Jour : 21 novembre 2018

Thanh Hiệp : NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành


21/11/2018 08:55

(NLĐO) – NSND Kim Cương bày tỏ bức xúc khi hơn 3 năm qua di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê về một địa chỉ văn hóa nơi lưu trữ tài liệu quý của ông đã không còn.

NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành - Ảnh 1.

Kỳ nữ Kim Cương và GS-TS Trần Văn Khê trong chương trình Trò chuyện cuối tuần của HTV

Kỳ nữ bức xúc cho rằng hơn 3 năm qua, kể từ ngày GS-TS Trần Văn Khê qua đời, ngôi nhà quen thuộc ở số 32 Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh, TP HCM đã không còn là nơi bảo quản, trưng bày hiện vật và trở thành nhà truyền thống mang tên ông như mong muốn mà ông để lại trong di chúc.

« Thú thật, ngoài những buổi lễ kỷ niệm mang tính chất trò nhớ đến thầy, thường được tổ chức tại làng Vĩnh Kim (Tiền Giang) quê hương, thì có thể nói chẳng có một tổ chức nào nhớ về một vị giáo sư đã cống hiến cả đời cho âm nhạc truyền thống. Tất cả di sản ông để lại, căn nhà nơi ông trú ngụ những ngày cuối đời đều rơi vào quên lãng trong sự tiếc nuối của chúng tôi, những nghệ sĩ trân quý tình cảm và kiến thức, nhân cách của ông. Đích thân tôi đã từng đi gõ cửa khắp nơi, đến UBND TP HCM, Sở VHTT TP HCM để kêu nài nên giữ lại căn nhà này, hoàn thành tâm nguyện của người quá cố có nhiều cống hiến, nhưng vô ích. Chúng ta luôn nói phải giữ gìn truyền thống, trao truyền cho thế hệ trẻ cách tiếp cận và bảo quản cội nguồn của cha ông, nhưng nơi để tiếp cận thì không giữ » – NSND Kim Cương tâm sự trong buồn bã.

NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành - Ảnh 2.

GS-TS Trần Văn Khê và nhạc sĩ Kiều Tấn

Kỳ nữ Kim Cương nhớ năm 2006, lúc đó GS-TS Trần Văn Khê ở tuổi 85, ông đã về nước và tìm gặp bà để bày tỏ ý định sẽ hồi hương, cống hiến toàn bộ tài liệu quý mà cả đời ông nghiên cứu, sưu tầm, sáng tác để được về nước sống và làm việc những năm cuối đời tại Việt Nam.

Năm 2005, UBND TP HCM đã bàn giao ngôi nhà tại địa chỉ 32 Huỳnh Đình Hai cho Sở VHTT TP HCM và sở đã có quyết định giao căn nhà này để GS-TS Trần Văn Khê lưu trú, đồng thời thiết lập nơi này làm không gian sinh hoạt văn hóa, triển lãm, tổ chức các chuyên đề về âm nhạc dân tộc.

Bà Nguyễn Thế Thanh, Phó giám đốc Sở VTTT TP HCM thời điểm đó, đã cho biết các bên liên quan GS-TS Trần Văn Khê tiếp nhận 435 kiện sách, trong đó hơn 10.000 đầu sách, tạp chí liên quan đến nghiên cứu, giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam và âm nhạc thế giới; hiện vật âm nhạc (nhạc cụ, đĩa, băng ghi âm…)… Trong đó có khoảng 200 quyển du ký gắn với cuộc đời của GS-TS Trần Văn Khê.

NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành - Ảnh 3.

NSND Kim Cương, Ngọc Giàu và họa sĩ Sỹ Hoàng đến thăm GS-TS Trần Văn Khê tại ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai

« 9 năm kể từ khi được bàn giao cho đến khi GS-TS Trần Văn Khê mất, căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai đã trở thành một địa chỉ văn hóa. Đó là nơi làm sống lại và cung cấp kiến thức về cải lương, hát bội, đờn ca tài tử, nhã nhạc, âm nhạc truyền thống… hoàn toàn miễn phí cho công chúng » – bà Nguyễn Thế Thanh tiếc nuối.

Và rồi đối với kỳ nữ Kim Cương, bà bức xúc cho biết chưa đến 2 tháng sau khi GS-TS Trần Văn Khê qua đời, ngôi nhà đã được bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa TP HCM (gọi tắt là Trung tâm Bảo tồn di tích) quản lý. Toàn bộ hiện vật, tài liệu, sách, băng, dĩa… của GS-TS Trần Văn Khê lần lượt do Bảo tàng TP HCM, Thư viện Khoa học tổng hợp quản lý.

« Tôi tiếc là vì không để ngôi nhà này là nhà truyền thống mang tên GS-TS Trần Văn Khê, như ở Huế người ta đã tôn vinh nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị, người mang lại niềm tự hào lớn cho mỹ thuật nước nhà. Hoặc vừa mới đây, tỉnh Đồng Tháp trân trọng mời nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Bảo về, cấp nhà, xây bảo tàng, có hẳn một không gian gọi là nhà trưng bày những kỷ vật, công trình nghiên cứu của ông. Vậy thì với một người bôn ba đi khắp nơi trên thế giới để quảng bá âm nhạc dân tộc Việt Nam, vẫn giữ quốc tịch Việt Nam, đóng góp và cống hiến biết bao trí tuệ cho dân tộc, mà khi qua đời di nguyện được giữ căn nhà để làm nơi lui tới cho những ai yêu âm nhạc thì lại không toại nguyện ».

NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành - Ảnh 4.

GS-TS Trần Văn Khê, soạn giả Viễn Châu và NS Hồng Nga trong chương trình Làn điệu phương nam

Có thể nói NSND Kim Cương và rất đông nghệ sĩ, nghệ nhân đờn ca tài tử và những tâm hồn đồng điệu đều tiếc là từ ngày GS-TS Trần Văn Khê qua đời, xem như người dân TP HCM nói riêng và cả nước nói chung đã thật sự mất một địa chỉ văn hóa quen thuộc. « Tôi chính thức yêu cầu UBND TP HCM, Sở VHTT TP HCM xem xét lại việc cần thiết xây dựng ngay một không gian dành cho GS-TS Trần Văn Khê. Đó là nguyện vọng chính đáng trong công cuộc gìn giữ những cội nguồn văn hóa, những điều trân quý của con người Sài Gòn – Gia Định trước khi khai mạc những lễ hội, những hoạt động chào mừng 320 năm hình thành đất Gia Định – Sài Gòn ».

NSND Kim Cương tiếc nuối khi di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê bất thành - Ảnh 5.

GS-TS Trần Văn Khê giới thiệu về nghệ thuật hát bộ miền nam

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

https://nld.com.vn/van-nghe/nsnd-kim-cuong-tiec-nuoi-khi-di-nguyen-cua-gs-ts-tran-van-khe-bat-thanh-2018112107582195.htm

QUỲNH TRANG :Di sản GS Trần Văn Khê rơi vào quên lãng


Thứ Tư, ngày 21/11/2018 – 06:20

Di sản GS Trần Văn Khê rơi vào quên lãng

(PL)- Hơn ba năm kể từ ngày GS-TS Trần Văn Khê mất, ngoài những buổi kỷ niệm nho nhỏ của học trò tổ chức tại quê nhà ông ở làng Vĩnh Kim (Tiền Giang), tất cả di sản ông để lại, căn nhà nơi ông trú ngụ những ngày cuối đời đều tạm rơi vào quên lãng. Tin liên quan

GS-TS Trần Văn Khê rời cõi tạm gần ba năm rưỡi. Kể từ ngày đó TP.HCM đã vắng bóng ông trong những buổi trò chuyện âm nhạc. Điều đáng nói là không chỉ mất một con người tài hoa, TP đã mất luôn một địa chỉ văn hóa.

Chín năm cuối đời giữ ấm

Năm 2006, ở tuổi 85, GS-TS Trần Văn Khê chính thức về nước với tâm nguyện được sống và làm việc những năm cuối đời tại Việt Nam. Sự trở về của ông cũng đã được bàn bạc và có nhiều buổi gặp gỡ giữa ông và các cơ quan liên quan, trong đó đáng chú ý là đề án nhà Trần Văn Khêdo Sở Văn hóa Thông tin TP.HCM (nay là Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM) khởi thảo vào tháng 11-2003. Năm 2005, UBND TP.HCM giao cho Sở ngôi nhà tại địa chỉ 32 Huỳnh Đình Hai (quận Bình Thạnh, TP.HCM) để làm nơi bảo quản, trưng bày hiện vật và nơi ở cho GS Khê những năm cuối đời.

Năm 2006, Sở đã có quyết định cùng các bên liên quan GS Khê tiếp nhận: 435 kiện sách, trong đó hơn 10.000 đầu sách, tạp chí liên quan đến nghiên cứu, giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam và âm nhạc thế giới; hiện vật âm nhạc (nhạc cụ, đĩa, băng ghi âm…)… Trong đó có khoảng 200 quyển du ký gắn với cuộc đời GS Khê.

Chín năm kể từ khi được bàn giao cho đến khi GS Khê mất, 32 Huỳnh Đình Hai đã trở thành một địa chỉ văn hóa. Đó là nơi làm sống lại và cung cấp kiến thức về cải lương, hát bội, đờn ca tài tử, nhã nhạc, âm nhạc truyền thống… hoàn toàn miễn phí dành cho công chúng.

Di sản GS Trần Văn Khê rơi vào quên lãng - ảnh 1


GS-TS Trần Văn Khê cùng NSƯT Hải Phượng hòa đàn tại tư gia GS Khê. Ảnh: Tư liệu

Mất rồi một địa chỉ văn hóa

Chưa đến hai tháng sau khi GS-TS Trần Văn Khê mất, từ một ngôi nhà chứa đủ tất cả phần hồn lẫn phần xác của cuộc đời GS Khê đã được chia làm ba. Phần “xác” căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai đã được bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa TP.HCM (gọi tắt là Trung tâm Bảo tồn di tích) quản lý. Toàn bộ phần “hồn” của căn nhà gồm hiện vật, tài liệu, sách… gắn bó với cuộc đời, sự nghiệp GS Khê lần lượt do Bảo tàng TP.HCM, Thư viện Khoa học tổng hợp quản lý.

Nay, ngay tại 32 Huỳnh Đình Hai là văn phòng của Trung tâm Bảo tồn di tích. Ông Trương Kim Quân, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích, cho biết: “Theo quyết định của UBND TP.HCM thì Trung tâm Bảo tồn di tích quản lý phần nhà để làm văn phòng trung tâm. Phần kho tư liệu phía sau sẽ do Bảo tàng TP.HCM quản lý. Và phương án được đưa ra là kỷ niệm ngày mất hoặc ngày sinh GS-TS Trần Văn Khê vào những năm chẵn, phía bảo tàng sẽ tổ chức trưng bày chuyên đề chứ không có một nhà trưng bày cuộc đời GS Khê”.

Có thể nói từ ngày GS Khê mất, xem như người dân TP.HCM đã thật sự mất đi một địa chỉ văn hóa quen thuộc của mình. Từ đó đến nay, TP nào còn những buổi nói chuyện về cải lương, đờn ca tài tử, múa bóng rỗi… Những gương mặt quen thuộc của các buổi hòa đờn cũng ngày càng vắng xa, như nhạc sư Vĩnh Bảo đã lui về quê nhà Cao Lãnh; NSƯT Ba Tu cũng đã qua đời… Biết bao giờ âm nhạc truyền thống, những giá trị văn hóa riêng biệt của Việt Nam được định kỳ trở lại như thuở GS Khê còn sống? Ở đó, trong căn phòng ấm, các thế hệ công chúng cùng ngồi nghe, trò chuyện, chia sẻ về những điều đích thực Việt Nam.

Chưa có không gian để nhớ về GS-TS Trần Văn Khê Nói về không gian lưu niệm cho GS Khê, đúng là TP chưa có một địa chỉ của nhà văn hóa. Giờ chưa cần nhìn ra thế giới, ngay tại Cao Lãnh đã có một nhà trưng bày của nhạc sư Vĩnh Bảo; TP Huế có nhà Điềm Phùng Thị, nhà Lê Bá Đảng; còn chúng ta vẫn chưa có một không gian nhỏ nào đó cho GS Khê? Có thể không gian đó chính là nơi còn hơi ấm của giáo sư những ngày cuối đời. Bà NGUYỄN THẾ THANH, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin TP.HCM

QUỲNH TRANG


http://plo.vn/van-hoa/di-san-gs-tran-van-khe-roi-vao-quen-lang-803858.html