Day: 26 décembre 2019

VCBG I Vị trí của Then tính trong tâm linh và đời sống của người Tày Nùng ở Cao Bằng

VCBG I Vị trí của Then tính trong tâm linh và đời sống của người Tày Nùng ở Cao Bằng

1,339 views•Nov 7, 2018 5 0 Share SaveVUNG CAO BIEN GIOI VCBG I Vị trí của Then tính trong tâm linh và đời sống của cộng đồng người Tày Nùng ở Cao Bằng Then là một hình thức sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng lâu đời của người Tày Cao Bằng. Hát then và cây đàn tính bắt nguồn từ cuộc sống lao động tập thể, xuất hiện từ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của cộng đồng người Tày cổ Then tính xuất hiện từ lâu, song chúng ta vẫn chưa xác định chuẩn xác thời điểm sinh ra nó. Chỉ biết rằng, then tính phát sinh và phát triển gắn liền với quá trình lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, nơi quê hương biên viễn Cao Bằng. Cao Bằng được coi là nơi khởi nguồn của phong cách then nam hay còn gọi là then võ; nơi có nhiều thầy then giỏi nghề, hát hay, đàn giỏi, thực hành các nghi lễ then đúng quy cách cổ truyền. Nghi lễ then cúng ở Cao Bằng có nhiều loại khác nhau, nhưng các loại thường gặp là: then kỳ yên, then pây sử, then cái cấu, cầu bjoóc, then hỉn ẻn (hỉn én)… Nội dung và hình thức then ở Cao Bằng mang những đặc điểm chung của then Tày, Nùng; đồng thời lại có những nét riêng của then Cao Bằng thể hiện ở một số chi tiết trong cách đàn, hát, múa, y phục… Ra đời và phát triển lâu dài trong lòng dân tộc, then chứa đựng trong nó những dấu ấn về lịch sử xã hội người Tày. Điều đó được thể hiện rõ nhất qua diễn xướng then và đặc biệt là văn bản lời hát then. Trải qua những thăng trầm của thời gian và sự biến cải bởi phương thức truyền miệng, nhưng về cơ bản, diễn xướng then trong đó có lời hát then vẫn giữ được những nội dung phản ánh ban đầu. Then là tích hợp các giá trị văn hoá, phản ánh được trong nó nhiều nét đẹp trong truyền thống của người Tày. Đó là tinh thần cộng đồng, sự đoàn kết tương trợ giữa các thành viên trong gia đình, dòng họ và rộng ra là trong làng bản. Sự cổ vũ nhiệt tình và trân trọng của cộng đồng đối với thầy then đã chứng tỏ rằng then có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội của người Tày. Qua đó, có thể thấy rằng, đối với đồng bào Tày nói chung thì nghề thầy cúng trong đó có then là nghề cứu nhân độ thế, những người làm nghề chân chính luôn nhận được sự trân trọng của mọi người. Đối với các lễ then thường (then đi hành nghề) thì còn thấy được ở đó các giá trị thuộc về đạo đức, lối sống gắn với những truyền thống văn hoá lâu đời của người Tày. Chẳng hạn như truyền thống yêu già kính trẻ là một trong những nét đẹp nổi bật trong văn hoá ứng xử được thể hiện khá rõ trong nghi lễ giải hạn. Với mong muốn trẻ em sinh ra được khoẻ mạnh, thông minh, trong lễ đầy tháng, gia đình thường làm lễ thôi nôi và đồng thời làm lễ cúng Mẹ Hoa. Ngoài ra, trong then có khá nhiều nghi lễ liên quan đến người già như lễ mừng thọ cho cha mẹ là tục thể hiện sự cầu mong ông bà cha mẹ trường thọ với con cháu. Mặt khác, then là sự hội tụ những tài hoa nghệ thuật trong dân gian. Những thầy then bằng công việc của mình đã góp phần đắc lực vào việc phổ biến và lưu truyền nghệ thuật biểu diễn then từ đời này sang đời khác. Nếu như trong lễ then thường, các nghệ nhân chỉ biểu diễn chính là đàn và hát thì trong then cấp sắc, họ đã thực sự thể hiện hết mình thông qua các hình thức biểu diễn như múa, diễn trò, nhập đồng… Đặc biệt, ở đây phải kể đến các điệu múa trong then. Chỉ có thông qua lễ cấp sắc, người xem mới thực sự được thưởng thức hết vẻ đẹp tinh tế, sự phong phú và cuốn hút của các điệu múa dân gian Tày. Và vì vậy, cũng có thể nói rằng then đại lễ trong đó có then cấp sắc là một diễn xướng góp phần lưu giữ những giá trị văn hoá nghệ thuật tinh túy của người Tày. Then nói chung và đặc biệt là then cấp sắc nói riêng là sự tập trung cao độ nghệ thuật nguyên hợp của người Tày với sự tham gia của nhiều thành tố nghệ thuật khác nhau mà tiêu biểu là nghệ thuật tạo hình, nghệ thuật biểu diễn cộng với môi trường diễn xướng mang đậm màu sắc tâm linh. Sự phối kết hợp của các thành tố trong nghệ thuật biểu diễn như hát, đàn tính, xóc nhạc, múa… một cách đan xen, hoà nhập đã tạo nên một hình thức nghệ thuật biểu diễn then khá đặc trưng của người Tày. Có thể tìm thấy sự phong phú đa dạng từ ngay trong mỗi thành tố của nghệ thuật biểu diễn. Âm nhạc trong then là sự hội tụ các làn điệu dân ca của từng địa phương dân tộc Tày. Vì vậy, then của mỗi địa phương là sự phản ánh những sắc thái và phong cách biểu diễn của từng địa phương. Do đó, thông qua diễn xướng then, người thưởng thức sẽ dễ dàng nắm bắt được đặc trưng cũng như phong cách biểu diễn của từng dòng then. Chẳng hạn, phong cách biểu diễn của các thầy then nam miền Đông Cao Bằng mạnh mẽ, tự tin với những tiết tấu âm nhạc nhanh mạnh, phóng khoáng trong khi then miền Tây giàu nữ tính nên nhẹ nhàng, sâu lắng, thiên về tâm tình tự sự. Nguồn video: Sắc Mầu Văn Hóa – Đài PT&TH Cao Bằng: http://caobangtv.vn Xem các video khác tại đây: 1. Tổng hợp Hát sli, hát lượn, hát then, hát pả dung, lễ cấp sắc của người Nùng, Tày, Dao: https://goo.gl/bFLmaV#vungcaobiengioi#vùngcaobiêngiới#vcbg Cảm ơn các bạn đã xem video. Đăng ký kênh để xem video mới nhất nhé: https://goo.gl/FM5LmR • Facbook: https://bit.ly/2x1uZSH

Then Lìm Lạng Sơn – Then cổ hay nhất

Then Lìm Lạng Sơn – Then cổ hay nhất

3,684 views•Sep 5, 2018 15 2 Share SaveTày – Nùng TV 6.77K subscribers #ThenLangSon#Thenco#ThenLim Dù đã bước qua tuổi thất thập nhưng nghệ nhân ưu tú Nông Thị Lìm vẫn tràn đầy nhiệt huyết với những làn điệu then cổ quê hương, nơi lưu giữ bản sắc văn hóa và cội nguồn dân tộc. Nghệ nhân ưu tú Nông Thị Lìm là người dân tộc Tày ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, là một trong những “cây đại thụ” của nghệ thuật hát then hiện nay, đặc biệt là then cổ. Dù đã cao tuổi nhưng bà vẫn có giọng hát trầm ấm, mượt mà, bà vẫn thường xuyên tham gia vào các nghi lễ, nghi thức then tại cộng đồng dân cư. Có thưởng thức giọng hát của nghệ nhân Nông Thị Lìm trong chương trình “Câu then Việt Bắc” diễn ra tại Hà Nôi ngày 28/4 vừa qua mới thấy bà còn “dẻo dai” lắm, còn tâm huyết lắm với nghệ thuật then. Theo nghệ nhân Xuân Bách – giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc cho biết, “Then là 1 mảng quan trọng không chỉ trong đời sống tín ngưỡng mà còn trong cả tâm hồn của người Tày, Nùng Việt Bắc và người Thái ở Tây Bắc. Nếu chỉ nói là nghệ thuật hát thì chưa thật đầy đủ vì trong then không chỉ có hát mà còn có cả múa, trò diễn, văn học, nghi lễ và trang trí mỹ thuật. Tất cả những thành tố ấy gộp lại để trở thành một hình thức diễn xướng đặc sắc, gắn bó với cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Thái biết bao đời nay. Mặc dù mỗi tỉnh và mỗi tộc người có lối hát khác nhau trong cách đàn, cách hát nhưng tựu chung lại, hát then vẫn mang màu sắc trữ tình, dìu dặt, thiết tha như tiếng thì thầm, tí tách của bếp lửa nhà sàn đêm đông, như những tiếng rì rào của gió ngàn, mây núi.” Một đặc trưng rất tiêu biểu của nghệ thuật hát then đó là những người hát đều phải tự sử dụng các loại nhạc cụ để đệm cho chính mình. Nội dung các câu hát, bài hát then thường gắn với các yếu tố văn học, với những câu chuyện cổ, những bài học luân lý. Hình ảnh rất đặc trưng của nghệ nhân then là ngồi xếp bằng cạnh bàn thờ, miệng hát, tay phải đánh đàn, tay trái đôi khi bật quạt và chân xóc nhạc. Như vậy mới thấy được những nghệ nhân hát then như nghệ nhân Nông Thị Lìm thực sự là những nghệ sĩ dân gian toàn tài, vừa là ca sĩ lại vừa là nhạc công, vũ công. Thanh ngân vang mãi Có lẽ chính sự hòa đồng của then với tín ngưỡng, với cuộc sống văn hóa của người Tày, Nùng Xứ Lạng đã tạo nên sức sống của loại hình nghệ thuật này. Ngày nay, then cổ (then tín ngưỡng) vẫn chiếm vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào các dân tộc. Bởi theo quan niệm của người Tày, Nùng, then có nghĩa là “tiên”, “người trời”. Những người làm then là đại diện của trời, được cử xuống trần giúp nhân dân mọi sự tốt lành qua các nghi thức, nghi lễ như cầu mưa, cầu nắng, cầu an, cầu phúc, mừng thọ, cầu mùa màng bội thu… Từ đó, hướng con người đến cuộc sống tốt đẹp hơn. Cũng chính vì đạo lý nhân văn đó, trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, đến nay làn điệu then vẫn được trao truyền và tồn tại qua nhiều thế hệ, trong đó có thế hệ trẻ tham gia luyện tập, biểu diễn. Về phần mình, không chỉ thực hành then cổ tại địa phương, nghệ nhân Nông Thị Lìm còn góp phần nhỏ bé vào công cuộc bảo tồn và phát triển nghệ thuật hát then qua việc truyền dạy then cho các bậc học trò là những người có chung niềm đam mê và yêu thích đối với then. Bởi với bà, then không chỉ là tiếng hát, lời ca, then còn chất chứa bản sắc văn hóa dân tộc. Bà và các học trò cũng đồng thời là những “hạt nhân” sôi nổi trong các kỳ liên hoan nghệ thuật hát then đàn tính, các hội thi văn nghệ của tỉnh Lạng Sơn với rất nhiều tiết mục then cổ, then mới hay và đặc sắc. Đặc biệt, năm 2017 vừa qua, được sự kết nối và giúp đỡ của Viện Văn hóa thế giới Paris, đoàn nghệ nhân hát then Việt Nam do NSƯT Thủy Tiên làm trưởng đoàn đã cùng các nghệ nhân, trong đó có nghệ nhân Nông Thị Lìm, Xuân Bách, Nguyễn Văn Thọ đã đem Then sang trình diễn tại thủ đô Paris nước Cộng hòa Pháp trong chương trình “Lễ hội âm nhạc thế giới” và để lại nhiều ấn tượng với bạn bè quốc tế. Với vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần, năm 2015, “Nghi lễ then của người Tày, người Nùng Lạng Sơn” đã được Bộ VHTTDL xếp vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia. Trong đó, nghệ nhân Nông Thị Lìm đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của dân tộc, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc” (Quyết định số 2533/QĐ-CTN ngày 13/11/2015). Như nghệ nhân Nông Thị Lìm đã từng chia sẻ, bà gắn bó với then bên cạnh niềm đam mê và yêu thích, tất cả bắt nguồn từ chữ “tâm”. Cái “tâm” muốn giúp đỡ cộng động với vai trò một điểm tựa tinh thần, “tâm“ muốn gìn giữ, bảo tồn và phát triển một di sản văn hóa của quê hương, và cứ thế, đưa những thanh âm của then vang mãi trong đương đại… Gia Linh

Xỉnh tổ sư – Then mời tổ nghề – Then Thơ – Then cổ Lạng Sơn

Xỉnh tổ sư – Then mời tổ nghề – Then Thơ – Then cổ Lạng Sơn

27,006 views•Apr 3, 2018 55 34 Share SaveTày – Nùng TV 6.77K subscribers #ThenThoxinhdep#Thenco#ThenLangSon Tín ngưỡng Then của người Tày, Nùng Then là hình thức sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng phổ biến ở các bản còn của người Tày và người Nùng ở vùng núi Đông Bắc. Then có nguồn gốc từ lâu đời, trải qua hàng trăm năm tín ngưỡng này vẫn tồn tại và phát triển trong đời sống của cộng đồng các dân tộc Tày và Nùng ở Việt Nam. Người làm Then có thể là đàn ông hoặc đàn bà, ở Lạng Sơn đàn ông làm Then người ta gọi là “Then Tậc”; đàn bà làm Then gọi là “Mè Then”. Những người làm Then là người có căn Then, bắt buộc họ phải làm nghề để phục vụ tổ nghề. Nếu người có căn Then mà không chịu làm thì họ sẽ bị căn Then đày đọa về cả thể xác lẫn tinh thần. Nói về căn Then của mình, bà Then Hoàng Thị Kim Dung cho biết “Khi bị căn Then hành hạ, bà thường đi lung tung vào nhà người khác, ra đường ngăn không cho ô tô đi, người ta cho thứ gì cũng nghĩ là người ta cho thuốc độc muốn hãm hại mình…”. Cũng bị căn hành hạ, nhưng bà Then Nông Thị Cần người cùng xã lại có những biểu hiện khác như “thường mặc quần áo rách rưới đi chợ, rồi bà mua hương về thắp cạnh đường, thắp lên bàn thờ tổ tiên rồi lẩm bẩm khấn…”. Người ta quan niệm, những người hành nghề Then là những người được tổ nghề lựa chọn, họ là “quan dăm” (quan âm), chuyên hành nghề để cứu nhân độ thế. Tín ngưỡng Then có nhiều nghi lễ, tùy thuộc vào yêu cầu của gia chủ mà thầy Then thực hành nghi lễ đó để giúp gia chủ cầu bình an. Các loại nghi lễ của Then bao gồm: Then cầu an giải hạn, thường diễn ra vào dịp đầu năm; Then nàng hang, thường diễn ra vào dịp Trung thu; Then cúng mụ, diễn ra vào dịp cúng đầy tháng; Then thôi tang; lẩu Then, đây là nghi lễ lớn nhất của nhà Then… Lẩu Then có nhiều loại, lẩu Then khai quang, lẩu Then tăng sắc, lẩu Then khao quân, lẩu Then cáo lão. Một lễ Then, quân Then phải trải qua nhiều cung cửa để đi từ gia đình chủ lễ lên trình diễn Ngọc Hoàng: Thổ công, Thành hoàng, Táo quân, Tổ tiên, Pháp sư, cửa tướng, đường ve sầu, cửa do người làm Then không thành cai quản (khau khắc khau hai), cửa ông Khuông ông Khắc, vượt biển, chợ Tam quang, Ngọc hoàng… Với rất nhiều nghi lễ như vậy, Then đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống của người Tày và Nùng ở Việt Nam. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Yên, Viện Nghiên cứu Văn hóa “Trải qua nhiều bước thăng trầm, Then vẫn tồn tại trong đời sống văn hóa tinh thần của người Tày như một sự minh chứng cho sức mạnh trường tồn của tinh thần dân tộc, bản sắc dân tộc”. Đề cập đến vai trò của Then trong đời sống của người Tày, Nùng (và cả người Thái), có người đã từng nói rằng, nếu thiếu Then miền núi cao phía Bắc của Tổ quốc sẽ thiếu đi một cái gì đó hết sức quan trọng, một cái gì đó dường như thuộc về phần hồn của rừng. Đầu năm 2017 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch đã thay mặt Chính phủ ký hồ sơ “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” trình UNESCO xem xét đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. KHAU DENG.

Thực hành Then – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Thực hành Then – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

199 views•Dec 13, 2019 1 0 Share SaveTruyền Hình Nhân Dân 1M subscribers THND | Tham gia Group THND để cập nhật tin mới: https://bit.ly/2BZnRtM Xem #TinTuc hấp dẫn, Tổng Hợp #Video Mới nhất về #thoitiet , #bongda Việt Nam – Quốc Tế mới nhất đang diễn ra trong thời gian qua. Kênh Tin Báo Nhân Dân sẽ cập nhật đến các bạn các thông tin đầy đủ nhất tại đây. Mời bạn đón xem nhé ! Đăng Ký Xem Video #tinmoi Miễn Phí: http://goo.gl/dVkSzA Xem Top Tin Nóng tại đây: https://goo.gl/krwJ6X Theo dõi Twitter của Truyền Hình Nhân Dân: https://goo.gl/HvobWd

ANH THƯ : UNESCO ghi danh Thực hành Then của Việt Nam là di sản văn hóa nhân loại

13/12/2019 12:00 GMT+7 50Lưu

TTO – Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) vừa chính thức ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại chiều 12-12.

UNESCO ghi danh Thực hành Then của Việt Nam là di sản văn hóa nhân loại - Ảnh 1.

Then Mông Thị Sấm (áo vàng) đang thực hành nghi lễ Then cầu vụ mùa tại thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn – Ảnh: UNESCO

Theo trang thecitypaperbogota.com, phiên họp của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 14 của UNESCO tại Bogotá, Colombia có khoảng 1.000 người tham dự, bao gồm các đại diện các quốc gia, lãnh đạo các tổ chức phi chính phủ (NGO), và các nhà báo từ 120 quốc gia.

Cuộc họp, diễn ra từ ngày 9 đến 14-12, xem xét và quyết định ghi danh những di sản nào trong số 42 di sản được đề cử vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trong cuộc họp ngày 12-12 (theo giờ địa phương), UNESCO đã chính thức công nhận Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo UNESCO, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để ghi tên vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

UNESCO ghi danh Thực hành Then của Việt Nam là di sản văn hóa nhân loại - Ảnh 2.

Thầy Then Hoàng Đức Dục đang thực hành nghi lễ Then mừng nhà mới xây ở huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn – Ảnh: UNESCO

Theo Cổng thông tin của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Thực hành Then ở Việt Nam tạo thành một phần phần cơ bản trong đời sống tinh thần của người Tày, Nùng, Thái; phản ánh mối quan hệ giữa con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ; thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc; góp phần giáo dục đạo đức, lối sống nhân đạo và bảo vệ các phong tục và truyền thống văn hóa ở Việt Nam.

Việc ghi danh nghi lễ Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam sẽ làm nổi bật sự đóng góp của di sản trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc, củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc khác nhau, thu hút sự chú ý đến các di sản khác trên khắp thế giới. Sức sống của di sản được đảm bảo bởi các cá nhân, gia đình hoặc cộng đồng.

UNESCO ghi danh Thực hành Then của Việt Nam là di sản văn hóa nhân loại - Ảnh 3.

Mâm cúng « cầu Khoăn » trong nghi lễ Then của người Tày ở Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang – Ảnh: UNESCO

Then là một nghi lễ không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam, phản ánh các quan niệm về con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ.

Theo trang ich.unesco.org, các lễ Then diễn tả hành trình thầy Then (ông Then, bà Then) điều khiển đoàn âm binh đi từ Mường Đất lên Mường Trời để dâng lễ vật và thỉnh cầu trong lễ cầu an, chữa bệnh, cầu mưa, chúc mừng năm mới …

Các thầy Then cất tiếng hát, gẩy đàn tính tẩu để bắt đầu hành trình. Tùy mục đích của việc cầu cúng mà thầy Then sẽ bày mâm cúng và cầu khấn trước bàn thờ Then những vị thần bản địa khác nhau.

Thầy Then thường sử dụng các đồ vật như kiếm trừ tà, thanh âm dương, chuông, … để thực hiện lễ thực hành Then tại nhà tín chủ, ở ngoài trời hoặc tại bàn thờ Then ở nhà của thầy Then. Một số buổi lễ có thêm các tốp nữ múa phụ họa.

Then được truyền lại cho đời sau theo hình thức truyền miệng, ngay trong khi thực hành lễ Then và các thầy Then đóng vai trò chính trong việc truyền lại các kỹ năng và bí quyết liên quan đến nghi lễ. Một số thầy Then thực hiện khoảng 200 nghi lễ Then trong một năm.

Di sản Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc (Bắc Giang, Bắc Kạn, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang), vùng Tây Bắc (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai) và một số địa phương khác ở Việt Nam.

https://tuoitre.vn/unesco-ghi-danh-thuc-hanh-then-cua-viet-nam-la-di-san-van-hoa-nhan-loai-20191213104652989.htm

HONG HANH : Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái Việt Nam đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Ngày đăng:16-12-2019 | Lượt xem: 49 Cỡ chữ: A- A A+ In Gửi emailĐọc bài viết

Theo Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) vào hồi 15 giờ 23 phút (giờ địa phương) ngày 12/12/2019, tức 3 giờ 23 phút (giờ Việt Nam) ngày 13/12 tại Phiên họp Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 14 của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra tại thủ đô Bogota, Cộng hòa Colombia, UNESCO ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây niềm vinh dự, tự hào rất lớn cho Việt Nam khi di sản được UNESCO vinh danh.

Đoàn Việt Nam tham dự hội nghị. (Ảnh: Phạm Cao Quý)

Theo Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Thực hành Then ở Việt Nam tạo thành một phần cơ bản trong đời sống tinh thần của người Tày, Nùng, Thái, phản ánh mối quan hệ giữa con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ. Nghi lễ Then thể hiện bản sắc văn hóa của các dân tộc này, từ phong tục đến nhạc cụ, múa và âm nhạc. Then góp phần giáo dục đạo đức, lối sống nhân đạo và bảo vệ các phong tục và truyền thống văn hóa ở Việt Nam.

“Việc ghi danh nghi lễ Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam sẽ làm nổi bật sự đóng góp của di sản trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc và củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc khác nhau,” báo cáo chỉ rõ.

Then vừa là một loại hình nghệ thuật dân gian vừa là một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng lâu đời của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam. Theo quan niệm dân gian, “Then” có nghĩa là “Thiên” (Trời) và được coi là điệu hát của thần tiên truyền lại.

Trong đời sống của người Tày, Nùng, Thái cổ, hát Then xuất hiện trong những sự kiện trọng đại như lễ cầu an, cầu mùa, gọi hồn… Người hát Then trong những dịp lễ, Tết là người đại diện cho cộng đồng giao tiếp với thần linh, cầu cho mùa màng tươi tốt, đời sống ấm no, hạnh phúc. Nhạc cụ chính sử dụng trong hát Then là đàn Tính.

Thông qua những quan niệm về Mường Trời (nơi cư ngụ của các thần linh), Mường Đất (nơi cư ngụ của con người), Mường Nước (nơi cư ngụ của Long Vương)… người Tày, Nùng, Thái giải thích về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên cũng như bày tỏ ước vọng về chỗ dựa tinh thần, tạo dựng niềm tin để vượt qua những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống.

Thầy Then thực hành nghi lễ.

Bên cạnh đó, hát Then còn được nhìn nhận như một loại hình diễn xướng dân gian, tích hợp nhiều bộ môn nghệ thuật như văn học, âm nhạc, múa, hội họa, trình diễn…

Làn điệu Then còn là chiếc cầu nối giữa con người với thế giới thần linh và đất trời, chính vì thế, then là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Thái ở các tỉnh miền núi phía Bắc.

Then được trao truyền bằng hình thức truyền khẩu khi thực hành nghi lễ Then, thể hiện sự kế tục giữa các thế hệ. Di sản này của người Tày, Nùng, Thái tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc (Bắc Giang, Bắc Kạn, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang) và vùng Tây Bắc (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai)…Trong suốt chiều dài lịch sử, Bắc Giang đã nỗ lực không ngừng trong việc gìn giữ, trao truyền di sản từ thế hệ này sang thế hệ khác và trong những năm qua, tỉnh đã quan tâm bảo tồn và phát huy di sản tại cộng đồng, tham gia xây dựng hồ sơ đề cử quốc gia cùng với các tỉnh khác và cho đến hôm nay, Bắc Giang vinh dự cùng cùng với các địa phương khác sở hữu di sản được UNESCO vinh danh.

Theo Cục Di sản Văn hóa, việc UNESCO ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Thực hành nghi lễ Then thể hiện tình đoàn kết giữa các tộc người, tôn trọng thế giới quan tộc người theo mục tiêu của UNESCO; giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản các cộng đồng dân tộc không chỉ ở Việt Nam, mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới./.

                                                                                        Hồng Hạnh (tổng hợp

https://svhttdl.bacgiang.gov.vn/chi-tiet-tin-tuc/-/asset_publisher/xqtf4Gcdcef5/content/thuc-hanh-then-cua-nguoi-tay-nung-thai-viet-nam-a-uoc-unesco-cong-nhan-la-di-san-van-hoa-phi-vat-the-ai-dien-cua-nhan-loai