Jour : 21 août 2018

Trọng Thịnh : Danh ca huyền thoại và người Việt đầu tiên diễn khắp châu Mỹ là ai?

TPO – Nữ danh ca Bạch Yến là một hiện tượng âm nhạc Việt cho đến tận hôm nay.

Tấm hình chụp trong lúc Bạch Yến xuất hiện trên show đặc biệt của ông Bob Hope: Hope NBC TV. Bạch Yến đang đàm thoại với hai tài tử người Hoa Kỳ lừng danh là ca sĩ tài tử Bing Crosby và ông Bob Hope. Đây là tấm hình có giá trị cao và hiếm có của Bạch Yến
Tấm hình chụp trong lúc Bạch Yến xuất hiện trên show đặc biệt của ông Bob Hope: Hope NBC TV. Bạch Yến đang đàm thoại với hai tài tử người Hoa Kỳ lừng danh là ca sĩ tài tử Bing Crosby và ông Bob Hope. Đây là tấm hình có giá trị cao và hiếm có của Bạch Yến
Danh ca huyền thoại và người Việt đầu tiên diễn khắp châu Mỹ là ai? - ảnh 1Bạch Yến trên bìa một đĩ hát nhạc ngoại

8 tuổi đã làm quen với âm nhạc, 14 tuổi đã là ca sỹ của các phòng trà tại Sài Gòn, 15 tuổi thành danh với ca khúc Đêm Đông rồi lại trở thành ca sỹ Việt Nam đầu tiên đi lưu diễn khắp châu Mỹ. Nữ danh ca Bạch Yến là một hiện tượng âm nhạc Việt cho đến tận hôm nay.

Sinh ra tại Sóc Trăng nhưng lớn lên ở Sài Gòn, nữ ca sỹ Quách Thị Bạch Yến được khán giả biết tới khi chỉ hơn 14 tuổi, Bạch Yến đã nổi danh tại nhiều phòng trà Sài Gòn với những ca khúc của người lớn như “Bến cũ”, “Gái xuân”… và một số bài hát Pháp: “Tango Blue”, “Étoile Des Neiges”…

Bạch Yến kể: “Tôi trang điểm thật già dặn, mặc chiếc váy dài để khán giả không biết mình chỉ còn là một cô bé. Rồi tôi còn hát Rock and Roll, hát Twist và nhảy, giật y hệt như người lớn. Giờ nghĩ lại cũng buồn cười nhưng ngày đó khán giả Sài Gòn là thế, coi mấy loại nhạc đó như là thời thượng”.

Nhưng rồi thật bất ngờ khi cô bé chuyên trị nhạc sôi động bỗng một đêm hóa thân hoàn toàn thành kỹ nữ trong “Đêm đông” mà Bạch Yến bảo “Đó là cái duyên tiền định”. Đó là một ngày, Bạch Yến tình cờ được nghe ca khúc “Đêm đông” của nhạc sỹ Nguyễn Văn Thương. Đó là một ca khúc đã cũ kể về câu chuyện buồn về người kỹ nữ cô đơn trong một đêm giá lạnh. Nhưng trước Bạch Yến, các ca sỹ đều chọn  hát với nhịp Tango. “Sao không chuyển qua điệu Slow Rock cho hợp hòan cảnh hơn?” Cô bé 15 tuổi đã nghĩ giản dị thế và mạnh dạn thể hiện theo cách mới.

Bạch Yến kể ngay trong đêm trình diễn đầu tiên, khán giả đã đồng loạt đứng lên vỗ tay khen ngợi. Thậm chí báo chí Sài Gòn còn chạy tít: “Cô bé 15 tuổi đã thổi hồn vào với ca khúc bằng một cách rất riêng, rất lạ”. Sau Bạch Yến, nhiều ca sỹ khác hát lại Đêm đông cũng chọn slow rock. Từ ca khúc này, Bạch Yến đã trở thành một ca sỹ tên tuổi tại Sài Gòn. Đó là những năm đầu thập kỷ 60 thế kỷ trước.

Năm 1965, Bạch Yến là ca sỹ Việt Nam đầu tiên được chương trình Ed Sullivan mời sang Mỹ biểu diễn. Ed Sullivan là một chương trình giải trí lớn mà những khách mời đều được lựa chọn kỹ lưỡng. Năm 1964, chính Ed Sullivan đã mời nhóm nhạc huyền thoại Beatles đến Mỹ và năm đó Ed Sullivan Show đã thu hút trên 70 triệu lượt người xem, trở thành một trong những chương trình truyền hình ăn khách nhất thời đại.

Bạch Yến kể: “Được hát trong Ed Sullivan Show là một vinh dự, nhất là tôi được hát cùng nhiều tên tuổi lớn như Bob Hope, Bo Crosby, Pat Boone, Frankie Avanlon…. Tôi nhớ tôi được hát 2 ca khúc là Đêm đôngIf I had a hammer và được nhiều người khen. Từ chương trình, một ông đạo diễn đã mời tôi về thu âm ca khúc trong phim The Green Berets (Mũ nồi xanh). Rồi có nhà sản xuất mới tôi đi lưu diễn tại Mỹ, thế là dự tính đi Mỹ 2 tuần của tôi đã kéo tới hơn 12 năm. Tôi đi khắp nước Mỹ, đi các nước Nam Mỹ để hát”

Danh ca huyền thoại và người Việt đầu tiên diễn khắp châu Mỹ là ai? - ảnh 2

Đó là quãng đời mà theo Bạch Yến, một mình lưu lạc khắp Mỹ chị cảm giác giống như thân phận của người Kỹ nữ trong ca khúc Đêm đông mà chị đã thể hiện thành công ngày nào. Ngày đó nước Mỹ rất ít người Việt, một cô gái như chị chỉ biết đi hát và hát, nhiều khi muốn nghe một câu tiếng Việt, muốn ăn món ăn Việt hay tìm một người Việt trò chuyện cũng khó. Cũng có rất nhiều đàn ông đeo đuổi chị, nhưng hình như không cảm hóa được cái chất “Việt” vẫn còn đậm nét trong chị nên rồi mọi chuyện cũng không đi đâu đến đâu.

Thế rồi lại như là duyên phận, trong một lần đi Pháp, Bạch Yến đã gặp nhạc sỹ Trần Quang Hải (Con trai giáo sư Trần Văn Khê). Khi đó Quang Hải chỉ là một giáo sư dạy nhạc dân tộc Việt Nam ít tiếng tăm còn Bạch Yến là một ca sỹ đã thành danh tại Mỹ. Nhưng duyên phận, họ chỉ gặp nhau một lần mà đã phải lòng nhau và một đám cưới giản dị nhưng đầm ấm đã được tổ chức.

Lập gia đình, Bạch Yến từ bỏ tất cả tiếng tăm, công việc biểu diễn đang thành công tại Mỹ để cùng chồng xây dựng những dự án âm nhạc dân tộc. Lý giải về điều này, Bạch Yến bảo: ‘Trước đây tôi rất ít hát nhạc dân tộc hay những ca khúc mang âm hưởng dân ca. Thế nhưng tôi là người Việt, những ca khúc dân ca đã ăn sâu vào tiềm thức tôi từ nhỏ. Khi găp anh Hải, niềm đam mê nhạc dân tộc của anh ấy đã truyền sang tôi khiến cho tôi thay đổi bản thân”.

Từ đó, Bạch Yến đã cùng chồng đi hát, nghiên cứu và giảng dạy về âm nhạc dân tộc Việt. Vơ chồng bà đã đi hơn 70 nước trên thế giới để giới thiệu âm nhạc dân tộc. Ngoài ra, Bạch Yến thỉnh thoảng cũng đi hát tại nhưng chương trình từ thiện.
Năm 1983, vợ chồng Bạch Yến – Trần Quang Hải được nhận giải “Grand Prix Du Disque De L” Académie Charles Cros” (giải thưởng tối cao của Hàn Lâm Viện đĩa hát Charles Cros) cho những nghiên cứu về âm nhạc dân tộc Việt.

Từ ngày deo đuổi với những dự án âm nhạc dân tộc, Bạch Yến hay trở về Việt Nam. Theo chị kể, chị thích nhất ở Việt Nam là những ngày Tết đến, không khí khi người ta tất nập chuẩn bị sắp Tết, chuẩn bị về quê cũng như đi thăm những gian chợ Xuân. “Ở nước ngoài, làm gì có được không khí đậm chất quê hương như thế nên với tôi, không khí ngày Tết luôn giúp tôi gợi nhớ về ngày xưa. Tôi thích mặc chiếc áo dài và đội nón lá, ra chợ hoa hay đường phố Sài Gòn để chụp hình. Đó là cách tôi muốn hòa mình vào với quê hương”

 Bạch Yến với ca khúc Đêm đông 
Danh ca huyền thoại và người Việt đầu tiên diễn khắp châu Mỹ là ai? - ảnh 3

Năm 2014, Bạch Yến chính thức trở lại với khán giả Việt qua đêm nhạc “’Đêm Đông”. Hơn 50 năm, khán giả Việt với được nghe lại nhưng ca khúc đã thành danh của bé Sài Gòn ngày nào. Vẫn chất giọng trong vắt và ngọt ngào,dường như qua bao năm, giọng ca ấy dường như không thay đổi. Bạch Yến bảo: “Nhờ sức sống của âm nhạc dân tộc đã giúp tôi điều đó’.

https://www.tienphong.vn/giai-tri/danh-ca-huyen-thoai-va-nguoi-viet-dau-tien-dien-khap-chau-my-la-ai-1315226.tpo

Thanh Tùng : Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo – Người kết tinh tài hoa thành giá trị

VOV.VN – Dù năm nay đã hơn trăm tuổi, nhưng tiếng đàn của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vẫn rất ngọt ngào, sâu lắng.

Sau gần 90 năm kể từ ngày rời xa quê, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, người được xem là “báu vật sống” của nghệ thuật đờn ca tài tử đã quyết định trở về sinh sống tại nơi mình sinh ra và cống hiến quãng đời còn lại trên quê hương Đồng Tháp.

nhac su nguyen vinh bao nguoi ket tinh tai hoa thanh gia tri hinh 1
Bí thư tỉnh ủy Lê Minh Hoan tiếp nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo khi ông về Đồng Tháp.

Hiện ông đang sống tại ngôi nhà do chính quyền tỉnh Đồng Tháp vận động một số doanh nghiệp và gia đình cùng nhau đóng góp xây dựng. Đây là việc làm nhằm tri ân sự đóng góp của nhạc sư đối với nền nghệ thuật của nước nhà.

Ngôi nhà tại địa chỉ số 134, đường Đinh Bộ Lĩnh mà nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo sinh sống rộng khoảng 200m2, nằm bên dòng kênh xanh, mát rượi, yên tĩnh ở thành phố Cao Lãnh. Đây cũng là quê hương nơi nhạc sư lớn lên. Ngôi nhà này sẽ là nơi mà nhạc sư cho biết sẽ tiếp tục cống hiến cho nền âm nhạc; tổ chức các buổi giao lưu nghệ thuật…

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo sinh năm 1918 tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc, nay là phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Ông là nhà nghiên cứu và giảng dạy âm nhạc dân tộc, trong đó có loại hình đờn ca tài tử; được xem là “quốc gia chi bảo” của đất nước với công lao rất lớn trong gìn giữ và làm cho đờn ca tài tử vang xa trên thế giới.

Năm 1972, ông cùng giáo sư Trần Văn Khê diễn tấu ghi âm đĩa Nhạc tài tử Nam bộ cho hãng Ocora và UNESCO tại Paris (Pháp). Ông cũng được Chính phủ Pháp tặng Huy chương nghệ thuật và văn học. Ông cũng là người cải tiến cây đàn tranh từ 16 dây lên 17, 19, 21 dây.

Trong giới âm nhạc Việt Nam, có thể nói nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là người duy nhất thọ tới 100 tuổi và hiện vẫn đang tiếp tục truyền bá âm nhạc dân tộc cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Mái tóc bạc phơ, phong thái ung dung, điềm đạm, ông thật cởi mở khi nói về chuyện âm nhạc dân tộc, nói về quê hương xứ sở: “Cái làm cho tôi xúc động là sự tiếp đón của người Đồng Tháp dành cho tôi. Tôi quyến luyến với quê hương xứ sở vì đây là nơi tôi sinh ra, là nơi tôi học hỏi những điều hay của những con người yêu nước, chuộng hòa bình”.

nhac su nguyen vinh bao nguoi ket tinh tai hoa thanh gia tri hinh 2
Người nghệ sĩ tài hoa – một bậc thầy âm nhạc tài tử Nam bộ vẫn điêu luyện, thấm đẫm từng cung bậc cảm xúc.

Dù năm nay đã hơn trăm tuổi, nhưng tiếng đàn của ông vẫn ngọt ngào, sâu lắng. Bàn tay gầy gò của ông lướt nhanh trên cung đàn, những nốt nhạc thanh thoát được nhấn nhá mềm mại, bay bổng. Bị cuốn theo tiếng đàn mê hoặc, người nghe như trở về với những giai điệu buồn vương, tiếng lòng của những người dân đất Phương Nam.

Giờ đây, nhạc sư không thể nhớ chính xác số học trò của mình và chỉ ước tính có tới hàng trăm học trò ở khắp mọi nơi cả trong và ngoài nước. Dù ở tuổi xưa nay hiếm, ông vẫn luôn tiếp cận những tiện ích của khoa học kỹ thuật tiên tiến trong việc truyền dạy niềm đam mê âm nhạc như dạy nhạc trực tuyến qua mạng Internet.

Anh Ngọc Ngôn, một học trò của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo nhớ lại: “Từ nhỏ tôi chỉ nghe nhạc phương Tây thôi chứ không nghe nhạc cổ của mình. Trong một lần đi công tác, nhớ nhà, tình cờ lên mạng mở được bài nhạc tài tử do thầy đàn. Nghe thấm tới tim luôn. Nhạc tài tử mình quá độc đáo. Do đó, sau khi đi công tác về, tôi đã tìm đến thầy để xin học. Đây là cơ duyên được làm học trò của thầy”.

nhac su nguyen vinh bao nguoi ket tinh tai hoa thanh gia tri hinh 3
Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vẫn dạy đàn cho các học trò qua mạng internet bằng hình thức trực tuyến.

Từ sự chân tình của lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp mà cách đây gần 2 tháng, nhạc sư đã quyết định trao tặng tư liệu sự nghiệp của mình cho tỉnh Đồng Tháp gồm tư liệu cách dạy đàn tranh, băng đĩa các loại, những bài báo trong và ngoài nước viết về nhạc sư, những tư liệu trao đổi qua lại giữa nhạc sư với cố Giáo sư Trần Văn Khê và các học trò, thủ bút của nhạc sư, những bài giảng, Huân chương, Bằng khen trong và ngoài nước…

Ông Lê Minh Hoan, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp – người đã trực tiếp đến thăm nhạc sư khi còn ở TP HCM và mời ông về Đồng Tháp – cho biết thật vinh hạnh khi được một lần tiếp xúc với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, bởi ở ông, luôn toát lên sự mẫn tuệ, tinh anh, tài hoa và luôn có niềm lạc quan trong cuộc sống.

“Tôi đến thăm gia đình nhạc sư thấy có rất nhiều bảng vàng vinh danh, từ trong nước đến nước ngoài, bản thân tôi rất ái náy. Tôi rất nặng lòng. Vì vậy, tỉnh Đồng Tháp mong nhạc sư và gia đình nhận trước lời tri ân của lãnh đạo tỉnh cũng như của bà con Đồng Tháp. Sau đó, sẽ làm nhiều việc hơn nữa để tôn vinh những con người góp phần làm rạng danh quê hương, xứ sở”.

nhac su nguyen vinh bao nguoi ket tinh tai hoa thanh gia tri hinh 4
Nhạc sư trong một lần đến thăm Khu di tích Cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc.

Thật lạ lùng, cho đến nay khi đã bước qua cái tuổi 100, ngón đàn tranh, đàn cò, đàn kìm của người nghệ sĩ tài hoa – một bậc thầy âm nhạc tài tử Nam bộ vẫn điêu luyện, thấm đẫm từng cung bậc cảm xúc…

Trò chuyện cùng ông, người nghe có cảm giác vui sướng và khâm phục khi khám phá được “một quyển bách khoa sống”. Với Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, cuộc sống vô cùng giản dị, vô tư và bao dung. Cả một cuộc đời nghiên cứu về âm nhạc dân tộc và dạy đàn, nhưng ông không bao giờ thích quảng bá về mình. “Tôi hãnh diện là người con của Đồng Tháp. Làm gì tôi cũng nhớ tôi là người Đồng Tháp chứ không phải nhớ tên mình là Vĩnh Bảo. Cái tên mình người ta có thể quên được, nhưng Đồng Tháp thì không”.

nhac su nguyen vinh bao nguoi ket tinh tai hoa thanh gia tri hinh 5
Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã cống hiến trọn vẹn cuộc đời mình cho đờn ca tài tử Nam bộ.

Trong biết bao câu chuyện kể về những thăng trầm của đời mình, người nghe cảm nhận ở nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo – một “cây đại thụ” – nhiều trải nghiệm trong cuộc sống, những kiến thức uyên bác mà ông tích lũy cả đời người. Còn bản thân nhạc sư, ông chỉ tự ví mình như người cộng tác với người đương thời, nơi nương tựa của hậu thế, sẵn sàng chia sẻ những gì đã học, đã biết cho tất cả mọi người, không phân biệt già trẻ, màu da./.

Thanh Tùng/VOV-ĐBSCL