh nhạc học và nhạc khí học lý luận » đăng trong tư liệu « các báo cáo chuyên đề » (Phú Yên, 2 tháng 10, 1996). Kết quả việc đo hai kèn đá do NSND Đỗ Lộc thổi và được các chuyên viên kỹ thuật của Z.755 (cơ quan đã đo 8 thanh đá trước đây) thực hiện vào ngày 29 tháng 6 năm 1995 tại TP HCM.

Trong bài tham luận này, tôi sử dụng bộ phận mềm « Overtone Analyzer » do một bạn người Đức tên là Bodo Maass có thể đo chính xác cao độ các tần số 8 thanh đá và kèn đá. Qua cách đo này có thể đối chiếu với kết quả đo năm 1992 và hiện nay để xác định thang âm của 8 thanh đá Tuy An và khẳng định giá trị của hai nhạc cụ bằng đá , đồng thời cho thấy giá trị của hai hiện vật âm nhạc hiếm có và tiêu biểu cho nền hóa nghệ thuật của tỉnh Phú Yên .

Những khám phá đàn đá tại Việt Nam trước đàn đá Tuy An

Năm 1949, những người phu làm đường phát hiện tại tại Ndut Liêng Krak, Đắc Lắc, Tây Nguyên một bộ 11 thanh đá xám có dấu hiệu ghè đẽo bởi bàn tay con người, kích thước từ to đến nhỏ trong đó thanh dài nhất 101,7 cm nặng 11,210 kg; thanh ngắn nhất 65,5 cm nặng 5,820 kg. Phát hiện này được báo cho Georges Condominas, một nhà khảo cổ người Pháp làm việc tại Trường Viễn Đông Bác Cổ (Ecole Française d’Extrême Orient). Tháng 6 năm 1950 giáo sư Georges Condominas đưa những thanh đá này về Paris và chúng được nghiên cứu bởi giáo sư âm nhạc André Schaeffner. Sau đó, Georges Condominas công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí Âm nhạc học (năm thứ 33 – bộ mới) số 97-98 tháng 7 năm 1951, khẳng định về loại đàn lithophone ở Ndut Liêng Krak, « “nó không giống bất cứ một nhạc cụ bằng đá nào mà khoa học đã biết »  . Hiện bộ đàn đá này được trưng bày ở Viện Bảo Tàng Quai Branly (Musée du Quai Branly), Paris (Pháp).

Năm 1956, trong chiến tranh Việt Nam  bộ đàn đá thứ hai được phát hiện và một đại úy Mỹ mang về trưng bày ở New York.

Năm 1980, Georges Condominas lại phát hiện bộ đàn đá thứ ba có 6 thanh tại buôn Bù Đơ thuộc xã Lộc Bắc, huyện Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng. Đây là bộ đàn do dòng họ Ksiêng (người Mạ) lưu giữ qua 7 đời.

Từ những năm 1979 vấn đề nghiên cứu, sưu tầm về đàn đá được giới khoa học Việt Nam khơi dậy và cho đến những năm đầu thập niên 1990, người ta tìm được khoảng 200 thanh đàn đá rải rác ở Đắc Lắc, Khánh Hòa  , Đồng Nai, Ninh Thuận, Lâm Đồng, Sông Bé và Phú Yên…; mỗi bộ đàn này có từ 3 đến 15 thanh. Nổi tiếng trong đó là các bộ đàn đá Khánh Sơn, đàn đá Bắc Ái, đàn đá Tuy An, đàn đá Bình Đa (gọi theo địa danh phát hiện). Căn cứ vào loại đàn đá tìm được ở di chỉ khảo cổ Bình Đa, các nhà khoa học cho biết những thanh đá để làm đàn này có tuổi đời khoảng 3.000 năm.

Đàn đá Khánh Sơn

Các nhà nghiên cứu sau khi khai quật và khảo sát tại đỉnh núi Dốc Gạo, thuộc địa phận thôn Tô Hạp, xã Trung Hạp, Khánh Sơn đã tìm ra nhiều dấu tích chứng tỏ người xưa đã chế tác đàn đá tại đây với nhiều khối đá và mảnh tước thuộc loại đá phún trào có nhiều ở Khánh Sơn, cũng là loại đá để chế tác đàn đá Khánh Sơn. Những dấu hiệu chế tác đàn đá tại chỗ chứng tỏ những cư dân từ xưa ở nơi này, dân tộc Raglai, là những người chủ thực sự của những bộ đàn đá.

Những khám phá đàn đá sau đàn đá Tuy An

Tháng 6, năm 2003, ông K’Branh (dân tộc Cơ Hơ)  ở buôn Bờ Nôm, Lâm Đồng phát hiện bộ đàn đá 20 thanh. Hai thanh dài nhất rộng bản 22cm và dài 151cm và 127cm. Thanh ngắn nhất rộng bản khoảng 10cm, chiều dài 43cm. Số còn lại có độ dài từ 71cm đến 75cm và độ rộng bản trên dưới 15cm. Đây là bộ đàn đá cổ có nhiều thanh nhất được phát hiện.

Đàn đá Bình Thuận

Tháng 7 năm 2006, một bộ đàn đá được phát hiện ở Bình Thuận gồm 8 thanh trong đó thanh dài nhất là 95cm rộng 17cm và nặng 12,5kg. Các thanh khác có chiều dài thấp dần đến thanh cuối cùng là 52,5cm nặng 4,5kg. Cả 8 thanh đều được ghè đẽo tinh xảo, có hình dạng giống nhau với hai đầu dày và hơi phình to, ở giữa có eo nhỏ lại và là nơi mỏng nhất. Giới khảo cổ học xôn xao vì khu vực phát hiện bộ đàn đá này nằm gần biển, tại vùng ảnh hưởng đậm của văn hóa Sa Huỳnh, trong khi từ trước tới nay tất cả các bộ đàn đá được phát hiện đều tại các vùng rừng, núi cao .

Bộ đàn đá hiện đại 100 thanh do hai anh em nghệ sĩ Nguyễn Chí Trung và Nguyễn Đức Lộc sáng tạo, gồm 2 giàn đàn mỗi giàn 50 thanh. Hiện bộ đàn đá này giữ kỷ lục là bộ đàn đá nhiều thanh nhất Việt Nam.

Đàn đá Tuy An

Được phát hiện tại Hòn Núi Một thuộc thôn Trung Lương, xã An Nghiệp, huyện Tuy An. Năm 1990 tìm thấy thanh đá đầu tiên khi gõ phát ra âm thanh và hơn một năm sau mới tìm thấy thanh đá thứ tám. Chúng không phải là “đá kêu” mà là một bộ đàn đá được đánh giá là hoàn chỉnh nhất trong tất cả các bộ đoàn đá đã được phát hiện tại Việt Nam, kể cả bộ đàn đá đang lưu giữ tại Viện Bảo tàng Quai Branly ở Pari (Pháp).
T heo kết quả nghiên cứu khoa học thì bộ đàn đá Tuy An là sản phẩm lâu đời của cộng đồng người đã từng sinh sống trên đất nước Việt Nam, có niên đại vào khoảng nửa đầu thiên niên kỷ I trước Công Nguyên, thuộc loại thang âm điệu thức gần gũi với các loại thang âm dân tộc khu vực Nam Á, Đông Nam Á và có khả năng diễn tấu một số bài dân ca, dân nhạc của một vài tộc người đã từng cư ngụ trên lãnh thổ Việt Nam. Đây là di sản văn hoá có giá trị lịch sử của cộng đồng dân tộc Việt Nam nói chung và của miền Trung cũng như tỉnh Phú Yên nói riêng.

Hội đồng khoa học đàn đá Tuy An đã phát hành một tư liệu nhan đề « Tư liệu khoa học về Đàn Đá Tuy An, tỉnh Phú Yên » vào tháng 9, năm 1992 có giá trị về mặt địa chất học, âm nhạc học và âm thanh học với sự cộng tác của GS Tô Vũ, nhạc sĩ Ngô Đông Hải và nhạc sĩ Lư Nhất Vũ cùng với ban kỹ thuật của đơn vị X, thuộc Tổng cục kỹ thuật Quân đội nhân dân Việt Nam (1)

Kết quả sơ khởi 8 thanh đá vào ngày 24 tháng 7, năm 1992 tại phòng thu thanh của hội âm nhạc TP HCM, số 81, đường Trần  Quốc Thảo, quận 3 cho biết kết quả như sau :

Thanh đá số 1 : tần số : 822 Hz

Thanh đá số 2 : tần số : 973 Hz

Thanh đá số 3 : tần số : 1076 Hz

Thanh đá số 4 : tần số : 1214 Hz

Thanh đá số 5 : tần số : 1474 Hz

Thanh đá số 6 : tần số : 1592 Hz

Thanh đá số 7 : tần số : 1856 Hz

Thanh đá số 8 : tần số : 1940 Hz

Sau khi rửa sạch các thanh đá , ban kỹ thuật lại đo lần thứ nhì với kết quả như sau :

Thanh đá 1 : tần số : 816 Hz

Thanh đá 2 : tần số : 938 Hz

Thanh đá 3 : tần số : 1056 Hz

Thanh đá 4 : tần số : 1197 Hz

Thanh đá 5 : tần số : 1447 Hz

Thanh đá 6 : tần số : 1558 Hz

Thanh đá 7 : tần số : 1834 Hz

Thanh đá 8 : tần số : 1893 Hz

Phương pháp đo tần số này chỉ cho thấy cao độ cơ bản của 8 thanh đá mà thôi. Phần âm vang các bội âm phía trên âm cơ bản đóng một vai trò quan trọng về âm sắc của mỗi thanh đá . Nhưng ban kỹ thuật không lưu ý tới hay không đủ thì giờ để đi sâu vào khía cạnh này.

Tám thanh đá có hình dáng và kích thước khác nhau với độ dày mỏng không giống . Do đó âm thanh của từng thanh đá có độ kêu trong / đục không cùng một cường độ.

Kết quả việc đo cao độ với bộ phận mềm « Overtone Analyzer »

Bộ phận mềm « Overtone Analyzer » do anh Bodo Maas, người Đức và là bạn của tôi,  kỹ sư âm thanh học , và ca sĩ Wolfgang Saus đã sáng chế bộ phần mềm đặc biệt cho tôi dùng để đo các tần số bội âm của kỹ thuật hát đồng song thanh mà tôi đã nghiên cứu từ hơn 40 năm tại Pháp .

Bộ phận mềm có một bàn đàn piano với âm giai bình quân (tempered scale) để có thể so sánh với giọng hát gồm những bội âm của thang âm thiên nhiên (natural scale hay harmonic scale). Những tần số các âm thanh được ghi bằng hệ thống Hertz và cent (đơn vị đo cao độ về âm thanh học). Mỗi thanh đá gồm có 1 âm cơ bản (fundamental degree) và từ 2 tới 5 bội âm tùy theo từng thanh đá . Những bội âm (harmonics / overtones) của những nhạc cụ thuộc bộ « roi » hay « tự âm vang » (idiophone) như đá, các bộ gõ bằng kim loại, gỗ, sừng, phát ra không cùng khoảng cách như bội âm của giọng hát.

Sau đây là kết quả của việc đo tần số 8 thanh đá với hình ảnh và tổng số bội âm .

Thanh đá 1

Thanh đá 1 : tần số : 837,1Hz (Ab5+13ct)

Bội âm 1 :1520,8 Hz (Gb6+47ct)

Bội âm 2 :2266,4 Hz (Db7+38ct)

Bội âm 3 : 2484,4 Hz (Eb7-3ct)

Bội âm 4 : 3746,8 Hz (Bb7+8ct)

Bội âm 5 : 4050,9 Hz (B7+43ct)

Thanh đá 2

Thanh đá 2 : tần số : 985,1 Hz (B5-5ct)

Bội âm 1 : 2104,9 Hz (C7+10ct) dày

Bội âm 2 : 2543,6 Hz (Eb7+38ct) dày+mỏng

Bội âm 3 : 2907 Hz   (Gb7-31ct) mỏng

Bội âm 4 : 3943,3 Hz (B7-3ct) dày

Bội âm 5 : 4406,2 Hz (Db8-11ct) mỏng

Thanh đá 3

Thanh đá 3 : tần số : 1084,7 Hz (Db6-38ct)

Bội âm 1 : 2142,6 Hz (C7+41ct)

Bội âm 2 : 2379,4 Hz (D7+22ct)

Bội âm 3 : 2917,7 Hz (Gb7-25ct)

Thanh đá 4

Thanh đá 4 : tần số 1235,5 Hz (Eb6-13ct)

Bội âm 1 : 2333,7 Hz (D7-12ct)

Bội âm 2 : 2648,6 Hz (E7+8ct)

Bội âm 3 : 3055 Hz (G7-45ct)

Bội âm 4 : 3695,6 Hz (Bb7-16ct)

Bội âm 5 : 4341,6 Hz (Db8-37ct)

Thanh đá 5

Thanh đá 5 : tần số : 1535,5 Hz (G6-50ct)

Bội âm 1 : 2799,3 Hz (F7+3ct)

Bội âm 2 : 4104,8 Hz (C8-34ct)

Bội âm 3 : 4390,1 Hz (Db8-18ct)

Thanh đá 6

Thanh đá 6 có 2 cao độ khác nhau tùy theo nơi gõ

Cao độ 1 : tần số :1706,5 Hz (Ab6+47ct)

Bội âm 1 : 2866,6 Hz (F7+45ct)

Bội âm 2 : 3682,2 Hz (Bb7-22ct)

Bội âm 3 : 4145,1 Hz (C8-17ct)

Cao độ 2 : tần số : 1652,7 Hz (Ab6-9ct)

Bội âm 1 : 2869,3 Hz (F7+46ct)

Bội âm 2 : A3616,1 Hz (Ab7-3ct)

Bội âm 3: 3671,4 Hz (Bb7-27ct)

Bội âm 4: 4115,5 Hz (C8-29ct)

Thanh đá 7

Thanh đá 7 có hai cao độ cách nhau một quãng 5

tần số : 1862,6 Hz (Bb6 – 2ct)

Bội âm 1 : 2847,8 Hz (F7+33ct)

Bội âm 2 : 3722,6 Hz (Bb7-3ct)

Bội âm 3: 4263,6 Hz (C8+32ct)

Hai âm Bb6 và F7 nghe rõ ràng khi gõ ở một vài nơi trên thanh đá .

Thanh đá 8

Thanh đá 8:tần số : 1975,7 Hz (B6)

Bội âm 1 : 3972,9 Hz (B7+10ct)

Bội âm 2 : 4182,8 Hz (C8+1ct)

So sánh giữa hai kết quả đo tần số của nhà máy Z755 thuộc tổng cục kỹ thuật quân đội nhân dân Việt Nam năm 1992 khi chưa rửa các thanh đá và của tôi năm 2011 không có cách biệt nhiều lắm

Tần số đo:  1992                          2011

Đá 1         822 Hz                        837,1Hz

Đá 2           973 Hz                        985,1Hz

Đá 3           1076Hz                       1084,7Hz

Đá 4           1214 Hz                          1235,5Hz

Đá 5           1474 Hz                          1525,5Hz

Đá 6           1592 Hz                          1652,7Hz

Đá 7           1856 Hz                          1862,6Hz

Đá 8           1940 Hz                          1975,7Hz

Đối chiếu hai đề nghị thang âm của đàn đá Tuy An:

Sol#5 Si 5 Do#6 Ré#6 Fa#6, Sol#6, La#6, Si6  – 1992

Sol#5 Si 5 Do#6 Ré#6 Sol-6, Sol#6, La#6, Si6  – 2011

Về âm sắc có thể thay đổi tùy theo dụng cụ dùng để gõ như gỗ, sừng hay đá vì độ vang với bội âm có thể nhiều hay ít làm thay đổi độ âm vang của thanh đá .

Tôi không đồng ý về sự cho rằng thang âm của bộ đàn đá giống như thang âm dây Nam của Việt Nam . Nên biết rằng dây Nam của nhạc miền Nam chỉ có chừng 100 năm nay thì làm sao thang âm của đàn đá được tạo ra cả ngàn năm trước . Ngoài ra phải biết bộ đàn đá này do bộ lạc nào sáng chế ra và bộ lạc đó có thang âm như thế nào . Đa số nhạc sĩ người Kinh khi sáng tác nhạc Tây nguyên đều chỉ dùng có một thang âm của dân tộc Gia rai và Ba na chứ không biết thang âm của các bộ lạc khác ở Tây nguyên như người Mờ Nông Ga, Lắc, Mạ, Xê Đăng, Rờ glai, Ê đê, vv….

Do đó việc đưa ra giả thuyết là nhạc cụ đàn đá Tuy An có thể hòa chung với các nhạc cụ của người Kinh hay Tây phương là điều không chính xác .

Kèn Đá

Năm 1994-1995, việc phát hiện cặp kèn đá (tù và) hình hai con cóc tại huyện Tuy An (Phú Yên) đã làm chấn động giới khảo cổ học. Đây là báu vật vô giá bởi sự độc đáo và là nhạc khí thời cổ đại bằng đá thuộc bộ hơi duy nhất phát hiện được ở nước ta.



Cặp “cóc kêu” này đang nằm trong một kho chứa trên đường Trần Hưng Đạo (TP Tuy Hòa), bởi cơ sở trưng bày của Bảo tàng tỉnh Phú Yên phải đến năm 2011 mới xây xong. Đây là một trong những hiện vật đã được tỉnh hoàn thành hồ sơ đăng ký bảo vật quốc gia.

TRAN QUANG HẢI thổi « cóc kêu »

Được phát hiện dưới lòng một phế tích Chăm Pa ở thôn Phú Cần, xã An Thọ, huyện Tuy An và đã được giữ gìn và sử dụng qua bảy đời các vị trụ trì của chùa Hậu Sơn, ước khoảng trên 150 năm. 
T heo các nhà nghiên cứu khoa học: hai cổ vật này được con người (có khả năng là sản phẩm của tổ tiên người Chăm) chế tác từ đá bazan có tại địa phương, niên đại của hai cổ vật ở vào khoảng trước thế kỷ VII. Việc phát hiện ra cặp kèn đá này có ý nghĩa rất lớn về nhiều mặt, trong đó có việc phục vụ cho tham quan du lịch, nghiên cứu khoa học, tìm hiểu văn hoá lịch sử dân tộc

Chi tiết chính về cặp kèn đá hình hai con cóc, một lớn (cái) một nhỏ (đực). Kèn “cái” nặng 75 kg, kích thước đáy 40 cm, cao 35 cm, chiều cong của lưng 55 cm, lỗ thổi rộng 2,5 cm; từ lỗ thổi đến lỗ thoát hơi (có chiều hơi cong) dài 29,6 cm có một lỗ xoáy sâu vào trong 11,7 cm, miệng lỗ rộng 33 cm. Kèn “đực” nặng 34,5 kg, kích thước đáy 29 cm, cao 35 cm, chiều cong của lưng 52 cm; từ lỗ thổi đến lỗ thông hơi dài 29,5 cm, lỗ thổi rộng 1,8 cm, chỗ thoát hơi mở rộng thêm 6,7 cm; một bên có lỗ xoáy sâu 8,7 cm.

Những nhát ghè đẽo nhỏ ở phần lỗ thổi, điều này để tiện lợi hơn khi đưa miệng vào thổi; còn phần đế có những nhát ghè đẽo lớn, tạo một độ phẳng để khi thổi không bị rung; còn các lỗ xoáy sâu là nơi đặt ngón tay cái vào để tì trong khi thổi.

Theo nhạc sĩ Ngọc Quang, Chủ tịch Hội Văn học – Nghệ thuật Phú Yên, cặp kèn đá này là loại nhạc cụ “nặng đô” của bộ hơi, người thổi phải có làn hơi khỏe thì mới có thể chơi được, nhiều người đã thổi kèn trumpet nhưng qua kèn đá này cũng “bó tay”; thế nhưng cũng có người thuộc loại “thấp bé, nhẹ cân” nhưng có phương pháp nén hơi phù hợp thì vẫn có thể thổi kèn đá rất hay.

Chính nhạc sĩ Ngọc Quang và nhiều nghệ sĩ “thư sinh” ở Đoàn ca múa dân gian Sao Biển (Phú Yên) đã nhiều lần biểu diễn thành công trong và ngoài nước bằng nhạc cụ độc đáo này; ông cũng là người viết ca khúc Hồn đá khá thành công với cảm hứng từ cặp kèn đá này. Nhạc sĩ Ngọc Quang sôi nổi: “Những giai điệu trầm hồn, âm sắc nguyên sơ vang vọng từ cặp kèn đá Tuy An hiện thuộc hàng “đặc sản” có một không hai trên thế giới. Và âm thanh của kèn “cái” luôn có sự vang vọng, sắc sảo hơn kèn “đực”, thế nhưng khi cả hai cùng hòa tấu thì có một sự hòa quyện hết sức… hút hồn!”

GS Tô Vũ đã viết một bài « cặp kèn đá « tiền sử », hai « hiện vật lạ » bằng đá ở Phú Yên dưới gốc độ âm thanh nhạc học và nhạc khí học lý luận » trong bản tư liệu của UBND tỉnh Phú Yên sở văn hóa và thông tin phát hành ngày 2 tháng 10, 1996. Ông đã công bố kết quả cao độ và tần số của hai kèn đá cổ qua nghệ thuật thổi của NSND Đỗ Lộc và được nhà máy Z755 đảm nhận việc đo tần số vào ngày 29 tháng 6, năm 1995 tại TP HCM.(2)

Cao độ của hai kèn đá chỉ quan trọng khi đo cao độ cơ bản (fundamental degree). Còn việc thay đổi cao độ lên xuống là do nơi tài nghệ của người thổi . Anh Đỗ Lộc là một nghệ nhân chuyên nghiệp biết cách dùng dăm môi để thổi thì có thể biến chuyển cao độ lên xuống . NSUT Thanh Hải cũng là nhạc sĩ chuyên nghiệp biết thổi kèn trumpet nên việc sử dụng môi, miệng để thổi tạo âm thanh hoàn chỉnh . Còn tôi là một người không biết thổi , chỉ tạo được âm cơ bản của hai kèn đá . Dù sao âm cơ bản chỉ xê xích chút đỉnh tùy theo hơi thổi vào mạnh hay nhẹ .

Sau đây là kết quả của việc đo cao độ hai kèn đá của Thanh Hải và của tôi vào ngày 21 tháng 2, 2011 vừa qua .

Trần Quang Hải thổi :

Kèn đá 1 – Cóc lớn

Âm cơ bản : tần số : 314,9 Hz (Eb4+21ct)

Bội âm mạnh từ 2 tới 6

Bội âm nhẹ từ 13 tới 14

Kèn đá 2 – Cóc nhỏ

Âm cơ bản : tần số : 333,8Hz (E4+22ct)

Bội âm mạnh từ 2 tới 5

Thanh Hải thổi

Kèn đá 1 – Cóc lớn

Âm cơ bản : tần số : 304,2Hz (Eb4-39ct)

Có thể thổi xuống thấp tới 271,9Hz (Db4-34ct)

Kèn đá 2 – cóc nhỏ

Âm cơ bản : tần số : 323Hz (E4-35ct)

Qua cách thổi của mỗi người cho thấy sự xê dịch cao độ rất nhỏ

TQH             Thanh Hải      Đỗ Lộc

Kèn đá 1 cơ bản       314,9Hz        304,2Hz          316Hz

Kèn đá 2 cơ bản       333,8Hz        323Hz             329Hz

KẾT LUẬN

Qua việc đo tần số các thanh đá Tuy An, tôi nhận thấy bộ đàn đà nay có cao độ khá chính xác và tạo một thang âm hoàn chỉnh hơn những bộ đàn đá trước . Hai thanh đá số 7 và 8 có thể thuộc vào một bộ đàn đá khác vì không có liên hệ vào thang âm của 6 thanh đá của bộ này . Thang âm gồm một bát độ không giống với những thang âm hiện có của Việt Nam .

Hai kèn đá có âm thanh giống như âm thanh của tù và hay hải loa. Có thể chỉ dùng để thổi thay thế cho tù và kèn sừng trong các lễ hội làng xã.

Việc thể nghiệm dung đàn đá và kèn đá trong những sáng tác đương đại cần phải xem lại vì cao độ của đàn đá và kèn đá không hạp với thang âm bình quân của Tây phương.

Đàn đá Tuy An và kèn đá là hai nhạc cụ cổ được xem là báu vật của kho tàng văn hóa Phú Yên . Không nên mang đi khắp nơi để trình diễn mà nên giữ gìn ở viện bảo tàng cho hậu thế . Có thể phục chế những nhạc cụ này để đi trình diễn hơn là sử dụng báu vật gốc có thể bị hư hao trong việc di chuyển.

Đàn đá và kèn đá Phú Yên xứng đáng được tôn vinh và được xem là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại .

Tài liệu tham khảo:

(1)Hội đồng khoa học đàn đà Tuy An: Tư liệu khoa học về Đàn đá Tuy An tỉnh Phú Yên, 59 trang, Phú Yên, tháng 9, năm 1992

(2) Hội đồng khoa học nghiên cứu hai hiện vật bằng đá : Các báo cáo chuyên đề, UBND tỉnh Phú Yên, sở Văn Hóa và Thông Tin, 88 trang, Phú Yên, 2 tháng 10, 1996.

Bộ phần mềm “Overtone Analyzer” do Bodo Maas và Wolfgang Saus sáng chế. Có thể vào xem ở http://sygyt.com

GIA MINH: Đàn đá, kèn đá Tuy An – đồng vọng tiền nhân

Thứ Tư, 19/02/2020 15:35 Đàn đá, kèn đá Tuy An – đồng vọng tiền nhân Thứ Bảy, 16/02/2013 07:00 SA

CHIA SẺ

Trải qua bao biến thiên, “hồn văn hóa” của cha ông lắng sâu qua các vật thể văn hóa đá để lại những thông điệp quý giá cho muôn đời, góp phần giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử, tâm linh và nuôi dưỡng tâm hồn con người. Ðàn đá và kèn đá Tuy An trở thành báu vật của quốc gia. Mới đây, hai báu vật này được đại diện tổ chức UNESCO tại Việt Nam khuyến khích lập hồ sơ đề nghị công nhận di sản văn hóa nhân loại.

marin1.jpg
Tiến sĩ Marin cùng nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình thử âm thanh đàn đá Tuy An  – Ảnh: T.QUỚI

Trong buổi biểu diễn, giới thiệu về đàn đá và kèn đá Tuy An do UBND tỉnh Phú Yên tổ chức mới đây, tiến sĩ Katherine Muller Marin, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam và nhiều đại biểu như mê mẩn, đắm chìm trong âm thanh của người xưa đồng vọng. Tiến sĩ Marin nói: “Âm nhạc không biên giới, không sắc tộc, không có sự cách ngăn của thời đại và là con đường dẫn đến hòa bình. Tôi đánh giá rất cao về tính độc đáo của hai loại nhạc, khí cụ bằng đá này, nhất là mối liên hệ và sự kết hợp uyển chuyển linh hoạt của chúng. Tôi hoàn toàn ủng hộ và khuyến khích tỉnh Phú Yên lập hồ sơ đề cử đàn đá và kèn đá gửi đến UNESCO để công nhận là di sản văn hóa nhân loại”. Tiến sĩ Katherine Mauller Marin phân tích thêm: “Tôi không chắc hai nhạc cụ này có cùng thời hay không, nhưng qua cách biểu diễn của các nghệ sĩ thì thấy giữa đàn đá và kèn đá có sự hòa quyện với nhau và hòa được với cả cồng chiêng Tây Nguyên. Đây là điều rất đặc biệt. Hơn thế nữa, bộ đàn đá có niên đại cách đây hơn 2.500 năm nhưng vẫn có thể diễn tấu được những bài nhạc hiện đại cùng với nhạc cụ điện tử. Tôi đã có một buổi thưởng thức âm nhạc tuyệt vời!”.

Nghệ sĩ ưu tú, nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Quang, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Phú Yên, người dày công nghiên cứu hai loại nhạc cụ cho rằng: Trước và sau khi phát hiện bộ đàn đá Tuy An, ở nhiều địa phương trong nước và các nước trên thế giới đều có đàn đá, nhưng chỉ có đàn đá Tuy An được xem là hoàn thiện nhất về mặt thang âm, điệu thức. Về thang âm, bộ đàn đá Tuy An có thang âm rộng (hơn quãng 8), được sắp xếp có chủ ý của người chế tác nên có thể diễn tấu được nhiều tác phẩm âm nhạc khác nhau, kể cả những bản nhạc mới ngày nay và có thể hòa tấu với nhiều loại nhạc cụ, kể cả một số nhạc cụ điện tử. Điểm đặc biệt nữa của bộ đàn đá này mang lưỡng điệu tính. Nó có thể diễn tấu những bài nhạc điệu thức Thứ lẫn điệu thức Trưởng, đây là nét vượt trội, độc đáo so với các nhạc cụ định âm khác.

Còn với cặp kèn đá, đây là loại nhạc cụ “nặng đô” của bộ hơi, đòi hỏi người thổi phải có làn hơi khỏe và cách nén phù hợp thì mới có thể chơi được. Giai điệu trầm hùng, âm sắc nguyên sơ vang vọng từ cặp kèn đá Tuy An hiện thuộc hàng “độc” có một không hai trên thế giới.

marin3.jpg
Tiến sĩ Marin thử kèn đá – Ảnh: T.QUỚI

Viện Nghiên cứu âm nhạc quốc gia Pháp đã nghiên cứu và đo âm thanh đàn đá, kèn đá bằng phương pháp hiện đại với bộ phần mềm “Overtone Analyzer” cho thấy không có sự sai biệt lớn so với những phương pháp đo trước đây. Điều này khẳng định bộ đàn đá Tuy An có thang âm rất chuẩn. Trong bài luận của mình, GS, TS Trần Quang Hải (con trai của GS Trần Văn Khê) viết: “Đàn đá và kèn đá Tuy An là hai nhạc cụ cổ được xem là báu vật. Không nên mang nó đi khắp nơi để trình diễn mà nên giữ gìn ở viện bảo tàng cho hậu thế . Có thể phục chế những nhạc cụ này để đi trình diễn hơn là sử dụng báu vật gốc có thể bị hư hao trong việc di chuyển. Đàn đá và kèn đá Phú Yên xứng đáng được tôn vinh và được xem là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”.

“Ở một thời đại mà chưa có một chuẩn về âm nhạc, không một thiết bị trợ giúp để chỉnh âm, lại được chế tác trên nguyên liệu đá nhưng cha ông ta đã tạo được những nhạc cụ với tính nhạc khá chuẩn. Quả là tài tình” – NSƯT Ngọc Quang tâm đắc. Chính sự độc đáo của đàn đá, kèn đá Tuy An đã khơi nguồn cảm hứng ông viết nên bài “Hồn đá”. “Từ thuở nào, cha ông ta đã gửi lại, gửi lại trong đá. Những âm thanh nghe sao hào hùng, như tiếng lòng, như tiếng nước non của con người từ thuở hồng hoang…”. Đó cũng chính là cái “hồn văn hóa” lặng sâu vào trong đá, là tiếng đồng vọng của tiền nhân với những thông điệp còn bí ẩn với thế hệ hôm nay và mai sau.

Bộ đàn đá Tuy An được nông dân Huỳnh Ngọc Hồng phát hiện năm 1990 ở vùng núi Hòn Một (xã An Nghiệp, Tuy An) đang được lưu giữ cẩn trọng tại Bảo tàng Phú Yên. Theo tài liệu khoa học, tuổi đàn đá Tuy An nằm trong khoảng nửa đầu thiên niên kỷ thứ I trước Công nguyên, do chính người tại đây chế tác.   Cặp “cóc đá” linh thiêng được một nông dân khác là ông Ðỗ Phán phát hiện năm 1994 ở vùng núi thôn Phú Cần (xã An Thọ, Tuy An). Kèn “cái” nặng 75kg, kích thước đáy 40cm, cao 35cm, chiều cong của lưng 55cm, lỗ thổi rộng 2,5cm. Kèn “đực” nặng 34,5kg, kích thước đáy 29cm, cao 35cm, chiều cong của lưng 52cm; lỗ thổi rộng 1,8cm.

GIA MINH

http://www.baophuyen.com.vn/93/93589/dan-da-ken-da-tuy-an-dong-vong-tien-nhan.html

The Jimmy Show | Nữ tài tử Kiều Chinh – phần 2 | SET TV www.setchannel.tv

The Jimmy Show | Nữ tài tử Kiều Chinh – phần 2 | SET TV http://www.setchannel.tv

1,196 views•Mar 3, 2018 18 2 Share SaveSaigon Entertainment Television 73.3K subscribers SAIGON ENTERTAINMENT TELEVISION (SET CHANNEL) PO Box 127. Garden Grove CA 92842 Tel: 714-609-6678 Email: khoaleset@gmail.com

Une ethnomusicologie de la France : entre mémoire et histoire

Dimanche 19 avril 20151h 19mn

Une ethnomusicologie de la France : entre mémoire et histoire

Nous restons en France découvrir des musiques d’un monde oublié, d’une époque qu’on sépare souvent de notre présent, et de catégories que tout semble opposer : savant et populaire, hauts et bas instruments, amateur et professionnel, médiéval et contemporain, revival et patrimoine.

Une ethnomusicologie de la France : entre mémoire et histoire
Aube sur le village de Saint Jean Pied de Port dans les Pyrénées , © Getty / Ondacaracola photography

L’histoire pour liant, c’est la recherche de toute une vie en France sur ces questions que nous livre ce soir Luc-Charles Dominique, alors en route pour La Gascogne.

Carte de Cascogne
Carte de Cascogne

► Luc Charles-Dominique

Luc Charles-Dominique ©DR
Luc Charles-Dominique ©DR

Luc Charles-Dominique est Professeur d’ethnomusicologie à l’Université Nice-Sophia-Antipolis. Ses recherches sont en anthropologie musicale historique (personnage historique du ménétrier, influence des musiques tsiganes sur la musique française, symboliques du sonore, anthropologie des classifications organologiques), en épistémologie (ethnomusicologie et histoire), en ethnomusicologie de la France et de la Méditerranée (anthropologie de la modernité, patrimonialisation).

Il est l’auteur de très nombreux articles publiés en France, Angleterre, Suisse, Italie, Canada, Espagne et de plusieurs ouvrages d’anthropologie musicale historique, dont Les Ménétriers français sous l’Ancien Régime, Paris, Klincksieck (1994) et Musiques savantes, musiques populaires : les symboliques du sonore en France (1200-1750), Paris, CNRS (2006). Il a par ailleurs dirigé plusieurs ouvrages collectifs d’ethnomusicologie.

Directeur de collections bibliographiques et discographiques d’ethnomusicologie, il a au total enregistré et publié 18 disques et été distingué 5 fois par l’Académie Charles Cros. Il est co-fondateur du CIRIEF (Centre International de Recherche Interdisciplinaire en Ethnomusicologie de la France) qu’il préside depuis sa création en mars 2007. Il est depuis 2013 membre de l’Institut Universitaire de France.

Pour en savoir plus rendez-vous sur le Blog de Luc Charles-Dominique

Bruno Messina a publié un entretien-portrait de Luc Charles-Dominique, dans le numéro 25 des Cahiers d’Ethnomusicologie (« Une histoire ethnomusicologique : entretien avec Luc Charles-Dominique  », p. 219-244.

► Lire, voir, entendre Luc Charles-Dominique

Livres 

1984 : 800 ans de musique populaire à Toulouse, Toulouse, Éditions du Conservatoire Occitan. 110 pages.  
1987 : Musique populaire en pays d’Oc, Toulouse, Éditions Loubatières. 32 pages.  
1989 : Musiques et chants de la Révolution dans le Midi Toulousain, Toulouse, Éditions Conservatoire Occitan, CLEF 89. 180 pages.  
1994 : Les Ménétriers français sous l’Ancien Régime, (préface de François LESURE), Paris, Klincksieck, 335 pages.  
2002 : – (avec Jérôme CLER), La Vocalité dans les pays d’Europe méridionale et dans le bassin méditerranéen, Actes du colloque international de La Napoule, mars 2000, Parthenay, FAMDT, 2002, 232 pages.  

(avec Pierre LAURENCE), Les hautbois populaires. Anches doubles, Enjeux multiples, Parthenay, FAMDT, 2002, 296 pages.  
2006 : Musiques savantes, musiques populaires : les symboliques du sonore en France (1200-1750), Paris, CNRS, 2006, 264 pages. [Coup de Cœur de l’Académie Charles Cros 2007].  
2008 : (avec Yves DEFRANCE), L’Ethnomusicologie de la France : de « l’ancienne civilisation paysanne » à la globalisation, Actes du colloque de Nice, nov. 2006, Paris, L’Harmattan, 2009, 496 pages (Collection Ethnomusicologie et anthropologie musicale de l’espace français).  
2009 : (ed.), Mémoire, traces, histoire, édition des Actes du colloque de Nice Mémoire, traces et histoire dans les musiques de tradition orale (16-17 octobre 2008), Cahiers d’ethnomusicologie, n° 22.  
2014 : (avec Yves Defrance et Danièle Pistone) (dir.), Fascinantes étrangetés. La découverte de l’altérité musicale en Europe au XIXe siècle, Paris, L’Harmattan, 407 pages. 

Disques 

 En tant que musicien et participant :

– Musica Nostra, musica del poble. Riga-Raga. 1979. (33 tours).
– Per Tener Cap. Riga-Raga. 1979. (45 tours).
– Bal Oc’he. Lo Jaç. 1982. (33 tours).
– Danses autour du monde. (Sous la direction de Claude Flagel). 1980. (33 tours).
– Carnaval es arribat. Ballets Occitans de Toulouse. 1981. (33 tours).
– Carnaval Tolosa 1984. Comité d’Organisation du carnaval Universitaire. (45 tours).
– Calabrun, 1997 (CD)
– Luc Charles-Dominique, Musique des Violoneux de Gascogne, 2000, 5 Planètes (CD) (Bravos de Trad’Magazine, **** Monde de la Musique, « Coup de cœur » de l’Académie Charles Cros).
– Calabrun : Fisança, 2002 (CD).

 Source : La Société française d’ethnomusicologie

► Le fil musical de l’émission

La procession de la Fête Dieu à Aix-en-Provence au débur du XVIIIè siècle
La procession de la Fête Dieu à Aix-en-Provence au débur du XVIIIè siècle

• Témoignage de Marie Vignault sur Pigalhe, joueur de hautbois
 recueilli par Luc Charles-Dominique  

Musique traditionnelle française : Hérault

 • La neige (Extrait du disque Hérault : La bouvine, chansons contes et musiques de fêtes)
 Bal champêtre :
 Alain Charrié, hautbois langdocien
 Elisabeth Assens, clarinette
 Laurent Eurly, hautbois languedocien
 Brigitte Mouchel, tuba baryton
 (Atlas Sonore En Languedoc-Roussillon Centre – CLMRDT 1018)  

Musique traditionnelle française : Lot et Garonne

 • Rondeaux  (Extraits du cahier d’André Trignac)
 Disque musique des violoneux de Gascogne (Cinq Planètes 1999)

Walter Johann Nepomuk

 • Les plaisirs du Parnasse, serenata a un coro di violini
 David Plantier, violon et direction
 (ZZT)  

Musique traditionnelle française : Languedoc

 • Imitation de la bodega (cornemuse)
 Collecte Xavier Vidal
Chant et imitation de la cornemuse
 Collecte Charles Alexandre
 Disque Anthologie de la cornemuse du Haut-Languedoc (BOMPLR04)

Musique traditionnelle française : Toulouse

 • Rondeaux, danse de Gascogne
 Joseph Romeo, violon
 (Phonothèque Centre Occitan Des Musiques Et Des Danses)

• Témoignage de Marie Vignault sur Pigalhe, joueur de hautbois
 recueilli par Luc Charles-Dominique  

Musique traditionnelle française : Hérault

 • La neige (Extrait du disque Hérault : La bouvine, chansons contes et musiques de fêtes)
 Bal champêtre :
 Alain Charrié, hautbois langdocien
 Elisabeth Assens, clarinette
 Laurent Eurly, hautbois languedocien
 Brigitte Mouchel, tuba baryton
 (Atlas Sonore En Languedoc-Roussillon Centre – CLMRDT 1018)

Musique traditionnelle française : Centre

 • Angélus du jeudi Saint, Chant de quête dit « L’roulée des œufs »
 Marcel Pichonnet
 Collecte Claudie Marcel-Dubois
 (Frémaux et Associés – FA 5260/4)  

Musique traditionnelle française : Bayonne

 • Cris de la rue
 Carlito Oyarzun
 Collecte Alan Lomax
 (Rounder CD 82161)

Musique traditionnelle française : Sud-Ouest, Landes

 • Rondeaux joués au violon
 Henri Dauba, violon
 (Frémaux et Associés – FA 5265)

François-André Danican Philidor

 • Entrée de Monsieur de Liancourt, ballet du Roy
 Marcel Pichonnet
 Concert Des Nations
 Jordi Savall
 (Alia Vox – AV9824)  

Musique traditionnelle française : Tarn

 • La craba del mones
 Henri Escorbiac
 Collectage la talvera
 (Disque Bodega, bodegeaires !)
 Anthologie de la cornemuse du Haut-Languedoc (BOMPLR04)

Musique traditionnelle française : Haut-Languedoc

 • Aquo’s la matiniera
 Louis Mas
 Collectage Alexandre Charges
 Anthologie de la cornemuse du Haut-Languedoc (BOMPLR04)

Johann Christoph Pez

 • Rondeaux en do mineur pour 2 hautbois  (Extrait de Musicalische aufwartung)
 Hildebrandsche Hoboisten Compagnie
 Musicaphon (Klassik Center Kassel) – 000050FLC

Musique traditionnelle ciudad

 • Manchas
 Musiciens des menetriers de Zaragoza
 Disque : Zaragoza-Historia (Flos Florum)

Heinrich Ignaz Franz Biber

 • Mystery Sonata  (Extrait des Sonates du Rosaire)
 John Holloway, violon
 Davitt Moroney
 (Virgin Classics 1990)

Giovanni Paisiello

 • Marche funèbre à l’occasion de la mort du général Hoche
 Chœur et Orchestre du Capitole de Toulouse
 Direction Michel Plasson michel
 (EMI 7494702)

Charles Helfer (Reconstitution musicale)

 • Messe pour les funérailles des ducs de lorraine, procession d’entrée pour sacqueboutes cornet et tambour et chœur a cappella    • Marche funèbre pour cornet sacqueboutes et tambour : procession des chanteurs
 Saqueboutiers de Toulouse
 A Sei Voci ensemble vocal
 Direction Bernard Fabre-Garrus
 (Astree – E8521)

Musique traditionnelle française : Midi-Pyrénées

 • A labastida, chanson du lauragais
 Conservatoire Occitan de Toulouse
 Rénat Jurié, violon
 Xavier Vidal, chant
 (Ariane – SCEN ARI 1350)L’équipe de l’émission :