Jour : 1 octobre 2019

Bảo Trang, Hoàng Thùy : NSND Triệu Thủy Tiên – giữ gìn làn điệu hát then trên quê hương xứ Lạng

NSND Triệu Thủy Tiên – giữ gìn làn điệu hát then trên quê hương xứ Lạng

Bảo Trang, Hoàng Thùy –   19 Tháng Chín 2019 | 11:21:01 (VOV5) – « Tôi mong sao lớp trẻ sẽ ngày càng hiểu và yêu các làn điệu then của dân tộc mình ».

Nghệ sĩ Triệu Thủy Tiên là người thành danh với bộ môn nghê thuật hát then – đàn tính. Trong những năm qua, với cương vị là Phó Chủ tịch Hội bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh Lạng Sơn và là Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát then – đàn tính của Trung tâm Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lạng Sơn, Nghệ sỹ ưu tú Triệu Thủy Tiên không chỉ truyền dạy mà còn mạnh dạn cùng các hội viên, nghệ nhân then trẻ đưa các trích đoạn then cổ lên sân khấu biểu diễn. Mới đây, bà đã vinh dự được nhận danh hiệu NSND, ghi nhận những đóng góp cho sự bảo tồn và phát huy các làn điệu hát then của các dân tộc Tày, Nùng… trên quê hương Xứ Lạng.

NSND Triệu Thủy Tiên

Nghe âm thanh chương trình tại đây:

 

Ở miền núi cao xứ Lạng, hát then được quần chúng yêu thích bởi âm thanh, làn điệu hết sức phong phú. Nếu hát sli, lượn là làn điệu dân ca giao duyên chỉ có lời thì hát then là hình thức nghệ thuật tổng hợp: có lời, có nhạc, có hóa trang, có biểu diễn… Có lẽ chính những điều đó đã khiến cho người phụ nữ dân tộc Nùng Triệu Thủy Tiên gắn bó với loại hình âm nhạc độc đáo này.

NSND Triệu Thủy Tiên tâm sự: « Tôi sinh ra và lớn lên tại xã Tân Văn (huyện Bình Gia), nơi có gần 100% là bà con dân tộc Nùng, cũng được coi là “cái nôi” hát then của Xứ Lạng. Vì vậy, tôi được thừa hưởng những làn điệu hát then, sli, lượn, phong slư… và những ngón đàn điêu luyện từ bà nội và các nghệ nhân hát then ở vùng sơn cước này. Thế rồi như duyên phận đã định, mới tốt nghiệp phổ thông tôi đã may mắn được tuyển chọn vào làm ở đoàn văn công nghệ thuật của tỉnh. Tôi được nghệ nhân Linh Văn Noọng truyền dạy, sau đó tôi bắt đầu biết gẩy đàn tính và hát then, và chỉ sau 2 tháng thì tôi bắt đầu biết biểu diễn và biết hát các bài then. Tôi đã gắn bó cả cuộc đời mình với Đoàn nghệ thuật ca múa nhạc tỉnh Lạng Sơn cho đến khi nghỉ hưu và trở thành một trong những nghệ sĩ đầu tiên của tỉnh được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú ».

Cả một đời gắn bó với Đoàn nghệ thuật ca múa nhạc tỉnh Lạng Sơn, NSND Triệu Thủy Tiên sở hữu nhiều giải thưởng: Năm 1982, lần đầu tiên tham gia Liên hoan ca múa nhạc toàn quốc đã đoạt Huy chương bạc với bài hát then: “Lạng Sơn quê em”. Tiếp đó là Huy chương vàng năm 1985, rồi năm 1987 với giải người hát hay nhất trong cuộc thi “Hát đơn ca, chuyên nghiệp dòng dân gian toàn quốc”… Giọng ca của NSND Triệu Thủy Tiên đã trở nên quen thuộc với bà con các dân tộc ở mọi vùng quê miền Đông Bắc.

NSND Triệu Thủy Tiên giới thiệu hát Then tới khán giả thủ đô trong chương trình « Câu Then Việt Bắc » – Ảnh: toquoc.vn

Bà chia sẻ: « Đầu tiên phải nói đến là lòng tự tôn dân tộc, mình được sinh ra và lớn lên từ sông từ suối từ núi rừng, mình biết cày bừa, biết hái củi và từ khi lớn lên đã bắt đầu biết nghe những điệu hát Sli, biết nghe Then. Đến nay cũng đã có tuổi rồi cũng đã trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc sống, vừa làm mẹ và giờ cũng đã làm bà cho nên cũng nghĩ rằng mình phải làm thế nào để cho nhiều người, nhiều dân tộc cùng nhau biết và cùng nhau giữ gìn lại những làn điệu của Then, Lượn mãi mãi không bị mai một, làm sao để cho những làn điệu Sli – Then – Lượn của mình sẽ mãi mãi ngân vang như núi rừng của mình mãi mãi xanh tươi vậy ».

Hiện tại NSND Triệu Thủy Tiên luôn bận rộn với những buổi truyền dạy kỹ năng hát then, đàn tính cả ở trong tỉnh cũng như các địa phương khác. Cùng với đó, bà cũng nỗ lực sưu tầm, biên soạn hàng trăm bài ca về những làn điệu then cổ, những làn điệu sli, lượn, phong slư của các dân tộc Tày, Nùng… để gìn giữ cho thế hệ mai sau. Người nghệ sĩ vẫn đau đáu tình yêu với âm nhạc cổ truyền dân tộc: « Tôi sắp 70 tuổi rồi, mà vẫn còn nhiều dự định mong muốn có thể làm được. Tôi mong sao các cháu mà tôi đã truyền dạy sẽ giữ được những làn điệu then cổ, đặc biệt là lớp trẻ sẽ ngày càng hiểu và yêu các làn điệu then của dân tộc mình. Điều này tôi thấy rất mừng, nhưng vẫn mong muốn làm sao các cháu sẽ làm được nhiều hơn nữa, mong các cháu nói nhiều tiếng Nùng, tiếng Tày mình nữa thì mới hiểu được và nắm được những từ cổ mà cha ông ta để lại ».

Bảo Trang, Hoàng Thùy

https://vovworld.vn/vi-VN/giai-dieu-que-huong/nsnd-trieu-thuy-tien-giu-gin-lan-dieu-hat-then-tren-que-huong-xu-lang-785172.vov

Xem/nghe nhiều

Phạm Thu Hà – liều lĩnh và bản lĩnh trên con đường âm nhạc

(VOV5) – « Tôi muốn hát để cho những người yêu nhạc đương thời và cả các thế hệ sau nữa cũng sẽ luôn cảm nhận được âm nhạc đẹp đẽ của những nhạc sĩ ngày trước ».   Tin liên quan

NSƯT Phương Loan - đằm thắm với những bài ca Huế

NSƯT Phương Loan – đằm thắm với những bài ca Huế

Ca sĩ Tân Nhàn - người truyền cảm hứng đam mê âm nhạc dân tộc

Ca sĩ Tân Nhàn – người truyền cảm hứng đam mê âm nhạc dân tộc

Xưa trước Nay sau - Sự kết hợp độc đáo giữa âm nhạc đương đại và cổ nhạc

Xưa trước Nay sau – Sự kết hợp độc đáo giữa âm nhạc đương đại và cổ nhạc

Đêm nhạc Nam nhi - làn gió mới cho âm nhạc dân tộc Việt

Đêm nhạc Nam nhi – làn gió mới cho âm nhạc dân tộc Việt

Practices of Then by Tày, Nùng and Thái ethnic groups in Viet Nam

1379
Viet NamEN: Practices of Then by Tày, Nùng and Thái ethnic groups in Viet Nam
FR: Les pratiques du then par les groupes ethniques Tày, Nùng et Thái au Viet Nam Representative ListFile reference: 1379

Practices of Then by Tày, Nùng and Thái ethnic groups in…Viet Nam
Representative List 2019

« previous |next »

© Vietnamese Institute for Musicology, 2016
EN: The Then rite “The newly-built house celebration” performed by Male Then Master Hoàng Đức Dục (born in 1962, the Tày people) in Ba Bể district, Bắc Kạn province
Download

Heritage integrates many values
Saturday, 2018-03-31 18:19:21 Font Size:     |        Print
 

Although ‘Then’ singing has a lot of special values, the heritage has been facing deformity and is in danger of disappearing.  Font Size:     |  
NDO – The ‘Then’ Singing Practice of Tay, Nung and Thai ethnic people in Vietnam has been submitted to UNESCO in order to recognise it as a global intangible cultural heritage of humanity. With the cultural and artistic values, it can be said the ‘Then’ Singing Practice of Tay, Nung and Thai ethnic people in Vietnam has many factors which are worthy of the UNESCO‘s honour.
According to a survey’s preliminary results, ‘Then’ singing can be found in 12 provinces across the country, especially in the mountainous northern provinces, such as Tuyen Quang, Ha Giang, Cao Bang, Bac Can and Lang Son. In addition, ‘Then’ singing is also present in many provinces in the Northern Delta region such as Luc Ngan and Yen The districts of Bac Giang province. It is interesting that as the Tay and Nung ethnic people migrated to the Central Highlands, especially Dak Lak, they brought ‘Then’ singing to the land. Listed as a National Intangible Cultural Heritage, the ‘Then’ Singing Practice has been submitted to UNESCO to recognise it as a global intangible cultural heritage of humanity. Tuyen Quang was selected as the province to compile a dossier on ‘Then’ singing in order to seek UNESCO recognition as an Intangible Cultural Heritage. ‘Then’ singing and the “dan tinh” (gourd lute) have become a familiar image associated with religious activities and folk performances of Tay, Nung and Thai ethnic people in Vietnam. Over recent years, researching, collecting and learning ‘Then’ singing remains personal but has not been a national or international project. According to Prof. Dr. To Ngoc Thanh, Chairman of the Vietnamese Folk Arts Association, ‘Then’ singing is a highly valuable treasure on the literature and art of the Vietnamese forefathers. The practice of ‘Then’ deserves to be nominated for recognition by UNESCO, especially as the artists who mastered the cultural heritage are few and far between. Thus, the number of young artists pursuing the art is growing. In general, the Vietnamese public know of ‘Then’ singing and the “dan tinh” (gourd lute). The practice of ‘Then’ singing is a type of cultural ritual, including music, dances, singing and poetry. Musician Dang Hoanh Loan affirmed that ‘Then’ is a special ritual of the Tay, Nung and Thai ethnic people in Vietnam. The ritual is a heritage that integrates many forms such as music, literature, history, and philosophy, he added. According to preliminary research, there are 1,000 lines of verses in the ancient script, reflecting the sentiment and beliefs of many ethnic groups in Vietnam. In the ‘Then’ epic, there are many typical dances such as Sluông chau or Pay tang. It is known that, from the 50s of the last century, the Institute of Music has recorded tapes and materials on ‘Then’ singing with the participation of many music researchers and senior artisans. With such premises, the national dossier on ‘Then’ singing promises to be honored by UNESCO in the near future.
TUAN PHONG
Translated by Nhan Dan Online